Miło nam oddać do Państwa rąk wyniki piątego (jubileuszowego) Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń. Tradycyjnie już przeprowadziliśmy je wraz z czołowymi polskimi portalami (onet.pl, pracuj.pl, gazetapraca.pl, wp.pl, kariera.com.pl, bankier.pl). Wciąż jest to największe w Polsce pozarządowe badanie płac. W 2008 roku uczestniczyło w nim 58 500 osób. W obliczeniach uwzględniliśmy dane 55 111 osób.
Jak co roku przypominamy, że w badaniu dominują ludzie młodzi. 75,7% badanych ma nie więcej niż 35 lat, w tym 53,8% ma nie więcej niż 30 lat. Równie ważna jest informacja, że 78,7% to osoby z wykształceniem wyższym (w tym licencjat). Czynniki te w znaczący sposób wpływają na wyniki. Prosimy więc pamiętać, że prezentowane dane dotyczą głównie młodych, wykształconych ludzi, posiadających dostęp do Internetu.
Jeżeli chcesz wiedzieć ile zarabiasz na tle swojej branży oraz ile zarabiają inni pracownicy w Polsce, weź udział w anonimowej ankiecie dotyczącej badania płac i zobacz wyniki. >>dowiedz się więcej |
Wynagrodzenie podstawowe i wynagrodzenie całkowite z uwzględnieniem średniego procentowego udziału premii
Wynagrodzenia osób zatrudnionych w nauce i szkolnictwie należą do najniższych spośród wszystkich płac we wszystkich działach objętych Ogólnopolskim Badaniem Wynagrodzeń. Połowa pracowników szeregowych zarabia tam od 1 650 PLN do 2 800 PLN. Jednocześnie 10% zatrudnionych w dziale nauki i szkolnictwa zarabia mniej niż 1 400 PLN. Nauczyciel w państwowej szkole, w pierwszym roku pracy, zarabia 950 PLN. Natomiast nauczyciel sprawujący opiekę merytoryczną nad praktykantem otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie według stawki 1,30 PLN za godzinę pracy.
Tabela 1. Wynagrodzenia całkowite na poszczególnych szczeblach zatrudnienia w 2008 roku
| poziom | wielkość próby | 10% zarabia poniżej | 25% zarabia poniżej | mediana
(PLN) | 25% zarabia powyżej | 10% zarabia powyżej |
| pracownik szeregowy | 835 | 1 400 | 1 650 | 2 090 | 2 800 | 3 600 |
| specjalista | 1 142 | 1 620 | 2 000 | 2 555 | 3 400 | 4 820 |
| kierownik | 291 | 1 964 | 2 630 | 3 400 | 4 900 | 7 300 |
| dyrektor | 158 | 2 480 | 3 295 | 4 000 | 5 800 | 10 200 |
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń 2008 przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak
Na wykresie 1 przedstawiono szczegółowy podział wynagrodzeń na różnych szczeblach zarządzania. Wyraźnie widać, iż płace pracowników nauki i szkolnictwa są wyższe na każdym kolejnym poziomie zatrudnienia. Jedynie zarobki kierownika zespołu, liczącego powyżej 11 osób, są o 8% niższe od wynagrodzeń kierownika małej grupy. Różnica pomiędzy dochodami kierownika większego zespołu, a starszego specjalisty, również wynosi 8%.
Premie stanowią od 14% do 21% wynagrodzenia osób zatrudnionych w nauce i szkolnictwie. Taki sam udział premii w wysokości 16% przyznawany jest specjaliście i starszemu specjaliście. Kierownik zespołu liczącego powyżej 11 osób otrzymuje premię na poziomie 18%. Jej procentowy udział w wynagrodzeniu całkowitym jest o 2% niższy niż w przypadku kierownika małego zespołu.
