Macedonia – w walce o tożsamość

Wielki program budowy „historycznego” centrum stolicy, stawianie pomnika na pomniku, problem z mniejszością albańską czy konflikt z Grecją o historię i nazwę kraju – Macedonia to kraj zaskakujący nie tylko pod względem turystycznym. Przyjrzyjmy się jej podstawowym problemom oraz niekonwencjonalnym próbom ich rozwiązania.

Centrum Skopje - stolicy Macedonii - nie przypomina w żaden sposób centrów innych europejskich miast. I nawet nie chodzi o fakt, że mianem „starego miasta” określa się tutaj Czarsiję, czyli dzielnicę muzułmańską. Również spore wrażenie robi powstające na drugiej stronie Wardaru, budowane w zasadzie od zera nowe centrum Skopje. Na terenie ok. 1 km kwadratowego powstało, bądź powstaje ponad 100 rzeźb, dziesiątki pomników, 27 nawiązujących czasem to do antyku, czasem do baroku budynków, a nawet łuk triumfalny.

Od redakcji

W piątek, 7.06.2019 r., Polska gra w Skopje z Macedonią Północną w meczu grupy G eliminacji piłkarskich mistrzostw Europy 2020. Przy tej okazji przypominamy tekst naszego autora Adama Torchały, który odwiedził Macedonię w 2017 roku.

„Skopje 2014” – bo tak nazywa się ten rozpoczęty w 2010 roku program budowy wspomnianego centrum – budzi jednak kontrowersje. Wielu osobom całość nasuwa na język słowa „kicz” i „gigantomania” i ciężko się z tymi opiniami nie zgodzić.  Budynki jedynie próbują – nieudanie – nawiązywać do historycznych stylów, dodatkowo często ma się wrażenie, że wielka jest tylko fasada, a reszta budynku jest malutka.

Macedonia zmienia nazwę

Grecja zgodziła się uznać Macedonię pod nazwą Republika Macedonii Północnej (Republika Sewerna Makedonija). Rząd Macedonii zobowiązał się do modyfikacji nazwy kraju w związku zarzutami Grecji, że obecna implikuje roszczenia do greckiej prowincji o tej samej nazwie.

Duże pomniki spotkać można naprawdę na każdym rogu, a stojący w centrum placu Macedonia ogromny Aleksander Wielki na gigantycznym, przypominającym karuzelę z lunaparku cokole, dopełnia poczucia absurdu. Szczególnie, że w tle często puszczany jest „Cwał Walkirii” Wagnera bądź „Nad pięknym modrym Dunajem” Straussa. Z drugiej jednak strony projekt jest na tyle specyficzny, a jego skala na tyle wielka, że całość, przynajmniej na turyście, robi wrażenie i naprawdę przyjemnie się we wspomnianym centrum przebywa.

Serce nowego centrum Skopje - Plac Macedonia z wielkim pomnikiem Aleksandra
Serce nowego centrum Skopje - Plac Macedonia z wielkim pomnikiem Aleksandra (fot. Maciej Cholewiński / Materiały własne)

Jeszcze większe kontrowersje budzą finanse. Początkowo zapowiadano, że koszty sięgną 80 mln euro. Wówczas jednak projekt miał mieć dużo mniejszą skalę. Wówczas także planowano, że zakończy się on w 2014 roku (stąd nazwa). Tymczasem w 2015 roku - gdy praca na wielu budowach wciąż trwała - ujawniono, że koszty przekroczyły 560 mln euro. Niedawno pojawiła się nawet kwota 730 mln euro, a niektórym budynkom wciąż daleko do uzyskania pełnego kształtu. Jednocześnie warto pamiętać, że Macedonia jest nie tylko mniejszym, ale i biedniejszym krajem od Polski. Zaplanowane przychody budżetowe zapisane w projekcie ustawy na 2017 roku wynoszą tam 3 mld euro (! - w Polsce 76,8 mld euro), zaś PKB per capita w PPP 12,7 tys. dolarów (w Polsce 25,3 tys. dolarów). Budowa nowego Skopje to więc w ostatnich latach jedno z największych obciążeń macedońskiego budżetu. Bo to właśnie rząd jest głównym choć niejedynym inwestorem.

