Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Podstawowy rachunek płatniczy — czy to sposób na darmowe konto?

Podstawowy rachunek płatniczy — czy to sposób na darmowe konto?
Spis treści

Podstawowy rachunek płatniczy to bezwarunkowo bezpłatne konto osobiste, karta debetowa i standardowe usługi bankowe dla klientów indywidualnych. Sprawdziliśmy, kto może skorzystać z takiej oferty, jakie są jej ograniczenia i czy faktycznie jest za darmo?

Z analizy przeprowadzonej przez Narodowy Bank Polski na dzień 30 czerwca 2020 r. wynika, że średnia miesięczna opłata za prowadzenie standardowego rachunku bankowego dla osób fizycznych wynosiła 5,91 zł i wahała się w przedziale od 0 do 15 zł. Z kolei średni miesięczny koszt związany z użytkowaniem karty debetowej to 6,09 zł i mieścił się w przedziale od 0 do 10 zł.

Średnia minimalna opłata za wypłatę gotówki z bankomatów własnych i we wskazanych przez bank sieciach wynosiła 0,31 zł i wahała się w zakresie od 0 do 2,50 zł. Zwróciliśmy uwagę na te kategorie kosztów, bo można ich w łatwo uniknąć, korzystając z oferty podstawowego rachunku płatniczego (PRP). Zobaczmy zatem, jak działa ten produkt i czy to rozwiązanie dla wszystkich?

Szukasz najtańszego kredytu?
Porównaj

Podstawowy rachunek płatniczy — czym jest?

Podstawowy rachunek płatniczy jest kontem bankowym prowadzonym w złotych polskich, którego celem jest zagwarantowanie darmowego dostępu do standardowych usług bankowych dla klienta indywidualnego tj. realizacja przelewów, wypłata gotówki czy płatności kartą.

Istotą takiego rozwiązania jest walka z wykluczeniem społecznym i finansowym obywateli Unii Europejskiej. Chodzi tu m.in. o osoby starsze lub osoby nieposiadające dochodów pozwalających na utrzymanie rachunku bankowego.

Dlaczego banki muszą oferować podstawowy rachunek płatniczy?

Za wprowadzeniem podstawowego rachunku płatniczego stoi dyrektywa PAD, czyli Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z dnia 23 lipca 2014 r., w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego.

Zgodnie z tym dokumentem od 8 sierpnia 2018 r. wszystkie banki i SKOK-i muszą mieć PRP w swojej ofercie dla klientów indywidualnych. Posiadacz podstawowego rachunku płatniczego może:

  • wpłacać gotówkę w oddziałach banku lub we wpłatomatach,
  • wypłacać gotówkę w oddziałach banku, z wykorzystaniem terminala płatniczego (usługa cashback) z bankomatów własnych i obcych w Polsce i na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Unii Europejskiej, Norwegii Islandii i Liechtensteinu)
  • płacić kartą lub podobnym instrumentem płatniczym, zlecać przelewy, korzystać z polecenia zapłaty i zleceń stałych na terenie Polski i EOG.

Kto może założyć podstawowy rachunek płatniczy?

Podstawowy rachunek płatniczy służyć ma walce z wykluczeniem finansowym, więc nie może założyć go osoba, która posiada już konto osobiste i korzysta z usług finansowych oferowanych przez banki. PRP może założyć wyłącznie klient, który nie ma innego rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (ROR) prowadzonego w złotych polskich. Nie ma przy tym przeszkód, aby osoba taka posiadała konto walutowe.

Co ciekawe, banki nie przewidują żadnego okresu karencji, i jeśli tylko chcesz, możesz zamknąć swoje dotychczasowe konto osobiste i założyć podstawowy rachunek płatniczy. Decyzję te warto jednak przemyśleć i odpowiedzieć sobie na pytanie — czy okrojony zestaw usług, którym charakteryzuje się PRP, faktycznie pozwoli na darmowe korzystanie z konta?

Pamiętaj też, że banki dysponują odpowiednim narzędziem pozwalającym zweryfikować, czy rzeczywiście nie posiadasz już innego rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. Jeśli fakt ten wyjdzie na jaw to instytucja finansowa odmówi Ci założenia PRP.

Podstawowy rachunek płatniczy jest adresowany wyłącznie do konsumentów, więc z oferty tej nie mogą skorzystać osoby prowadzące działalność gospodarczą.

Jak otworzyć podstawowy rachunek płatniczy?

Założenie podstawowego rachunku płatniczego nie powinno różnić się od otwierania konta dostępnego w ramach oferty standardowej. Z tego powodu powinieneś mieć możliwość skorzystania ze wszystkich kanałów kontaktowych oferowanych przez bank, np. wizyta w oddziale, infolinia czy złożenie wniosku za pośrednictwem strony internetowej.

