Ubiegłoroczna nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zmieniła zasady opodatkowania wszystkich dochodów, w tym także zysków osiąganych z obligacji skarbowych.
Obecnie na rynku dostępne są cztery rodzaje detalicznych obligacji skarbowych: dwu-, trzy-, cztero- i pięcioletnie (nazwy skrócone: DOS, TZ, COI, SP). Wartość nominalna każdej obligacji wynosi 100 zł. Na rynku pierwotnym (czyli w biurach maklerskich i poprzez Internet) mogą je kupować wyłącznie indywidualni inwestorzy. Obligacje trzy- i pięcioletnie są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych S.A., natomiast „dwu-„ i „czterolatki” można przedstawiać do przedterminowego wykupu lub odsprzedać na podstawie umowy cywilno-prawnej.
Zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 20% zostaną objęte dochody z obligacji zakupionych od 1 grudnia 2001 r. Zgodnie z art. 52 pkt. 1ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnione od podatku pozostają natomiast dochody z obrotu (sprzedaży) obligacjami. Opodatkowany będzie zatem zysk z odsetek ale nie zyski ze sprzedaży (z pewnymi wyjątkami).
Podatek obejmie dochody uzyskane przez podatnika lub postawione do jego dyspozycji począwszy od 1 marca 2002 r. Nabywcy obligacji nie muszą jednak przygotowywać się na kłopotliwe, samodzielne obliczanie podatku w zeznaniach rocznych PIT. Naliczaniem i odprowadzaniem podatku zajmą się biura maklerskie prowadzące rachunki. Podatek odliczany będzie w chwili wypłaty lub postawienia do dyspozycji należnych środków. Oznacza to, że posiadacz obligacji w chwili wypłaty będzie otrzymywał należną mu kwotę odsetek lub dyskonta pomniejszoną o 20-procentowy podatek. W przypadku obligacji oszczędnościowych, których konstrukcja przewiduje kapitalizację odsetek, opodatkowaniu będzie podlegał dochód uzyskany w momencie wypłaty lub postawienia do dyspozycji tego dochodu.
Przykład: nabywca obligacji DOS0204 w lutym 2004 roku otrzyma za każdą obligację 115,05 zł (18,81 zł odsetek zostanie pomniejszone o podatek – 3,76 zł).
Decydująca data zakupu
Jeżeli obligacje zostały kupione przed 1 grudnia 2001 r. to dochód z nich nie będzie opodatkowany. Dotyczy to wszystkich obligacji detalicznych niezależnie od tego w jaki sposób trafiły do portfela inwestora. Skarb Państwa honoruje w ten sposób prawa nabyte – nie ma zatem znaczenia czy obligacje kupione zostały w biurze maklerskim, na giełdzie, poprzez Internet czy od prywatnego inwestora. Ważne jednak aby transakcja zakupu nie odbyła się później niż 30 listopada 2001 r.
– Opłaca się zatem trzymać te obligacji, od których nie będzie naliczany podatek. Były one korzystnie oprocentowane, a brak podatku obecnie jeszcze bardziej zwiększy ich zyskowność – uważa Maciej Trybuchowski, Dyrektor Zarządzający w CDM Pekao S.A.
Jeżeli jednak kupiliśmy „nieopodatkowane” obligacje już po 30 listopada 2001 r. (np. kupiliśmy 100 szt. obligacji DOS1003 w grudniu 2001 roku od innego inwestora) zapłacimy 20-procent podatku od zysku z tej obligacji. Podatek naliczony zostanie od pełnej kwoty odsetek, niezależnie od tego za ile obligacje zostały nabyte. Oznacza to, że nie można go pomniejszać o koszty uzyskania przychodu.
Wyjątek stanowią transakcje, które miały miejsce pomiędzy 1 grudnia 2001 r. a 28 lutego 2002 r. Podatek naliczany jest tylko od tych zysków, które zostaną wypłacone po 1 marca 2002 r. Jeśli zatem kupiliśmy obligacje czteroletnie w grudniu ubiegłego roku, a w lutym przedstawiliśmy je do przedterminowego wykupu – podatek nie zostanie naliczony.
Podatek przy wcześniejszej sprzedaży
Podatek zapłacą także ci inwestorzy, którzy zdecydują się na wcześniejsze zakończenie inwestycji. W przypadku obligacji DOS i COI, które zostaną przestawione do przedterminowego wykupu, należy pamiętać o opłacie 2 zł od każdej obligacji.
Przykład: inwestor nabył 200 sztuk obligacji COI0206 w lutym 2002 r. Ich oprocentowanie wynosi 10% w pierwszym roku oszczędzania. Po pół roku 2002 r. inwestor zdecydował się jednak na przedstawienie 100 obligacji do przedterminowego wykupu. Odsetki na dzień przedterminowego wykupu wyniosły 5 zł od jednej obligacji, czyli 500 zł od 100 obligacji. Odsetki te pomniejszone są zostają o opłatę manipulacyjną towarzyszącą przedterminowemu wykupowi obligacji – 2 zł od każdej obligacji (500 zł – 200 zł), co daje inwestorowi 300 zł odsetek. Od odsetek tych biuro maklerskie nalicza 20% podatek. Ostatecznie inwestor otrzymuje 240 zł odsetek.
Za dokonanie odpowiednich wyliczeń odpowiada jednak nie podatnik, ale biuro maklerskie, w którym posiada rachunek. Inwestor nie musi się zatem martwić kiedy i jaką kwotę powinien wpłacić na konto podatku.
Zwolnienia od podatku
Zgodnie z art. 52 pkt.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnione od podatku są dochody ze sprzedaży obligacji skarbowych – pod warunkiem, że sprzedaż ta będzie miała miejsce do końca 2003 roku. Zwolnienie dotyczy wszystkich obligacji bez względu na to czy zostały kupione na rynku pierwotnym czy wtórnym. Nie ma znaczenia również fakt gdzie i komu zostały sprzedane. Oznacza, to że począwszy od 1 marca opodatkowany będzie zysk z odsetek od detalicznych obligacji skarbowych ale nie zyski osiągane z ich sprzedaży.
Zwolnienie to nie obowiązuje jeżeli obrót obligacjami jest przedmiotem działalności gospodarczej podatnika. Taka sytuacja jest jednak sporadyczna.
Źródło:
