Roczny limit składek emerytalnej i rentowych

Obowiązek kontrolowania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownika należy do pracodawcy. Sprawdza on na bieżąco wysokość wynagrodzenia, jakie osiągnął ubezpieczony w czasie danego roku kalendarzowego. Z sytuacją taką mamy do czynienia jedynie wtedy, gdy składki za taką osobę są rozliczane przez jednego płatnika. Inaczej bowiem kwestia ta wygląda, gdy ubezpieczony ma wielu płatników.

Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym roku kalendarzowym nie może przekroczyć kwoty odpowiadającej 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. Kwota ograniczenia rocznej podstawy wymiaru tych składek w 2009 r. wynosiła będzie 95.790 zł, natomiast jeszcze do końca 2008 r. limit tej podstawy wynosi 85.290 zł. Ograniczenie, o którym mowa, ma zastosowanie wyłącznie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Zatem składki na pozostałe ubezpieczenia społeczne (chorobowe i wypadkowe) oraz ubezpieczenie zdrowotne i fundusze pozaubezpieczeniowe po przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych nalicza się i opłaca od pełnej podstawy wymiaru.

Kiedy limitu pilnuje pracodawca?

Pracodawca sam kontroluje wysokość osiąganego przez pracownika przychodu w ciągu danego roku kalendarzowego, jeżeli jest jego jedynym płatnikiem składek. Do czasu osiągnięcia kwoty rocznego limitu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe płatnik taki nalicza i opłaca składki na te ubezpieczenia od pełnej podstawy wymiaru. Jeżeli jednak w danym miesiącu kalendarzowym następuje przekroczenie kwoty rocznego limitu, wówczas pracodawca oblicza i opłaca składki na te ubezpieczenia tylko od tej części podstawy, która nie spowoduje przedmiotowego przekroczenia.

Przykład

Pani Weronika z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 7.500 zł. Od stycznia do listopada 2008 r. osiągnęła wynagrodzenie w kwocie 82.500 zł. W grudniu br. przekroczy więc kwotę graniczną - 85.290 zł. Wobec tego za grudzień 2008 r. pracodawca powinien opłacić za nią składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy w kwocie 2.790 zł.

Kiedy składek pilnuje sam pracownik?

Kontrola wysokości podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych nie dotyczy tylko samego płatnika składek. Obowiązek taki ma także sam ubezpieczony. Jeżeli bowiem do opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zobowiązanych jest kilku płatników, to wtedy obowiązkiem ubezpieczonego jest zawiadomienie na piśmie wszystkich płatników o przekroczeniu kwoty rocznej podstawy ich wymiaru. Ponadto ubezpieczony zatrudniony w kilku firmach może w składanym oświadczeniu również wytypować płatnika, który dokona pomniejszenia podstawy wymiaru tych składek (o ile oczywiście ten wyrazi na to zgodę). Po takim wskazaniu wszyscy pozostali płatnicy powinni zaprzestać za taką osobę naliczać i opłacać składki na te ubezpieczenia, a w dokumentach ZUS wykazywać ją z „zerowymi” podstawami wymiaru i składkami na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Inaczej jest, gdy pracownik nie wskaże płatnika, który ma pomniejszyć mu podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia. W takim przypadku wszyscy płatnicy muszą sami ustalić wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W tym celu powinni zastosować poniższy wzór:

x = (a × c) : b

gdzie:

x - kwota przekroczenia rocznego ograniczenia przez ubezpieczonego za dany miesiąc w firmie A (lub B),

a - kwota przekroczenia rocznego ograniczenia ogółem (licząc narastająco od początku roku) za dany miesiąc w obydwu firmach,

b - łączna kwota przychodu osiągnięta w firmie A i B przez ubezpieczonego za miesiąc, w którym nastąpiło przekroczenie,

c - przychód osiągnięty w firmie A (lub B) za miesiąc, w którym nastąpiło przekroczenie.

Korzystając z powyższego wzoru każdy płatnik ustali kwotę przekroczenia, jaka występuje u niego, a następnie odejmie ją od pełnej podstawy wymiaru. Z tym że dane niezbędne do wyliczenia kwoty przekroczenia powinien - na piśmie - dostarczyć mu sam ubezpieczony.

W tym miejscu zwracam uwagę, aby pracownik przed złożeniem płatnikowi oświadczenia bardzo dokładnie sprawdził wyliczenia. Jak wynika bowiem z art. 19 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za skutki błędnego zawiadomienia powodującego nieopłacenie należnych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe odpowiada ubezpieczony. Jeżeli więc w wyniku błędnych wyliczeń na koncie płatnika powstanie zadłużenie, to właśnie ubezpieczony będzie miał obowiązek zadłużenie to spłacić. Przy czym zadłużenie to obejmuje nie tylko należne zaległości w składkach emerytalno-rentowych, ale również powstałe z tego tytułu ewentualne odsetki za zwłokę.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.).