Zasada ta dotyczy również ograniczeń — jeżeli standardowego konta nie nie można otworzyć online to założenie PRP w ten sposób także będzie niemożliwe.

Podczas weryfikacji wniosku bank sprawdzi centralną bazę informacji o rachunkach, by potwierdzić, że nie posiadasz innego konta prowadzonego w złotych polskich. Jeśli masz taki ROR, bank odmówi Ci otwarcia podstawowego rachunku płatniczego.

Może to zrobić także w sytuacji, kiedy pojawią się podejrzenia, że PRP wykorzystywany będzie do prania brudnych pieniędzy, finansowania terroryzmu lub kiedy istnieje podejrzenie, że środki, które wpłyną na konto, pochodzą z przestępstwa.

Rachunku nie otworzysz także, kiedy Twój dokument tożsamości utracił ważność lub nie jesteś osobą pełnoletnią. Inne powody niepozwalające na założenie PRP to m.in.:

  • niepodpisanie umowy w terminie,
  • brak adresu zamieszkania na terytorium Polski,
  • obecność na liście ostrzeżeń publicznych KNF.

Jeżeli nie występują powyższe przesłanki, bank musi otworzyć Ci podstawowy rachunek płatniczy w ciągu 10 dni od złożenia wniosku. Z założeniem PRP nie może być powiązana żadna sprzedaż krzyżowa, więc bank nie ma prawa uzależniać swojej decyzji od konieczności skorzystania z dodatkowych usług i produktów. Nie może też żądać, aby rachunek był zasilany regularnie określoną kwotą.

Z jakich usług mogę korzystać za darmo w ramach PRP?

Podstawowy rachunek płatniczy to przede wszystkim brak opłat za otwarcie i prowadzenie konta wraz z podpiętą kartą debetową. Co najważniejsze — nie musisz spełniać żadnych warunków, by uniknąć dodatkowych kosztów. Dzięki temu znika obawa, że bank pobierze kiedykolwiek opłatę z tytułu prowadzenia konta i użytkowania karty płatniczej. W ramach podstawowego rachunku płatniczego dostępne są też podstawowe operacje bankowe:

  • 5 darmowych przelewów w miesiącu — w tym przelewy w oddziale, przelewy internetowe i zlecenia stałe,
  • 5 darmowych wypłat gotówki z bankomatów i wpłat to wpłatomatów obcych — operacje w bankomatach i wpłatomatach należących do banku są darmowe bez określonego limitu.

Warto przy okazji sprawdzać szczegółowe informacje związane z oferowanymi w ramach PRP usługami. Te, mimo że zostały one ustandaryzowane, mogą się od siebie różnić. Przykładowo Santander Bank Polska w ramach PRP oferuje przelew natychmiastowy Express Elixir, a Credit Agricole nie pozwala na korzystanie z systemu płatności BLIK.

Jeżeli interesuje Cię przelew walutowy, to również warto przyjrzeć się ofertom poszczególnych banków. Przelew walutowy SEPA zazwyczaj wlicza się do limitu 5 bezpłatnych transakcji w miesiącu. Podobnie jak przelewy SWIFT realizowane i innej walucie niż euro. Nie ma jednak możliwości wykonania przelewu zagranicznego do państwa spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Za operacje powyżej opisanego limitu bank może pobierać opłaty. Ograniczenia te dobrze obrazują, że PRP jest z reguły rozwiązaniem dla osób o niewielkich oczekiwaniach wobec banku. Bardziej aktywny klient powinien przyjrzeć się ofercie kont osobistych, które mogą być darmowe, a przy okazji oferować szereg bezpłatnych usług ułatwiających kontrolę nad osobistym budżetem.

Czy podstawowy rachunek płatniczy faktycznie jest darmowy?

Tak, ale pod warunkiem, że nie przekroczysz limitu bezpłatnych usług. Kiedy to zrobisz, bank ma prawo naliczyć opłaty za każdą kolejną operację w danym miesiącu. Obciążenia nie mogą być jednak wyższe niż te, które były naliczane przez bank za daną usługę w okresie ostatnich 12 miesięcy.

Dzięki temu bank nie może kompensować sobie w ten sposób utraconych korzyści, które wynikają z konieczności darmowego prowadzenia konta, bezpłatnej obsługi karty płatniczej i pakietu dodatkowych usług.

Przykładowo, szósta wypłata kartą z bankomatu obcego, zrealizowana w tym samym miesiącu, oznaczać może 7 zł prowizji, a zlecenie przelewu zewnętrznego w wariancie skrajnym to koszt na poziomie 16 zł. To więcej niż miesięczna opłata za prowadzenie konta osobistego z kartą debetową w ramach oferty standardowej w większości banków.

Jakie są koszty usług bankowych poza pakietem PRP?