Świadczenia dodatkowe
Korzystanie ze świadczeń dodatkowych przez pracowników nauki i szkolnictwa występuje w ograniczonym stopniu. Najwięcej, bo 34% nauczycieli, korzysta z dofinansowania nauki, co wiąże się ze ścieżką kariery polegającą na zdobywaniu kolejnych stopni naukowych. Dotyczy to także 16% bibliotekarzy i 10% asystentów naukowych. Drugim najpopularniejszym świadczeniem w badanym dziale są szkolenia wybierane według własnego uznania. Na wykresie 3 przedstawiono szczegółowy rozkład procentowy przyznawanych świadczeń. Wyraźnie wyodrębnia się grupa świadczeń dodatkowych związanych z kształceniem ustawicznym, które jest wpisane w charakter pracy naukowej.
Zarobki kobiet i mężczyzn zatrudnionych w działach nauki i szkolnictwa
Dysproporcja pomiędzy wynagrodzeniami kobiet i mężczyzn wykonujących tę samą pracę rośnie na kolejnych szczeblach zarządzania. W grupie pracowników szeregowych kobiety zarabiają o 8% mniej niż mężczyźni. Na stanowisku specjalisty różnica wzrasta do 14%. Na kierowniczym szczeblu zarządzania - do 19%, a w przypadku dyrektorów osiąga wartość 17%.
Wynagrodzenia osób w różnych grupach wiekowych
Na szczeblu pracowników szeregowych najwyższe dochody osiągają osoby w wieku powyżej 51 lat. 50% z nich zarabia od 2 000 PLN do 3 100 PLN, a mediana ich wynagrodzeń jest o 32% wyższa niż mediana pracowników szeregowych w wieku 16 - 25 lat. W przypadku specjalistów, najwyższe dochody osiągają osoby w wieku 36 - 40 lat. 50% z nich zarabia od 2 240 PLN do 3 700 PLN, podczas gdy 10% nagradzanych jest poniżej 1 850 PLN. Na szczeblu kierowniczym, najwyższe pensje otrzymują pracownicy powyżej 51 roku życia. Mediana ich wynagrodzeń wynosi 3 720 PLN i jest wyższa 9% o od mediany kierowników w wieku 31 - 35 lat.
Tabela 2. Wynagrodzenia pracowników w różnym wieku
| poziom | wiek | wielkość próby | 10% zarabia poniżej | 25% zarabia poniżej | mediana (PLN) | 25% zarabia powyżej | 10% zarabia powyżej |
| pracownik szeregowy | 16 — 25 | 119 | 1 200 | 1 400 | 1 700 | 2 200 | 3 240 |
| 26 — 30 | 282 | 1 400 | 1 600 | 1 895 | 2 360 | 3 330 | |
| 31 — 35 | 144 | 1 454 | 1 768 | 2 175 | 2 840 | 4 380 | |
| 36 — 40 | 95 | 1 480 | 1 890 | 2 380 | 3 000 | 3 650 | |
| 41 — 50 | 130 | 1 480 | 2 000 | 2 443 | 3 100 | 3 765 | |
| 51 + | 65 | 1 700 | 2 000 | 2 500 | 3 100 | 3 800 | |
| specjalista | 16 — 25 | 76 | 1 400 | 1 500 | 1 895 | 2 400 | 3 850 |
| 26 — 30 | 289 | 1 500 | 1 744 | 2 200 | 3 100 | 4 841 | |
| 31 — 35 | 270 | 1 750 | 2 018 | 2 610 | 3 464 | 4 800 | |
| 36 — 40 | 139 | 1 850 | 2 240 | 2 832 | 3 700 | 5 900 | |
| 41 — 50 | 228 | 1 970 | 2 253 | 2 795 | 3 315 | 4 615 | |
| 51 + | 140 | 1 915 | 2 300 | 2 765 | 3 590 | 4 740 | |
| kierownik | 16 — 25 | 7 | – | – | – | – | – |
| 26 — 30 | 42 | – | – | – | – | – | |
| 31 — 35 | 59 | 1 820 | 2 650 | 3 400 | 4 800 | 7 000 | |
| 36 — 40 | 43 | – | – | – | – | – | |
| 41 — 50 | 68 | 1 900 | 2 576 | 3 300 | 4 625 | 8 700 | |
| 51 + | 72 | 2 500 | 3 100 | 3 720 | 5 175 | 7 000 |
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń 2008 przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak
Wynagrodzenia osób z różnym stażem pracy
Pensja pracowników szeregowych wzrasta wraz z długością stażu ich pracy. Najwyższe zarobki (2 705 PLN) osiągają osoby, które na danym stanowisku przepracowały 16 lat. Stanowi to 35% wzrost w stosunku do pensji wypłacanej im w pierwszym roku zatrudnienia. W przypadku specjalistów, którzy przepracowali od 6 do 15 lat, pensja stabilizuje się na poziomie 2 670 PLN - 2 730 PLN.
Na wykresie 6 przedstawiono wpływ, jaki na pensję nauczyciela ma jego wiek. Analizując wykres widzimy, że następuje niski, ale ciągły i stabilny wzrost wynagrodzenia. Mediana płac nauczycieli w wieku 26 - 30 lat wynosi 1 857 PLN. Pracownikowi powyżej 51 roku życia wypłaca się 2 757 PLN. Różnica pomiędzy tymi wartościami wynosi 32%.
Analizując wykres 7 można wywnioskować, że podwyżki dochodów nauczycieli są proporcjonalne do wzrostu długości ich stażu pracy. Mediana wynagrodzeń nauczyciela, który nie zmienia swojego miejsca zatrudnienia, rośnie wraz z jego stażem i osiąga wartość 2 800 PLN po 9 — 10 latach pracy. Różnica pomiędzy najwyższą płacą, a wynagrodzeniem otrzymywanym w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego wynosi 4%.
Wynagrodzenie osób zatrudnionych w różnych firmach
Z danych wynika, że prywatne szkolnictwo oferuje najniższe pensje pracownikom na stanowiskach szeregowych. Połowa osób zatrudnionych w nich na omawianym szczeblu zarządzania zarabia od 1 420 PLN do 2 552 PLN, podczas gdy w sferze budżetowej lub komunalnej - od 1 700 PLN do 2 800 PLN. Natomiast pracownicy zatrudnieni na szczeblu kierowniczym osiągają najwyższe wynagrodzenia właśnie w sektorze prywatnym, gdzie 50% z nich zarabia od 2 500 PLN do 6 000 PLN. 10% pracowników na stanowiskach kierowniczych otrzymuje pensje nawet powyżej 8 300 PLN, czyli o 15% wyższe niż w sferze budżetowej lub komunalnej. Mediana wynagrodzeń specjalistów w omawianych firmach waha się od 2 400 PLN do 2 600 PLN.
Tabela 3. Wynagrodzenie osób zatrudnionych w różnych firmach
| poziom | firma | wielkość próby | 10% zarabia poniżej | 25% zarabia poniżej | mediana (PLN) | 25% zarabia powyżej | 10% zarabia powyżej |
| pracownik szeregowy | prywatna | 146 | 1 200 | 1 420 | 1 800 | 2 552 | 4 000 |
| państwowa | 87 | 1 270 | 1 600 | 2 100 | 2 900 | 3 290 | |
| strefy budżetowej lub komunalnej | 598 | 1 450 | 1 700 | 2 117 | 2 800 | 3 550 | |
| specjalista | prywatna | 138 | 1 500 | 1 900 | 2 600 | 3 500 | 5 800 |
| państwowa | 93 | 1 400 | 1 720 | 2 400 | 3 250 | 4 700 | |
| strefy budżetowej lub komunalnej | 901 | 1 683 | 2 005 | 2 600 | 3 390 | 4 650 | |
| kierownik | prywatna | 77 | 1 700 | 2 500 | 3 700 | 6 000 | 8 300 |
| państwowa | 14 | – | – | – | – | – | |
| strefy budżetowej lub komunalnej | 200 | 2 000 | 2 650 | 3 331 | 4 625 | 7 050 |
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń 2008 przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak
Wynagrodzenia pracowników z różnym wykształceniem oraz znajomością języków obcych
Wynagrodzenia pracowników szeregowych są tym wyższe, im wyższy jest ich poziom wykształcenia. Pensje osób z tytułem magistra są o 18% wyższe od zarobków pracowników, którzy posiadają jedynie absolutorium lub licencjat. Połowa tych ostatnich zarabia od 1 458 PLN do 2 250 PLN. Różnica ich zarobków w stosunku do płac osób z wykształceniem średnim wynosi zaledwie 1%. Przy czym 10% zatrudnionych, którzy posiadają wykształcenie średnie, zarabia ponad 3 370 PLN. Na stanowiskach specjalistycznych, pracownicy z takim wykształceniem zarabiają o 10% więcej, niż osoby z niepełnym wyższym lub licencjatem. Połowa specjalistów - magistrów zarabia od 2 000 PLN do 3 400 PLN. Jednak 10% z nich otrzymuje wynagrodzenia poniżej 1 644 PLN.
