Granica polsko-węgierska istniała od czasu krystalizacji państwa polskiego podczas rządów Bolesława Chrobrego, aż do wchłonięcia Królestwa Węgier przez monarchię Habsburgów. Ponownie wspólna granica możliwa była w 1939 r., kiedy Budapeszt zaanektował Ruś Zakarpacką, wschodni region dzielonej Czechosłowacji.
Druga Republika Czechosłowacka, albo Czecho-Słowacja, powstała po zawarciu Układu Monachijskiego, który znacząco osłabił pozycję międzynarodową Pragi, ale również zdeprecjonował znaczenie państwa w oczach jego własnych obywateli. Do głosu zaczęły dochodzić grupy identyfikujące się jako mniejszości narodowe, których nie udało się zintegrować w ciągu dwudziestu lat funkcjonowaniu kraju.
Już 8 października 1938 r. niepodległościowe stronnictwa Rusi Zakarpackiej ogłosiły jednostronną autonomię. Węgrzy w wyniku porozumienia zawartego 2 listopada zajęli pas terytorium Rusi wzdłuż swojej granicy, razem z jej stołecznym miastem. Ziemie te były w większości zamieszkałe przez etnicznych Węgrów. W obawie przed dalszą aneksją Zgromadzenie Narodowe w Pradze 22 listopada uchwaliło nową konstytucję, przyznającą Rusi Zakarpackiej autonomię. Nazwa autonomicznego kraju od 30 grudnia 1938 brzmiała Ukraina Karpacka w ramach Republiki Czesko-Słowackiej.
Bieg historii nabrał tempa na początku 1939 r. 14 marca niepodległość ogłosiła Słowacja, a dzień później Karpato-Ukraina. Co ciekawe, na czele obu organizmów stanęli duchowni - ks. Tiso i ks. Wołoszyn. Jednocześnie rozpoczęła się interwencja węgierska, która do 18 marca zlikwidowała nowo powstałe państwo.
Już 16 marca na Przełęczy Tucholskiej (znajdującej się obecnie na terenie Ukrainy) odbyły się uroczystości spotkania wojsk polskich i węgierskich oraz obsadzenia wspólnej granicy. Stronę polską reprezentował gen. Mieczysław Boruta-Spiechowicz, a węgierską gen. Novak.
Ustawą z 23 czerwca 1939 parlament węgierski przyłączył Ruś Zakarpacką do Węgier. 7 lipca 1939 na Rusi Zakarpackiej wprowadzono węgierską administrację cywilną.
Niedzica, w której doszło niedawno do nieoficjalnego spotkania polityków z Warszawy i Budapesztu faktycznie leży na historycznie węgierskim terenie Spisza. Lokowana była przez Rudgera z Tyrolu za pozwoleniem króla Węgier Andrzeja II. To na Zamku w Niedzicy Zygmunt Luksemburski pożyczył od Władysława Jagiełły 7,5 tony srebra, za co oddał w zastaw 16 miast spiskich (zajętych bezprawnie przez Habsburgów w XVII wieku). Po upadku monarchii Habsburgów w wyniku I wojny światowej i prowadzonych w Paryżu negocjacji polskiej delegacji udało się przekonać aliantów do etnicznie polskiego pochodzenia miejscowej ludności, w wyniku czego Niedzica wraz z tzw. Zamagurzem przypadła II Rzeczypospolitej.
Płock - czujesz chemię!
W latach 50. XX wieku działało w Polsce pięć rafinerii ropy naftowej, z czego trzy powstałe jeszcze w poprzednim stuleciu. Gwałtowny rozwój powojennego przemysłu i motoryzacji wymagał budowy nowego zakładu, dostarczającego surowca wysokiej jakości.
W czasie II wojny światowej położony na Rusi wspólny odcinek granicy przekroczyło tysiące Polaków uciekających z okupowanego kraju. Na Węgrzech czekało ich życzliwe przyjęcie i pomoc potrzebna w dalszej podróży na Zachód, do odradzającego się Wojska Polskiego.
Marcin Dobrowolski