Aby przybliżyć potencjalne koszty związane z przekroczeniem pakietu darmowych usług, sprawdziliśmy ofertę PRP w wybranych bankach (na dzień 27 września 2021 r.). Na plus zasługuje fakt, że po przekroczeniu limitu 5 przelewów miesięcznie, większość instytucji nadal oferuje darmowe przelewy realizowane za pośrednictwem bankowości internetowej i mobilnej.

przewiń, aby zobaczyć całą tabelę
przewiń, aby zobaczyć całą tabelę
Bank Opłata z 6-ty i kolejny przelew w m-cu Opłata z 6-tą i kolejną wypłatę z bankomatów obcych w m-cu
Alior Bank 0 zł - bankowość internetowa i mobilna
5 zł - bankowość telefoniczna
8 zł - w oddziale banku
5zł
Bank Pocztowy 0 zł - bankowość internetowa, telefoniczna i placówka 0 zł - w oddziale banku lub placówce pocztowej
Bank Millennium 5 zł - przelew wewnętrzny w oddziale banku
7,99 zł - przelew wewnętrzny w placówce banku
0 zł - bankowość iterentowa i mobilna
2 zł - bankowość telefoniczna
1 zł - w bankomatach SBP i Planet Cash
5 zł - w pozostałych bankomatach
Citi Handlowy 12 zł - przelew wewnętrzny
16 zł - przelew zewnętrzny
0zł
Credit Agricole 0 zł - bankowość internetowa i mobilna
10 zł - bankowość telefoniczna lub placówka
5zł
Getin Bank 0 zł - przelew wewnętrzny
0 zł - bankowość stacjonarna i mobilna
10 zł - w oddziale banku
2 zł - bankowość elektroniczna
3,5% kwoty transakcji min. 5 zł
ING Bank Śląski 0 zł - w bankowości internetowej
9 zł - w oddziale banku
5 zł
2,5 zł - wypłaty Blikiem
mBank 0 zł - bankowość internetowa, telefoniczna i oddział 0 zł - bankomaty mBank, Euronet, Planet Cash i SBP powyżej 100 zł
2,50 zł - bankomaty mBank, Euronet, Planet Cash i SBP poniżej 100 zł
7 zł - pozostałe bankomaty
Nest Bank 0 zł - bankowość internetowa i mobilna
10 z - w oddziale banku i w bankowości telefonicznej
0 zł - bankomaty Euronet
6 zł - pozostałe bankomaty
Peako S.A. 0 zł - bankowość interentowa, mobilna i telefoniczna
6 zł - w oddziale lub placówce partnerksiej
1,99 zł - przelew wewnętrzny
2,30% kwoty transakcji min. 5 zł
PKO BP 0 zł - bankowość internetowa
5,99 zł - w oddziale lub bankowość telefoniczna
0 zł - w bankomatach PKO BP
3% kwoty transakcji min. 5 zł
Santader Bank Polska 0 zł - bankowość internetowa
10 zł - w oddziale banku
0zł

Na najwyższe koszty muszą przygotować się osoby, które po przekroczeniu limitu nadal korzystać będą z obsługi świadczonej w oddziale banku. Przelew zewnętrzny zlecony tym kanałem wiąże się zazwyczaj z kilkuzłotową opłatą za sztukę, ale są instytucje, które taką usługę wyceniają na 10, a nawet 16 zł.

Wypłata gotówki z bankomatów obcych przekraczająca limit ustalony dla podstawowego rachunku płatniczego to najczęściej 5 zł od każdej operacji. Są instytucje, jak Getin Bank, Bank Pekao i PKO BP, w których prowizja za wypłatę z bankomatu stanowi określony procent od kwoty transakcji. Przykładowo posiadacz konta w Getin Banku, za szóstą i każdą kolejną wypłatę z bankomatów obcych zapłaci 3,5% od kwoty transakcji, jednak nie mniej niż 5 zł.

W najlepszej sytuacji znajdują się osoby mieszkające blisko bankomatów / wpłatomatów należących do banku, w którym posiadają PRP. Pobieranie i wpłata gotówki w takich maszynach jest bezpłatna bez żadnych miesięcznych limitów.

Z jakich usług i produktów bankowych nie mogą korzystać posiadacze PRP?

Korzystając z PRP musisz pamiętać, że poza opisanymi wcześniej limitami, istnieją też inne ograniczenia wpływające na mniejszą funkcjonalność konta. Przykładowo posiadacz podstawowego rachunku płatniczego w Nest Banku nie ma możliwości założenia promocyjnych lokat bankowych. Nie może też skorzystać z kredytu (limitu) w koncie.

Credit Agricole w ramach PRP nie oferuje rachunków walutowych, BLIKA, indywidualnej linii kredytowej, karty płatniczej z wizerunkiem i przelewów natychmiastowych Express Elixir. Z kolei ING Bank Śląski zastrzega, że posiadacz rachunku podstawowego nie może skorzystać z limitu kredytowego i aktywować pakietu darmowych wypłat z bankomatów.

