Poradnik ZUS: Kapitał początkowy a emerytura według nowych zasad

O wysokości przyszłej emerytury decyduje tzw. kapitał początkowy. Wylicza go ZUS dla osób, które podlegały przed 1 stycznia 1999 r. ubezpieczeniu społecznemu, a ich okresy składkowe i nieskładkowe wynoszą co najmniej 6 miesięcy i jeden dzień. Aby to było możliwe, należy najpierw udokumentować swój staż pracy oraz zarobki z okresu przed reformą emerytalną.

1. Komu ZUS wyliczy kapitał początkowy?

2. Od czego zależy kwota kapitału początkowego?

3. Jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia kapitału początkowego?

4. Okresy składkowe i ich dokumentowanie

5. Inne okresy traktowane jak składkowe

6. Okresy nieskładkowe i ich dokumentowanie

7. Podstawa wymiaru kapitału początkowego

8. Wybór okresu do ustalenia podstawy wymiaru

9. Dokumentowanie podstawy wymiaru

10. Podstawa wymiaru kapitału początkowego pracowników skierowanych do pracy za granicą

11. Komu ZUS może potwierdzić podstawę wymiaru składek?

12. Postępowanie w sprawie ustalenia kapitału początkowego

13. Kapitał początkowy dla osób mieszkających za granicą oraz osób, które pracowały w krajach umownych

14. Gdzie złożyć wniosek o ustalenie kapitału początkowego?

15. Jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o kapitał początkowy?

16. Kapitał początkowy dla osóbmieszkających w innych krajach niż umowne

17. Dodatkowe informacje

18. Kto mógł przejąć dokumentację zlikwidowanych zakładów pracy

Okresy nieskładkowe wymienione są w art. 7 ustawy emerytalnej. Zaliczane są do nich m.in. następujące okresy:

• pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego wypłaconych po14 listopada 1991 r. - chorobowego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego;
• pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy po dniu28 lutego 1995 r. na podstawie art. 92 Kodeksu pracy (lub innych przepisów);
• urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy spowodowane opieką nad dzieckiem:
  - w wieku do 4 lat - w granicach do 3 lat na każde dziecko - łącznie nie więcej niż 6 lat,
  - na które, ze względu na jego stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny - dodatkowo do 3 lat na każde dziecko. Okres wychowania dziecka przed podjęciem zatrudnienia - jak też w czasie przerwy w zatrudnieniu - jest traktowany również jako okres nieskładkowy;
• nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów, w tym także nauka na studiach zawodowych pierwszego stopnia (licencjackie);
• studiów doktoranckich i aspirantury naukowej, w wymiarze określonym w decyzji o ich utworzeniu, a także asystenckich studiów przygotowawczych;
• niewykonywania pracy przed 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych (nie więcej niż 5 lat);
• dokształcania zawodowego lekarzy w klinikach akademii medyczneji oddziałach instytutów naukowych w charakterze wolontariuszy - do 1 roku.

Dowody: niektóre okresy nieskładkowe - m.in. okresy pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego na podstawie Kodeksu pracy, zasiłków z ubezpieczenia społecznego: chorobowego lub opiekuńczego, okres urlopu wychowawczego - potwierdza pracodawca (lub prawny następca) w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu albow świadectwie pracy. Okres nauki w szkole wyższej może być udowodniony poświadczoną przez pracodawcę kserokopią dyplomu, ewentualnie zaświadczeniem z uczelni potwierdzającym programowy wymiar studiów, jeżeli nie wynika to z dyplomu.

Dowodem potwierdzającym okres niewykonywania pracy przed 4 czerw-ca 1989 r. na skutek represji politycznych jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Przy obliczaniu kapitału początkowego okresy nieskładkowe uwzględniane są w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych.
Ograniczeniu nie podlegają - na podstawie znowelizowanych w 2004 r. przepisów ustawy emerytalnej - okresy urlopów wychowawczych, urlopów bezpłatnych udzielonych na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych, a także okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem. Te okresy nieskładkowe, przy obliczaniu kapitału początkowego, uwzględniane są bez ograniczania do1/3 udowodnionych okresów składkowych, ale w takim wymiarze, jak podano wyżej (do 3 lat na jedno dziecko, nie więcej niż 6 lat łącznie na wszystkie dzieci, a tylko na dziecko/dzieci szczególnej troski dodatkowo do 3 lat na każde dziecko).

Przy ustalaniu kapitału początkowego nie podlegają uwzględnieniu okresy ubezpieczenia społecznego rolników, jak też okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym przed objęciem obowiązkiem ubezpieczenia.
Nie uwzględnia się także okresów pełnienia w Polsce służby: w Wojsku Polskim, w Policji (Milicji Obywatelskiej), w Straży Granicznej, w Służbie Więziennej, w Państwowej Straży Pożarnej, w Biurze Ochrony Rządu, w Urzędzie Ochrony Państwa (w organach bezpieczeństwa publicznego), jeżeli:

• z tytułu tej służby ustalone zostało prawo do emerytury na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym tych osób,
• żołnierz lub funkcjonariusz, który wstąpił do służby przed 1 stycznia 1999 r., pozostaje nadal w służbie.

Nadmienia się, że okresy zatrudnienia (ubezpieczenia) b. żołnierzom i funkcjonariuszom podlegają uwzględnieniu w wymiarze emerytury przyznanej z tytułu służby - na warunkach określonych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym właściwej dla danego rodzaju służby.

Uwaga! Okresy składkowe i nieskładkowe mogą być uwzględnione także na podstawie orzeczenia sądu o uznaniu danego okresu.

POPRZEDNIA: Inne okresy traktowane jak składkowe

NASTĘPNA: Podstawa wymiaru kapitału początkowego