Coraz częściej spotykaną formą zabezpieczenia kredytów i pożyczek jest wyrażenie przez dłużnika zgody na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę. Zanim zezwolimy naszemu pracodawcy na spłacanie z naszego wynagrodzenia należności, warto zapoznać się ze skutkami wyrażenia takiej zgody.
Czemu może służyć zgoda na potrącenie
Dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia jest instytucją prawa pracy. Przepisy Kodeksu pracy szczegółowo określają przypadki i warunki, na których pracodawca może pobrać swoje należności z pensji pracownika. K.p. przewiduje jednak również dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia należności przysługujących osobom trzecim (innym niż pracodawca). Z możliwości tej szeroko korzystają banki i inne podmioty udzielające kredytów i pożyczek.
Wyrażenie przez pracownika zgody na dokonywanie potrąceń, a także zobowiązanie się przez pracodawcę do wypłaty należności na rzecz banku stanowi formę zabezpieczenia spłaty kredytu. W przypadku, gdy kredytobiorca opóźni się ze spłatą należności, bank może wezwać pracodawcę do pobrania z kolejnej wypłaty pracowniczej kwoty na poczet zaległej raty kredytu. Takie rozwiązanie jest wygodne dla obu stron umowy. Kredytodawca będzie systematycznie otrzymywał wpłaty, a dłużnik uzyska szansę uniknięcia egzekucji komorniczej, która i tak byłaby skierowana do wynagrodzenia za pracę (tyle że dodatkowo obejmowałaby znaczne koszty postępowania sądowego i egzekucyjnego).
Trzeba podkreślić, że zgody na dokonywanie potrąceń kredytodawcy często żądają nie tylko od dłużników głównych (kredytobiorców, pożyczkobiorców), ale również i od poręczycieli. W praktyce zastosowanie instytucji potrąceń z wynagrodzenia na rzecz osób trzecich ma szerokie zastosowanie. Konieczne jest jednak, aby osoba trzecia przedstawiała do potrącenia wierzytelność pieniężną (a nie np. żądanie wydania rzeczy czy wykonania usługi).
Zgoda pracownika
Art. 91 K.p. przewiduje dla zgody pracownika formę pisemną. Dokonywanie przez pracodawcę potrąceń z uchybieniem wymogu formy narusza ten przepis i jest nieważne.
Pracownik może wycofać zgodę na dokonywanie potrąceń w każdym czasie. Wskutek wycofania zgody pracodawca straci upoważnienie do wypłaty należności na rzecz wierzyciela. Dalsze potrącenia nie będą wywierać skutku wobec pracownika. Będzie on mógł domagać się wypłaty swej pensji w pełnej kwocie. Wycofanie zgody przed spłatą kredytu i wszystkich świadczeń z nim związanych może jednak stać w sprzeczności z zobowiązaniem przyjętym przez pracownika w oświadczeniu (patrz pkt 3 wzoru powszechnie stosowanych formularzy). W takim wypadku kredytodawca będzie mógł dochodzić od pracownika zapłaty tytułem szkody, jaką poniósł wskutek przedwczesnego wycofania zgody, jednakże nie będzie mógł domagać się od pracodawcy dalszych wypłat tytułem potrąceń. Oznacza to, że wcześniejsze wycofanie zgody jest skuteczne wobec pracodawcy i kredytodawcy, ale może powodować pociągnięcie pracownika do odpowiedzialności odszkodowawczej.
UWAGA! W treści zgody powinna być dokładnie określona należność, na poczet której mają być dokonywane potrącenia. W oświadczeniu należy również wskazać podmiot uprawniony do odbioru należności, tj. kredytodawcę. |
W oświadczeniu o wyrażeniu zgody pracownik może również zobowiązać się do poinformowania kredytodawcy o ustaniu stosunku pracy (patrz pkt 6 wzoru oświadczenia).
A co na to pracodawca?
