Różne sposoby ustalania terminów prawa pracy

W prawie pracy występuje wiele różnych terminów, brak jest natomiast jednolitych reguł ich obliczania. Okresy wypowiedzenia, urlopu wypoczynkowego, terminy na dostarczenie informacji dodatkowej czy dokonanie innych ważnych czynności z zakresu prawa pracy oblicza się zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie pracy lub w Kodeksie cywilnym.

W pierwszej kolejności Kodeks pracy

Terminy dokonania czynności z zakresu prawa pracy są obliczane w oparciu o Kodeks pracy lub Kodeks cywilny. Kryterium decydującym o wyborze jednego z tych kodeksów jest to, czy kwestię liczenia danego terminu reguluje Kodeks pracy. Jeżeli tak, stosuje się przepisy tego Kodeksu. W przeciwnym wypadku zastosowanie znajduje Kodeks cywilny. Podstawę do posiłkowania się zasadami prawa cywilnego stanowi art. 300 K.p., zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym przez przepisy prawa pracy należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego. Tak więc pierwszą czynnością przy ustalaniu terminów jest sprawdzenie, czy Kodeks pracy wskazuje, w jaki sposób należy to uczynić. Jeżeli tak, wówczas trzeba go stosować, jeżeli nie, trzeba sięgnąć do Kodeksu cywilnego.

Wypowiedzenia i urlopy według prawa pracy

Zdecydowaną większość terminów, o których wspomina Kodeks pracy, oblicza się zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie cywilnym. Dzieje się tak dlatego, że przepisy prawa pracy przeważnie milczą na temat tego, jak obliczyć konkretny termin. Wyjątek od powyższego dotyczy okresów wypowiedzenia wyrażonych w tygodniach czy w miesiącach lub w ich wielokrotności. Oblicza się je wyłącznie na podstawie Kodeksu pracy. Zawiera on bowiem regulacje, w jaki sposób tego dokonać. Okres wypowiedzenia umowy o pracę obejmujący tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca (art. 30 § 2¹ K.p.). Biegu wypowiedzenia nie oblicza się więc od dnia następnego po dniu jego dokonania. Rozpoczyna się ono bowiem zawsze w takiej dacie, aby mogło się zakończyć w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca.

Natomiast okres wypowiedzenia określony w dniach (np. dla umowy na czas zastępstwa) oblicza się zgodnie z zasadami cywilnymi, w myśl których termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Przy czym, jeżeli początkiem takiego terminu jest pewne zdarzenie (np. dokonanie wypowiedzenia), to przy jego obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie to wystąpiło (art. 111 K.c.).

Powyższe stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 grudnia 1996 r. (sygn. akt I PKN 47/96) orzekając, iż sposób obliczania terminów wskazanych w art. 112 K.c. nie odnosi się do okresów, które są uwzględniane przy ustalaniu uprawnień urlopowych.

Koniec terminu z ostatnim dniem

Kodeks pracy oraz inne przepisy prawa pracy obciążają pracodawcę wieloma obowiązkami, które należy wykonać w określonych terminach. Są one najczęściej ustalone w dniach, choć zdarzają się też okresy dłuższe. W praktyce mogą się pojawić wątpliwości, jak należy je liczyć. Typowe sytuacje, w których konieczne jest zastosowanie cywilnych regulacji dotyczących obliczania terminów, to:

Doręczenie informacji dodatkowej - pracodawca musi tej czynności dokonać w ciągu 7 dni od zawarcia umowy o pracę. Termin ten liczy się od dnia następnego po dniu zawarcia tej umowy. Upływa on siódmego dnia (nie ma znaczenia, czy dzień ten przypada na koniec miesiąca lub na sobotę, jak ma to miejsce w przypadku wypowiedzeń).

Ustalanie miesięcznego okresu przerwy pomiędzy umowami na czas określony, dla potrzeb art. 25¹ K.p. Przepis ten ustala przekształcenie trzeciej z kolei umowy na czas określony w umowę bezterminową, jeżeli przerwy pomiędzy nimi nie przekroczyły miesiąca - w takim wypadku za miesiąc uważa się 30 dni (patrz wyrok SN z dnia 15 lutego 2000 r., sygn. akt I PKN 512/99). Do przekroczenia jednego miesiąca dojdzie więc w sytuacji, gdy przerwa między umowami będzie trwała co najmniej 31 dni.

Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę lub jej rozwiązania w trybie natychmiastowym - termin 7‑ lub 14-dniowy biegnie od dnia następnego po dniu złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy. Należy pamiętać, że dni wolne przypadające w trakcie terminu są do niego zaliczane. Natomiast jeżeli ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, wówczas przesuwa się na dzień następny powszedni.

Sumowanie okresów zatrudnienia, jeżeli nie ma wymogu ciągłości zatrudnienia (z wyłączeniem ustalania stażu urlopowego) - należy w tym przypadku kierować się zasadą, że miesiąc liczy 30 dni, a rok 365 dni (art. 114 K.c.). Ponadto końcowa data konkretnego okresu zatrudnienia (lub okresu zaliczalnego) powinna nazwą lub datą odpowiadać początkowemu dniowi tego okresu. Jeżeli takiego dnia w ostatnim miesiącu nie ma, okres ten upływa w ostatnim dniu tego miesiąca (art. 112 K.c.).

Warto też wspomnieć o 30-dniowym terminie, który przewiduje ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Jest to termin, w którym pracodawca powinien dokonać zwolnień tego typu. Wspomniane 30 dni liczy się od momentu, w którym dokonano pierwszego wypowiedzenia w ramach zwolnień grupowych (patrz wyrok SN z dnia 20 września 1994 r., sygn. akt I PRN 63/94). Trzeba jednak podkreślić, że stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego, w celu obliczenia terminów z zakresu prawa pracy, nie może kolidować z zasadami prawa pracy. Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego musi też być odpowiednie.

Podstawa prawna:

• ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. nr 21, poz. 94 ze zm.),
   
• ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.).