Tabela 4. Wynagrodzenia osób z różnym wykształceniem
| poziom | wykształcenie | wielkość próby | 10% zarabia poniżej | 25% zarabia poniżej | mediana (PLN) | 25% zarabia powyżej | 10% zarabia powyżej |
| pracownik szeregowy | średnie | 73 | 1 210 | 1 400 | 1 730 | 2 250 | 3 370 |
| licencjat i niepełne wyższe | 67 | 1 300 | 1 458 | 1 750 | 2 250 | 2 900 | |
| wyższe | 685 | 1 444 | 1 700 | 2 144 | 2 900 | 3 630 | |
| specjalista | średnie | 59 | 1 500 | 1 748 | 2 500 | 3 200 | 5 000 |
| licencjat i niepełne wyższe | 54 | 1 500 | 1 876 | 2 250 | 3 300 | 5 143 | |
| wyższe | 1 029 | 1 644 | 2 000 | 2 600 | 3 400 | 4 800 |
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń 2008 przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak
Osoby w tytułem doktora zarabiają więcej na każdym szczeblu zarządzania. Pracownik szeregowy wyróżniający się doktoratem zarabia tylko o 6% więcej niż bez doktoratu. Różnica ta wzrasta (do 20%) na stanowiskach specjalistycznych i nieznacznie spada (do 18%) na szczeblu kierowniczym. Z kolei na stanowiskach dyrektorskich wynosi 23%. Na wykresie 8 zamieszczono dane liczbowe.
42% osób zatrudnionych w nauce i szkolnictwie ukończyło studia podyplomowe. Tego rodzaju dyplom wpływa jednak na wysokość wynagrodzenia w mniejszym stopniu niż doktorat. Na stanowisku specjalisty, korzyść z ukończenia studiów podyplomowych jest minimalna i przekłada się na 1% wzrost płacy. Na szczeblu dyrektorskim dochody wyższe o 11% osiągają osoby, które nie ukończyły żadnych studiów podyplomowych.
Istotnym czynnikiem różnicującym wynagrodzenia jest także znajomość języków obcych. Na każdym poziomie zatrudnienia opanowanie co najmniej jednego języka obcego przekłada się na wyższe dochody. Połowa kierowników, którzy znają język obcy, zarabia od 2 650 PLN do 6 200 PLN, a 10% z nich - powyżej 9 300 PLN. Natomiast połowa dyrektorów posługujących się jednym językiem obcym otrzymuje wynagrodzenia w granicach 3 160 PLN - 5 400 PLN. 10% z nich zarabia powyżej 8 300 PLN.
