Egzoficja nie miała nic wspólnego z egzorcyzmami, hiberna niewiele z hibernacją, za to ogonowe bardzo dużo z ogonem właśnie. W Pierwszej Rzeczypospolitej obowiązywało wiele dziwnych z dzisiejszego punktu widzenia danin publicznych, z których część prezentujemy za Encyklopedią staropolską Zygmunta Glogera.
Porękawiczne - danina występująca przy dużych transakcjach, szczególnie zakupie nieruchomości. Kupujący zobowiązany był według tego zwyczaju, ofiarować prezent żonie sprzedającego. Jeżeli był on kawalerem lub wdowcem, upominek trafiał w ręce matki bądź siostry.
Niech Twoje podatki przejdą do historii. Darmowy program i możliwość rozliczenia online
Czwarty grosz - skodyfikowane Statutami litewskimi z 1529 r. prawo jawnie dyskryminujące w rozliczeniu spadkowym osierocone córki. Według niego sierotom płci żeńskiej przysługiwała po zmarłym jedynie jedna czwarta wartości majątku wypłacana w gotówce. Brało się to z przekonania, że trzy pozostałe części syn powinien mieć do dyspozycji przy potrzebie wyekwipowania się na wojnę (pierwsza), na koszty piastowania urzędów ziemskich (które były bezpłatne; druga), oraz wreszcie na własne utrzymanie (trzecia). Jeżeli osierocona została tylko córka, to dziedziczyła ona normalnie majątek zmarłego.
Egzoficja (z łac. ex officio - z urzędu) - była
daniną, zobowiązaniem, miast do udzielenia bezpłatnego noclegu grupie
urzędników państwowych: dworowi królewskiemu, senatorom, posłom i
deputatom w czasie sejmów, trybunałów i innych zjazdów publicznych.
Zwolnienie z obowiązku, nadawane wybranym gospodom i zajazdom, nazywano
libertacją.
Regularne najazdy setek szlachty sejmującej były
prawdziwym utrapieniem dla mieszczan. Zwłaszcza, że obrady potrafiły być
długotrwałe... co ciekawe, z obowiązku tego zwolnione były znajdujące
się w miastach domy szlachty i duchowieństwa.
Na sejmie
konwokacyjnym w 1764 r. ograniczono urzędy z przywilejem darmowego
noclegu do marszałka dworu i prezesa Trybunału Koronnego. A mieszczan
poproszono o proponowanie rozsądnych cen...
Hiberna (łac. zimowa) - kiedy wojsko udawało się na
zimowe leża, należało zapewnić mu wyżywienie. Obowiązek ten spoczywał na
chłopstwie z majątków królewskich oraz duchowieństwa, szlachtę ten
obowiązek nie dotyczył. Początkowo hibernę przekazywano w naturze,
jednak na skutek wielu nieporozumień sejm w 1649 r. postanowił co roku
wyznaczać jej sumę i ściągać ją za pomocą hibernowych (czyli poborców
tego szczególnego podatku) w okresie od św. Michała do św. Marcina, a
więc w październiku i listopadzie.
Kwota konieczna do uzbierania nie
była stała. Na przykład w 1677 r. ustaloną ją na 1 180 tys. złotych, z
czego znaczna część szła na płace hetmanów i niższej rangi dowódców.
Podatek ten zniesiono na czasów Stanisława Augusta.
Pierwszy Sejm II RP
Zdumiewające jest, jak zgodnie potrafili współpracować nasi przodkowie - politycy przy scalaniu podzielonego przez 123 lata zaborów państwie. Wyjątkowy projekt odbudowy Rzeczypospolitej na przekór sąsiadom i sytuacji międzynarodowej doszedł 10 lutego 1919 r. do kamienia milowego w postaci pierwszego posiedzenia Sejmu Ustawodawczego.
Ogonowe - był to tradycyjny podarunek składany przy kupnie zwierzęcia przez kupującego służbie, która doglądała zwierzęcia.
Marcin Dobrowolski
