Nowe uprawnienia sądu rejestrowego do aktualizacji z urzędu wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz urzędowe wykreślenie z rejestru tzw. „martwych podmiotów” przewiduje projekt nowelizacji ustawy o KRS.
W ciągu trzynastu lat funkcjonowania Krajowy Rejestr Sądowy stał się ważnym źródłem informacji o przedsiębiorcach, spółkach, stowarzyszeniach i innych organizacjach społecznych i zawodowych. Doświadczenia tego okresu pokazały również konieczność dostosowania niektórych zapisów pierwotnej ustawy o KRS do obecnych warunków społeczno-gospodarczych. Dlatego też do Sejmu trafił projekt nowelizacji autorstwa posłów PO. Propozycje w nim zawarte dotyczą:
- eliminacji nieefektywnych postępowań przymuszających i wzmocnienia funkcji kontrolnej sądu rejestrowego,
- rozszerzenia możliwości działania przez sąd rejestrowy z urzędu w odniesieniu do aktualizacji wpisów,
- wprowadzenia regulacji umożliwiającej rozwiązanie i wykreślenie z rejestru tzw. "martwych podmiotów",
- uregulowania kwestii dotyczących majątku pozostałego po podmiotach nieprzerejestrowanych do KRS oraz wykreślonych z KRS.
Wykreślenie z KRS w przypadku bezskutecznych wezwań do aktualizacji wpisu
Praktyka pokazała, że ustawowy obowiązek sądu rejestrowego do wszczynania po raz kolejny postępowań przymuszających do aktualizacji wpisu w KRS jest pozbawiony racjonalności w przypadku, gdy poprzednie wezwania i nałożone grzywny nie przyniosły efektu. Jest tak w przypadku podmiotów, które de facto nie funkcjonują już w obrocie, nie posiadają władz, nie prowadzą żadnej działalności, nie maja majątku, nie mają już nawet siedziby, a korespondencja kierowana na adres wpisany do rejestru zwracana jest z adnotacją poczty „adresat nieznany”.
Do tej pory sąd musiał po raz kolejny i kolejny powtarzać procedurę, czyli wysyłać wezwania, nakładać grzywny i przekazywać je do egzekucji komorniczej, choć poprzednie wcale były nieskuteczne. Projektowane przepisy w takiej sytuacji przewidują wszczęcie przez sąd postępowania o rozwiązanie i wykreślenie takiego „martwego podmiotu” z KRS.
Aby dokonać takiego wykreślenia, sąd rejestrowy musiałby po pierwsze ustalić, czy podmiot posiada zbywalny majątek i czy prowadzi działalność (tzw. uproszczone postępowanie likwidacyjne). W tym celu zwróci się o udzielenie informacji o podmiocie do organów, rejestrów publicznych takich jak Centralna Ewidencji Pojazdów, Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych oraz Centralna Informacja Rejestru Zastawów. Natomiast w celu ustalenia, czy dany podmiot posiada nieruchomość, sąd skorzysta z centralnej bazy danych ksiąg wieczystych. Drugą przesłanką do wykreślenia będzie brak sprawozdań finansowych za dwa kolejne lata obrachunkowe, pomimo wezwań do ich złożenia.
Przed urzędowym wykreśleniem z Rejestru sąd będzie miał obowiązek skierować do wszystkich osób, których uzasadniony interes mógłby sprzeciwiać się rozwiązaniu podmiotu bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego i jego wykreśleniu z rejestru, wezwania do zgłaszania w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia okoliczności przemawiających przeciwko rozwiązaniu. Chodzi tu o ochronę praw osób trzecich np. wspólników, wierzycieli tego podmiotu czy komorników, którzy mogą mieć rzeczywisty interes w dalszym trwaniu bytu prawnego takiego „martwego podmiotu”. Chodzi tu głównie o postępowania sądowe lub podatkowe.
Wiarygodność wpisu w KRS – aktualizacja z urzędu
Sąd rejestrowy bada zgłoszone do KRS dane pod względem ich prawdziwości, a legitymowanie się odpisem z KRS stało się standardem wzmacniającym wiarygodność partnera lub kontrahenta biznesowego. Stąd propozycja posłów, aby w uzasadnionych przypadkach sąd rejestrowy mógł dokonać z urzędu:
- wykreślenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy lub
- wpisu danych odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy,
jeżeli dokumenty stanowiące podstawę wykreślenia lub wpisu znajdują się w aktach rejestrowych, a dane te są istotne i służą ochronie osób trzecich np. powoda w sprawie sądowej. Będzie to jednak stanowić wyjątek od ogólnej zasady, aby ograniczyć przypadki wymuszeń aktualizacji wpisu z urzędu przez podmioty, które chcą uniknąć obowiązku uiszczania opłat sądowych obowiązujących z tego tytułu.
Te nowe regulacje mają odciążyć sądy rejestrowe poprzez wyeliminowanie konieczności podejmowania bezskutecznych procedur wobec „martwych podmiotów” oraz poprawić wiarygodność danych zawartych w KRS, a tym samym zwiększyć bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.
Katarzyna Sudaj