Tabela 5. Wpływ znajomości języków obcych na wynagrodzenia
| ilość opanowanych języków obcych | poziom | wielkość próby | 10% zarabia poniżej | 25% zarabia poniżej | mediana (PLN) | 25% zarabia powyżej | 10% zarabia powyżej |
| 0 | pracownicy szeregowi | 445 | 1 397 | 1 644 | 2 090 | 2 880 | 3 630 |
| specjaliści | 510 | 1 648 | 2 000 | 2 500 | 3 180 | 4 350 | |
| kierownicy | 129 | 1 800 | 2 630 | 3 300 | 4 600 | 7 000 | |
| dyrektorzy | 65 | 2 780 | 3 380 | 4 000 | 5 300 | 8 000 | |
| 1 | pracownicy szeregowi | 307 | 1 400 | 1 664 | 2 085 | 2 710 | 3 400 |
| specjaliści | 491 | 1 600 | 2 000 | 2 600 | 3 500 | 5 000 | |
| kierownicy | 95 | 1 975 | 2 650 | 3 564 | 6 200 | 9 300 | |
| dyrektorzy | 55 | 2 300 | 3 160 | 4 000 | 5 400 | 8 500 | |
| 2 | pracownicy szeregowi | 66 | 1 420 | 1 600 | 1 975 | 2 571 | 3 340 |
| specjaliści | 117 | 1 520 | 1 994 | 2 700 | 3 770 | 5 000 | |
| kierownicy | - | – | – | – | – | – | |
| dyrektorzy | - | – | – | – | – | – |
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń 2008 przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak
W tabeli 6 zamieszczono dane na temat wysokości wynagrodzeń osób na różnych szczeblach zatrudnienia. Przedstawiono także, jak na poziom płac wpływa stopień opanowania języka angielskiego. Na szczeblu pracowników szeregowych, znajomość języka angielskiego nie ma istotnego wpływu na pensje. Natomiast w przypadku specjalistów, opanowanie go w stopniu bardzo dobrym znacząco różnicuje poziom wynagrodzeń. 50% specjalistów biegle posługujących się angielskim osiąga pensje od 2 000 PLN do 4 016 PLN. 10% z nich zarabia poniżej 1 500 PLN, a 10% powyżej 5 500 PLN.
Tabela 6. Wpływ znajomości języka angielskiego na wynagrodzenia
| poziom | znajomość języka angielskiego | wielkość próby | 10% zarabia poniżej | 25% zarabia poniżej | mediana (PLN) | 25% zarabia powyżej | 10% zarabia powyżej |
| pracownik szeregowy | brak | 146 | 1 300 | 1644 | 2 225 | 3 000 | 3 601 |
| słaby | 207 | 1 458 | 1 730 | 2 195 | 2 950 | 3 730 | |
| średni | 230 | 1 364 | 1 600 | 2 000 | 2 552 | 3 500 | |
| dobry | 111 | 1 356 | 1 666 | 2 000 | 2 840 | 3 480 | |
| bardzo dobry | 141 | 1 400 | 1 644 | 2 000 | 2 600 | 3 444 | |
| specjalista | brak | 149 | 1 700 | 2 083 | 2 520 | 3 100 | 4 300 |
| słaby | 242 | 1 748 | 2 020 | 2 505 | 3 200 | 4 500 | |
| średni | 301 | 1 640 | 2 000 | 2 550 | 3 300 | 4 140 | |
| dobry | 246 | 1 590 | 1904 | 2 545 | 3 500 | 5 200 | |
| bardzo dobry | 204 | 1 500 | 2 000 | 2 800 | 4 016 | 5 500 | |
| kierownik | brak | 48 | – | – | – | – | – |
| słaby | 64 | 1 964 | 2 575 | 3 349 | 4 625 | 6 880 | |
| średni | 64 | 1 840 | 2 803 | 3 650 | 4 950 | 7 200 | |
| dobry | - | – | – | – | – | – | |
| bardzo dobry | - | – | – | – | – | – |
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń 2008 przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak
Wynagrodzenie osób w różnych regionach Polski
Najwyższe wynagrodzenia otrzymują pracownicy nauki i szkolnictwa zatrudnieni na Mazowszu, a najniższe w regionie wschodnim. W województwach południowo-zachodnich płace są wyższe niż w regionie północno-zachodnim. Przykładem do analizy jest wynagrodzenie nauczycieli w województwach: mazowieckim, podkarpackim, dolnośląskim i wielkopolskim. 50% z nich, zatrudnionych w województwie mazowieckim, zarabia od 2 000 PLN do 3 200 PLN, a 10% - powyżej 3 900 PLN. Natomiast w województwie podkarpackim 50% nauczycieli otrzymuje pensje w wysokości od 1 870 PLN do 3 100 PLN. 10% najlepiej zarabiających nagradzana jest powyżej poziomu 3 630 PLN. W województwie dolnośląskim płace połowy nauczycieli wahają się od 2 031 PLN do 3 450 PLN. Jednak 10% z nich nie otrzymuje więcej niż 1 644 PLN. Natomiast w województwie wielkopolskim, dla połowy nauczycieli pensja wynosi od 1 900 PLN do 2 700 PLN.