Mieli skończyć na 2014 rok. Jak widać - nie udało się
Mieli skończyć na 2014 rok. Jak widać - nie udało się (fot. Adam Torchała / Materiały własne)

Dlaczego więc zdecydowano się na taką inwestycję? Złośliwi Macedończycy powiedzą, że to korupcja i sposób na wzbogacenie się polityków i ich znajomych. Podejrzenia te umacniają raporty takich organizacji jak BIRN, z których wynika, że 1/3 zleceń trafiła do jednej firmy. Należy jednak przyznać, że na „Skopje 2014” zyskała turystyka. Spacer po nowym centrum macedońskiej stolicy jest naprawdę ciekawym doznaniem i stanowi obowiązkowy punkt wycieczki do Skopje. Jako że Macedonia staje się coraz popularniejszym kierunkiem dla turystów – ma do tego świetne warunki – kolejna atrakcja pomaga w budowaniu „mody na Macedonię”.   

Nie regulujcie odbiorników, to nie Pola Elizejskie i paryskie l'Étoile. Witamy w Skopje
Nie regulujcie odbiorników, to nie Pola Elizejskie i paryskie l'Étoile. Witamy w Skopje (fot. Maciej Cholewiński / Materiały własne)

Czy Macedonia to Macedonia?

Zdecydowanie ważniejszym powodem wydaje się jednak potrzeba budowa tożsamości narodowej. Państwowość macedońska zaczęła powstawać dosyć późno i wciąż wydaje się zagrożona. Najlepszym przykładem jest choćby nazwa kraju. Choć Macedończycy nazywają swój kraj Republiką Macedonii, na międzynarodowej scenie używa się nazwy Była Jugosłowiańska Republika Macedonii (ang. FYROM – Former Yugoslavian Republic of Macedonia). To udziwnienie to przede wszystkim efekt zabiegów Greków, którzy Macedonię utożsamiają ze swoją prowincją.

Muzeum Archeologiczne - jeden z najważniejszych budynków w nowym centrum Skopje. Ciężko nie dostrzec nawiązań do starożytnej Grecji (choć jakość wykonania woła o pomstę do nieba). Ciężko też nie dostrzec skali. Same cokoły kolumn mają blisko 3 m. Przed muzeum oczywiście wszechobecne pomniki
Muzeum Archeologiczne - jeden z najważniejszych budynków w nowym centrum Skopje. Ciężko nie dostrzec nawiązań do starożytnej Grecji (choć jakość wykonania woła o pomstę do nieba). Ciężko też nie dostrzec skali. Same cokoły kolumn mają blisko 3 m. Przed muzeum oczywiście wszechobecne pomniki (Wikimedia Commons)

Nazwa to jednak jedynie wierzchołek góry lodowej. Konflikt dotyczy także historii – w tym przede wszystkim państwa i postaci Aleksandra Macedońskiego zwanego również Wielkim. Skoro Macedonia - według Greków – była w czasach Aleksandra częścią greckiego świata, Aleksander jest bohaterem greckim. Tym bardziej, że obecni Macedończycy to w dużym stopniu Słowianie, którzy na tereny te napłynęli dopiero w VI wieku. Obecni Macedończycy kontrują z kolei, że Macedonia Aleksandra wcale nie była częścią Grecji, tylko po prostu Macedonią, a plemiona słowiańskie, które napłynęły na te tereny później, z tamtymi Macedończykami się po prostu wymieszały. Obie strony zgadzają się jednak, że była historyczna kraina zwana Macedonią i spora jej część zajmowana jest obecnie przez Republikę Macedonii/FYROM.

Masz wątpliwości, czyim bohaterem narodowym był Aleksander Wielki? Zgadnij, czyja statua przywita Cię na największym lotnisku w Macedonii - lotnisku Aleksandra Wielkiego w Skopje
Masz wątpliwości, czyim bohaterem narodowym był Aleksander Wielki? Zgadnij, czyja statua przywita Cię na największym lotnisku w Macedonii - lotnisku Aleksandra Wielkiego w Skopje (Wikimedia Commons)

Oczywiście nie jest moim celem rozwiązywanie tutaj tego konfliktu – szczególnie, że obie strony i tak „wiedzą lepiej” – jednak warto mieć po prostu jego świadomość, ma on bowiem bardzo duży wpływ na obecną Macedonię. Konflikt z Grekami utrudniał i czasami nadal utrudnia Macedonii funkcjonowanie na arenie międzynarodowej, przede wszystkim jeżeli chodzi o „biznesy” z organizacjami, których Grecja jest członkiem. Uderza także w dumę Macedończyków – a ta jest naprawdę spora – i podważa podstawy, na których stoi państwo. Dodatkowo Macedonia ma niewiele postaci tak rozpoznawalnych jak Aleksander, stąd rząd robi wszystko, by ta historia pozostała historią macedońską, a nie grecką. Od wspominanego już wielkiego pomnika, poprzez dobór flagi, po nazwę głównego lotniska. Aleksander w Macedonii jest wszędzie, co drażni Greków i ma budować dumę Macedończyków. Antyczne nawiązania w „Skopje 2014” świetnie się w ten schemat wpisują.