Skuteczność zabezpieczenia kredytu lub pożyczki w omawiany sposób może być uzależniona od złożenia przez pracodawcę oświadczenia o przyjęciu warunków dokonywania potrąceń. Potrącanie z pensji należności kredytodawcy nie jest bowiem ustawowym obowiązkiem pracodawcy. Pracodawca może być zobowiązany do dokonywania potrąceń jedynie na podstawie oświadczenia złożonego kredytodawcy (jak w przykładzie poniżej) lub w oparciu o zawartą z nim umowę. Dopiero w takim przypadku pracodawca odmawiający wypłaty należności do rąk kredytodawcy może spotkać się z negatywnymi konsekwencjami swego zaniechania, a konkretnie z poniesieniem odpowiedzialności odszkodowawczej.
Pracodawcy, chcąc pomóc swym pracownikom w uzyskaniu kredytu lub pożyczki, z reguły jednak podpisują oświadczenia o warunkach realizacji potrąceń.
Pracodawca płaci bankowi
Nie wolno zapominać, że potrącenie z wynagrodzenia nie jest wybranym przez strony umowy kredytu sposobem uiszczenia należności, a jedynie służy zabezpieczeniu jego spłaty. Dlatego też kredytodawca powinien w pierwszej kolejności oczekiwać spłaty przez samego dłużnika w sposób przewidziany w umowie. Dopiero w przypadku opóźnień w płatnościach może wezwać pracodawcę do rozpoczęcia dokonywania potrąceń. Dla pewności warto zastrzec, aby wezwanie miało formę pisemną (patrz pkt 2 wzoru oświadczenia).
Sam sposób potrącania jest uzależniony od treści stosunku pomiędzy kredytodawcą a pracodawcą. Najprostszym spośród stosowanych rozwiązań jest dokonywanie przelewów na koszt pracownika (pkt 4 wzoru oświadczenia).
Ochrona wynagrodzenia
Kodeks pracy przewiduje, że wolna od potrąceń z wynagrodzenia na rzecz osób trzecich (innych niż pracodawca) jest kwota wynosząca 80% minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 679,20 zł (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych). Dzięki temu pracownik ma gwarancję, że dostanie do rąk przynajmniej niewielką część swego wynagrodzenia. W oświadczeniu o wyrażeniu zgody pracownik może zastrzec inną, ale nie niższą niż wyżej wymieniona, kwotę wolną od potrąceń.
na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę |
||
| 1. | Wyrażam zgodę na potrącanie z mojego wynagrodzenia za pracę moich zobowiązań z tytułu kredytu udzielonego mi przez Dobry Bank S.A. w Sopocie (dalej - Bank) przy zachowaniu warunków określonych w punktach 2-6. |
|
| 2. | Potrącenie następuje na każde pisemne wezwanie przez Bank do spłaty kredytu. |
|
| 3. | Nie wycofam zgody do chwili spłaty całości kredytu i wszystkich świadczeń z nim związanych. |
|
| 4. | Uznaję do potrącenia raty kredytu określone w umowie z Bankiem z dnia 10.05.2005 r., prowizję za udzielenie kredytu oraz koszty związane z dokonywaniem przez pracodawcę płatności związanych z potrąceniami. |
|
| 5. | Upoważniam pracodawcę do potrącania należności wymienionych w pkt 4 z mojego wynagrodzenia przy każdorazowej wypłacie aż do pełnego ich zaspokojenia. |
|
| 6. | W terminie 7 dni od ustania stosunku pracy zobowiązuję się poinformować Bank o tym fakcie. W razie ponownego zatrudnienia przed spłatą należności określonych w pkt 5 zobowiązuję się udzielić zgody na dokonywanie przez nowego pracodawcę potrąceń na warunkach określonych w niniejszym oświadczeniu. |
|
| ............................................. Pracownik |
||
Przyjmuję do wiadomości powyższe oświadczenie i zobowiązuję się je realizować. |
||
| ............................................. Pracodawca |
||
Podstawa prawna:
-
art. 871 § 1 pkt 1, art. 91 ustawy z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.),
art. 3531 ustawy z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 143 z dnia 2005-05-23
