Pracownik delegowany czasowo do pracy za granicę a składki ZUS

Na czym polega delegowanie pracowników?

Wejście Polski do Unii Europejskiej otwiera przed Polakami wiele furtek, m.in. nowe rynki pracy. Na tym tle powstaje oczywiście problem: gdzie płacić składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu zawartej w Polsce umowy o pracę, podczas gdy praca wykonywana jest za granicą.

Jeśli odpowiemy sobie na pytanie, gdzie płacić składki powstaje następne: jak to robić. Otóż z wysłaniem pracownika (inaczej delegowaniem do pracy za granicę) mamy do czynienia, gdy m.in.:

  • pracownik udaje się na polecenie swojego krajowego pracodawcy, przejściowo na terytorium drugiego państwa, w celu wykonywania tam czynności na rzecz tego pracodawcy,

  • wysłanie następuje w ramach stosunku pracy istniejącego w państwie wysyłającym,

  • roszczenie o wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę jest kierowane bezpośrednio do wysyłającego pracodawcy,

  • wysyłające przedsiębiorstwo prowadzi zwykle w głównej mierze działalność w kraju wysyłającym.

Jeśli te warunki są spełnione w Polsce, to w odniesieniu do takiego pracownika ma zastosowanie polskie prawodawstwo w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Innymi słowy, pracownik podlega polskim ubezpieczeniom społecznym i pracodawca jako płatnik składek ma obowiązek opłacać z tego tytułu należne składki na ubezpieczenia społeczne.

Obowiązek ten może być uchylony jedynie na podstawie umowy międzynarodowej (zawartej jeszcze do dnia 30 kwietnia 2004 r.) lub rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (aktu obowiązującego od 1 maja 2004 r.).

Jeśli bowiem zatrudnienie wykonywane jest w kraju, z którym Polskę łączy umowa międzynarodowa lub z krajem członkowskim UE/EOG, wówczas stosowane będzie ustawodawstwo tego kraju, bowiem w nim praca jest wykonywana. Nie będzie wówczas miało zastosowania polskie ustawodawstwo w zakresie ubezpieczeń społecznych.

Zarówno jednak umowy międzynarodowe (Polskę łączą takie umowy z Bułgarią oraz byłą Jugosławią), jak i prawo wspólnotowe przewidują od tej zasady wyjątki. Polegają one na tym, że przez pewien okres (w UE przez 12 miesięcy, jednakże z możliwością przedłużenia, a w przypadku tych dwóch umów - przez cały okres oddelegowania) zastosowanie mają przepisy państwa wysyłającego, tj. przepisy polskie.

Jeśli natomiast z danym krajem Polski nie łączy umowa międzynarodowa lub kraj ten nie należy do UE/EOG, to obowiązek ubezpieczeń społecznych powstaje w Polsce. Może jednak dojść do sytuacji, gdy składki będą musiały być opłacane również w kraju, w którym praca jest wykonywana.

Opłacanie składek za pracowników delegowanych

Zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników (w tym również delegowanych za granicę) jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyłączeniami ujętymi w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Zasady ustalania podstawy wymiaru składek dla pracowników delegowanych uzależnione są w głównej mierze od tego, czy:

  • z umów o pracę zawartych z pracownikami wynika, że miejscem wykonywania pracy będzie czasowo obszar innego kraju,

  • z umowy wynika, że pracownicy pracują w Polsce, a praca za granicą traktowana będzie jako podróż służbowa.

W myśl bowiem § 2 ust. 1 pkt 15 powołanego wyżej rozporządzenia składkowego, z podstawy wymiaru składek wyłączone zostały m.in. diety i inne należności z tytułu podróży służbowej pracownika - do wysokości określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju.

Natomiast na podstawie § 2 ust. 1 pkt 16 tego rozporządzenia, podstawy wymiaru składek nie stanowi część wynagrodzenia pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu, z tym zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny przychód tych osób, stanowiący podstawę wymiaru składek, nie może być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej (w 2004 r. jest to 2.290 zł).

Te dwa przepisy korespondują z przepisami podatkowymi.

Wymaga bowiem podkreślenia, że § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia, podobnie jak art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dotyczy sytuacji pracowników, którzy na polecenie pracodawcy wykonują zadania służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem pracy. Czyli takich, którzy w umowie o pracę mają zapisane, że wykonują zwykle pracę w Polsce, a praca za granicą jest dla nich podróżą służbową w rozumieniu art. 775 Kodeksu pracy.