Albańscy imigranci - walka, która wciąż trwa >>

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
5 15 ~brrr

"Oburzenie wzbudziło wybranie Albańczyka na przewodniczącego parlamentu." -- wcale go nie wybrano. CIA po prostu próbowała za pomocą albańskiej mafii dokonać ordynarnego zamachu stanu. Na szczęście Macedończycy połapali się w porę i pogonili natowskich bandziorów.

! Odpowiedz
0 13 ~moro

Macedonia - to kraj, zlepek wszystkich nacji i kultur, które występują na Bałkanach i wśród Słowian.

! Odpowiedz
10 5 ~PRS

Macedonia...
Artykuly o Macedonii...
Zamet w Macedonii...
...widze w tym wstretna reke Sorosa.

! Odpowiedz
0 15 ~Basia

Byłam w kwietniu tego roku w Macedonii. Potwierdzam kraj bardzo przyjazny Polakom. Skopje samo w sobie oryginalne, stara część mocno zaniedbana szkoda za to nowa część _- robi wrażenie Ohryda piękna
☺A największe wrażenie Kanion Matka ☺

! Odpowiedz
6 14 ~edd

Wg wiki 34proc. ludności Macedonii to wyznawcy islamu, więc tylko kwestią czasu jest wybuch wojny domowej między nimi a chrześcijanami.

! Odpowiedz
1 12 ~Turysta

Byłem w tym roku w Albanii, Kosowie i Macedonii. Maceodończycy uważają że Macedonia już była kiedy nie było Grecji jako państwa. Albańzycy uważają że Macedonia to część wielkiej Albanii. Kosowiacy chcą do Albanii ane Albańczycy ich nie chcą. Jakaś masakra na tych Bałkanach. A kraje (poza Kosowem ) pięknw

! Odpowiedz
1 20 ~mlody

Multikulti w praktyce

! Odpowiedz
3 4 ~euro

Ostatnio o Macedonii było głośno jak pracownik wyniósł sobie 3 mln euro i jeszcze znaleźć tego nie mogą :)
http://feromonyph.blogspot.com/

! Odpowiedz
17 13 ~Lah

Aleksander Wielki nie był Grekiem , jak w jednym liście napisał do nich czy chcą by przyszedł do nich jako przyjaciel czy wróg, oni odpisali by nie przychodził. W wojnie z Dariuszem królem Persji walczyło 40 000 Greków ale co ciekawe po stronie Dariusza, gdy Dariusz uciekł z pola walki zostawił Greków na łaskę tego niby Greka a on im podciął gardła. Takim Grekiem był Aleksander, historię przekłamują by zbudować tożsamości narodowe, szkoda że żaden polski historyk nie zadał sobie trudu i nie prubuje dociec dlaczego Aleksander przed wyprawą na Persję gościł w mieście Craco przez nas znane jako Kraków i dlaczego w tej batalii uczestniczyli Lechici inaczej Lachy jak wiadomo Polaków tak nazywano (miasto Lah w Indiach nosi nazwę z tamtego a jego mieszkańcy mają podobny wygląd do naszego. Pozdrawiam wszystkich słowian

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
3 8 ~Herflik

1. Nie ma takiego miasta w Indiach.
2. Jest miasto Leh ale mieszkańcy etnicznie są Tybetańczykami.
Przypuszczam, że w jakiś ciemnych zakątkach internetu naczytałeś się jakiś artykułów o tym skąd pochodzą Polacy i że stanaowią jakąs odrębną rase. Niestety koncepcja narodu polskiego w kontekscie rasowym to jedna wielka głupota.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
Polecane
Najnowsze
Popularne

Wskaźniki makroekonomiczne

Inflacja rdr 2,6% XI 2019
PKB rdr 3,9% III kw. 2019
Stopa bezrobocia 5,0% X 2019
Przeciętne wynagrodzenie 5 213,27 zł X 2019
Produkcja przemysłowa rdr 3,5% X 2019

Znajdź profil