Tabela 7. Wynagrodzenia osób w różnych regionach kraju
|
| region | wielkość próby | 10% zarabia poniżej | 25% zarabia poniżej | mediana (PLN) | 25% zarabia powyżej | 10% zarabia powyżej |
| pracownik szeregowy | północno-zachodni | 197 | 1 447 | 1 689 | 2 035 | 2 650 | 3 450 |
| mazowiecki | 97 | 1 420 | 1 800 | 2 250 | 3 050 | 4 200 | |
| południowo-zachodni | 334 | 1 400 | 1 670 | 2 100 | 2 920 | 3 800 | |
| wschodni | 204 | 1 350 | 1 600 | 1 940 | 2 569 | 3 210 | |
| specjalista | północno-zachodni | 286 | 1 603 | 1 910 | 2 407 | 3 200 | 4 500 |
| mazowiecki | 198 | 1 644 | 2 106 | 2 848 | 4 400 | 6 100 | |
| południowo-zachodni | 401 | 1 600 | 2 018 | 2 600 | 3 332 | 4 500 | |
| wschodni | 256 | 1 600 | 2 000 | 2 500 | 3 195 | 4 000 | |
| kierownik | północno-zachodni | 57 | 1 840 | 2 600 | 3 130 | 3 900 | 5 000 |
| mazowiecki | 59 | 2 064 | 2 950 | 4 300 | 6 000 | 10 294 | |
| południowo-zachodni | 120 | 2 000 | 2 640 | 3 454 | 5 235 | 7 150 | |
| wschodni | 55 | 1 700 | 2 500 | 3 110 | 4 300 | 6 800 |
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń 2008 przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak
Paweł Sołtysik
Wyjaśnienie terminów użytych w artykule:
Raporty o wynagrodzeniach |
|
| Zapoznaj się z pozostałymi raportami na temat wynagrodzeń Polaków |
Wynagrodzenie całkowite - miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak: premie, nagrody i in.
Mediana - wartość dzieląca wszystkie dane na pół; lepiej niż średnia oddaje tendencję centralną wyników, jako że średnia może być zaburzona przez wyniki skrajne. Poniżej i powyżej mediany znajduje się dokładnie po 50% danych. Innymi słowy, jeżeli mediana wynosi 3 000 PLN, to połowa osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a połowa powyżej 3 000 PLN
Górny kwartyl - wartość, powyżej której mieści się 25% danych. Innymi słowy, jeżeli górny kwartyl wynosi 4 500 PLN, to 3/4 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/4 powyżej 4 500 PLN
Dolny kwartyl - wartość, poniżej której mieści się 25% danych. Innymi słowy, jeżeli dolny kwartyl wynosi 1 500 PLN, to 1/4 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 3/4 powyżej 1 500 PLN.
Pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1 000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1 000 PLN.
Dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 5 000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 5 000 PLN.