W takiej sytuacji przysługują pracownikowi diety (przeznaczone na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia w czasie podróży), zwrot kosztów przejazdu, noclegów i innych udokumentowanych wydatków.

Zwolnienie od składek dotyczy faktycznie wypłaconych takich należności, do określonego limitu.

Składki należy więc w takiej sytuacji opłacać od przychodu pomniejszonego o diety i inne należności przysługujące z tytułu odbywania podróży służbowych.

Warto podkreślić, iż przepisy prawa pracy nie limitują czasu trwania zagranicznej podróży służbowej pracownika.

Przykład

Polska firma montażowa zatrudnia w Polsce 215 pracowników. Firma ta całość swojej działalności prowadzi w Polsce. Jednak po wejściu do UE podpisała kontrakt na świadczenie usług budowlanych w Czechach. Do realizacji tego kontraktu zamierza wysłać 100 swoich pracowników, którzy dotychczas pracowali w Polsce. Nie zmienia im dotychczasowych umów o pracę, ale w ramach polecenia wyjazdu służbowego wysyła ich na 5 miesięcy do Czech.

Za ten okres wypłaca im diety (40 USD za każdy dzień) oraz inne należności.

W takim przypadku pracodawca powinien opłacać składki od przychodu osiągniętego przez pracownika w danym miesiącu, pomniejszonego o diety i inne należności z tytułu podróży służbowej.

Z kolei stosownie do § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia, z podstawy wymiaru składek wyłączona jest część wynagrodzenia pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, odpowiadająca równowartości diety, z tym że tak ustalony przychód nie może być niższy od prognozowanego, przeciętnego wynagrodzenia. Przepis ten koresponduje z art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Treść tych przepisów wskazuje, że chodzi tu o pracowników mających miejsce pobytu za granicą, zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców i uzyskujących tam przychody - z reguły walutowe.

Takie zatrudnienie nie nosi znamion podróży służbowej, tym samym nie przysługują z tego tytułu należności przewidziane w art. 775 Kodeksu pracy.

Praca wykonywana za granicą w miejscowości określonej umową stron stosunku pracy, jest bowiem pracą świadczoną w stałym miejscu pracy i związany z tym pobyt pracownika za granicą nie nosi cech podróży służbowej.

Oznacza to, że w przypadku tych pracowników podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest osiągany przez nich przychód, pomniejszony o równowartość diet za każdy dzień pobytu za granicą, nie niższy jednak od kwoty prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, tj. 2.290 zł miesięcznie.

Przykład

Polska firma budowlana prowadzi działalność gospodarczą w Polsce, ale również świadczy swoje usługi poza granicami kraju - głównie w Niemczech. Przy realizacji jednego z kontraktów w tym kraju deleguje pracowników z Polski. Pracownicy ci są zatrudnieni tylko po to, aby następnie wysłać ich do pracy w Niemczech - wynika to z umów o pracę, w których zapisano, że praca będzie wykonywana na budowach za granicą. W takim przypadku, podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne tych pracowników jest przychód osiągany w danym miesiącu, pomniejszony o równowartość diet za każdy dzień pobytu za granicą - 42 euro (diety te w rzeczywistości nie są wypłacane, a odlicza się jedynie hipotetyczną ich wysokość), przychód ten (podstawa wymiaru składek) - pomniejszony o diety - nie może być jednak niższy od kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, tj. 2.290 zł.

Podstawa prawna:

  • art. 14.1.a) i art. 17 rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71 z dnia 14.06.1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WEL 149 z 5.07.1971 ze zm.),

  • art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.),

  • załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19.12.2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. nr 236, poz. 1991 ze zm.),

  • art. 21 ust. 1 pkt 16 i 20 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz.176 ze zm.).


autor: Beata Pawłowska
Gazeta Podatkowa Nr 76 z dnia 2004-09-30
Źródło:
Tematy:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych.

    Zapłata zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.

    Termin zapłaty zaliczki na podatek dochodowy przez osoby prawne.

  • Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.

    Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

    Termin uiszczenia podatku dochodowego od podatników rozliczających się w formie karty podatkowej.

  • Składkę na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odprowadzają jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze.

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.

Księgarnia Bankier.pl

Psychologia szefa 1. Szef to zawód. Wydanie III rozszerzone Psychologia szefa 1. Szef to zawód. Wydanie III rozszerzone Cena: 77 zł  Zamów książkę

Znajdź nas na Facebooku