PRP czy konto ze standardowej oferty?

Jeżeli rzadko zlecasz przelewy, szczególnie te telefonicznie i w oddziale banku, i nie pobierasz często gotówki z bankomatów obcych, to oferta podstawowego rachunku płatniczego może być dobrym sposobem na darmowe konto bankowe. Wystarczy jednak, że zlecisz kilka płatności ponad limit i zaczniesz częściej wypłacać gotówkę, to bank wystawi Ci rachunek nawet na kilkadziesiąt złotych miesięcznie.

Przykładowo jeżeli posiadasz PRP w Citi Handlowym i zlecisz jeden przelew ponad limit, to operacja ta będzie kosztować Cię 16 zł. Żeby było ciekawiej, ten sam bank ma w swojej ofercie konto osobiste Citikonto, które prowadzone jest bezwarunkowo bezpłatnie. Do tego Citi Handlowy w ramach tego rachunku nie nalicza opłat za:

  • kartę wielowalutową do konta,
  • wypłaty z bankomatów Citi,
  • 4 pierwsze wypłaty z bankomatów obcych w miesiącu,
  • przelewy krajowe w bankowości elektronicznej i mobilnej,
  • pierwsze 3 przelewy Express Elixir w miesiącu.

Wadą tego rachunku jest bardzo droga obsługa w oddziale banku, ale z drugiej strony jego posiadacz nie musi dostosowywać się do limitów 5 darmowych przelewów i wpłat / wypłat w trakcie kązdego miesiąca.

Do tego nie ma ograniczeń dotyczących korzystania np. z karty kredytowej czy limitu w koncie. Oczywiście pod warunkiem posiadania zdolności kredytowej. Daje to dużo większą swobodę w zarządzaniu osobistym budżetem.

Przykłady można mnożyć. Bezwarunkowo bezpłatne konto wraz z kartą oferuje też Nest Banki i Aion Bank. Większość rachunków może być bezpłatna po spełnieniu każdego miesiąca dosyć prostych warunków polegających najczęściej na zapewnieniu wpływu na konto lub wykonaniu określonej liczby transakcji kartą.

Szczegółowe parametry ofert zweryfikować można, korzystając z rankingu kont osobistych. W takcie analizy ofert może okazać się, że podstawowy rachunek płatniczy nie zawsze będzie rozwiązaniem najbardziej opłacalnym.

Szukasz najtańszego kredytu?
Porównaj

Jakie są wady podstawowego rachunku płatniczego?

Wadą PRP są ograniczenia. O ile nie zlecasz płatności w oddziale i nie korzystasz często z bankomatów obcych, to ustawowe limity 5 przelewów i wpłat / wypłat gotówki nie powinny być dla Ciebie kłopotem. Większość z analizowanych przez nas ofert pozwala po przekroczeniu limitu nadal korzystać z bezpłatnych przelewów realizowanych za pośrednictwem bankowości mobilnej i elektronicznej.

Bardziej uciążliwe są ograniczenia wpływające na samą funkcjonalność konta. Nie możesz skorzystać z promocyjnej lokaty terminowej, zapłacić kodem BLIK, uruchomić debetu na koncie czy kredytu odnawialnego. Nie możesz też otworzyć dodatkowego konta osobistego. Jeśli wyjdzie na jaw, że posiadasz inny ROR, umowa Twojego podstawowego rachunku płatniczego zostanie wypowiedziana przez bank.

Podstawowy rachunek płatniczy — czy warto?

PRP w założeniu ma być sposobem na walkę z wykluczeniem społecznym i finansowym osób, których nie stać na korzystanie z usług bankowych. I w takim ujęciu rozwiązanie to spełnia swój cel. Dla osób korzystających z usług bankowych rzadko odpowiednia oferta PRP może być sposobem na darmowe zarządzanie domowym budżetem. Pojawia się jednak pytanie — dlaczego podstawowy rachunek płatniczy nie podbił serc konsumentów?

Z jednej strony wynika to z faktu, że banki w standardowej ofercie posiadają konta osobiste, które są bezwarunkowo bezpłatne lub opłat można uniknąć w zamian za spełnienie prostych warunków. Taki rachunek daje dużo większą swobodę i nie narzuca limitów znanych z PRP.

Innym powodem może być brak promocji takiego rozwiązania. Podstawowy rachunek płatniczy jest słabo eksponowany w ofertach banków i nic nie wskazuje na to, by ta sytuacja miała się zmienić.


Sprawdź też: Google Pay — ile kosztuje i jak działa usługa G Pay?

Sprawdź też: Przelew na telefon BLIK — znajdziesz go w ofercie 11 banków

Poradniki