Alternatywa dla banków
W dobie spadającego oprocentowania, niewiele banków ma do zaoferowania atrakcyjne lokaty. Wciąż jednak wielu klientów obawia się szukać zysku z oszczędności poprzez inwestycje np. w fundusze inwestycyjne. Rozwiązaniem może być założenie lokaty w jednej ze Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych.Kasy te zyskują coraz więcej zwolenników, a ich liczba w całej Polsce gwałtowanie rośnie. W końcu pierwszego kwartału bieżącego roku, było ich już 966, a tylko w pierwszym kwartale roku aktywa SKOK wzrosły o niemal 7 proc. do ponad 2,6 mld zł. Z kolei o 6 proc. wzrosła w tym czasie liczba członków kas i było ich ponad 745 tys. W końcu marca SKOK zebrały depozyty na łączną kwotę 2 mld 411 mln zł. To niemal 55 proc. wzrost w stosunku do końca 2001 roku i 7 proc. wzrost w stosunku do końca roku 2002.
Coraz więcej osób zachęconych korzystnym oprocentowaniem zaczyna rozważać możliwość zdeponowania swoich oszczędności w kasach oszczędnościowo-kredytowych. Jednak w obawie o bezpieczeństwo swoich pieniędzy wahają się, uważając SKOK-i za instytucje mało wiarygodne. Tymczasem takie kasy nie są niczym nowym na naszym rynku i na świecie są bardzo popularne. Teraz stały się po prostu bardziej widoczne z powodu nasilonych działań marketingowych. Wraz ze spadkiem stóp procentowych zaczęły zdobywać więcej klientów i zwiększać liczbę oddziałów.
Historia i zasady działalności
SKOK-i to grupy ludzi złączone poprzez miejsce pracy lub przynależność do tego samego stowarzyszenia społecznego bądź zawodowego, którzy wspólnie oszczędzają i pożyczają sobie pieniądze. SKOK-i są spółdzielniami działającymi na podstawie Ustawy o Spółdzielczych Kasach Oszczędnościowo-Kredytowych i Ustawy Prawo Spółdzielcze (Dz. U.1996 Nr 1, poz. 2, zm. Dz.U. 1999 Nr 101, poz. 1178, Dz.U. 2001 Nr 8 poz. 64). Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe są wspólnotą samopomocową działającą na rynku usług finansowych.Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe działają w Polsce od dziesięciu lat. Organizacje podobne do SKOK-ów, stosujące zasadę samopomocy finansowej, istniały już w średniowieczu. Nosiły nazwy gildii kupieckich, maszoperii rybackich, banków pobożnych czy kas wdowich. Później nazywały się fundacjami taniego kredytu bądź towarzystwami wzajemnego ratowania się w nieszczęściach.
Pionierem nowoczesnych spółdzielni finansowych był Friedrich Wilhelm Raiffeisen, zakładający na terenie Niemiec w połowie XIX wieku instytucje finansowe, które kierowały się w działaniu ideą samopomocy, samozarządzania i demokracji ekonomicznej. Na wzór kas Raiffeisena w Wielkopolsce powstawały banki ludowe tworzone przez księdza Wawrzyniaka, na Podolu kasy włościańskie zakładane przez błogosławioną Marcelinę Darowską, a w Galicji kasy Stefczyka, nazwane tak od nazwiska Franciszka Stefczyka, nauczyciela i działacza społecznego. Franciszek Stefczyk jest dziś patronem ruchu SKOK a największa Kasa w Polsce nosi jego imię.
Do 3500 kas Stefczyka w okresie międzywojennym należało półtora miliona ludzi. Odegrały one ogromną rolę w budowie w odrodzonej Polsce sektora usług i drobnej przedsiębiorczości. Druga wojna światowa przerwała ich rozwój.
Odbudowa kas kredytowych stała się możliwa po przemianach 1989 roku. Zajęła się tym Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych. Fundacja działa do dzisiaj, wspierając wiele inicjatyw na rzecz ruchu SKOK
Jeszcze kilka lat temu członkostwo w SKOK-ach było zarezerwowane dla przedstawicieli jednej grupy zawodowej, pracowników przedsiębiorstwa czy mieszkańców określonej parafii. Dziś część SKOK-ów zaczęła prowadzić działalność o charakterze regionalnym, a nawet ogólnopolskim. Niektóre dysponują już co najmniej kilkoma placówkami w kraju, a ich członkiem może się stać każdy. Do największych kas zaliczają się m.in.: SKOK im. F. Stefczyka, SKOK Piast , SKOK Wesoła, SKOK Rodzina.
Przystępujący do którejś z kas oprócz wpisowego uczestnik musi wykupić co najmniej jeden udział oraz wnieść wkład członkowski. Na ogół jest to wydatek rzędu 100 zł, ale w przypadku wystąpienia z kasy udział oraz wkład członkowski jest w całości zwracany. Pieniądze członków trafiają na tzw. IKS (Indywidualne Konto Składkowe), należy zadeklarować kwotę, którą co miesiąc będziemy regularnie zasilać to konto. Pieniądze z tego konta można wybierać, ale zawsze musi na nim być ściśle określone minimum.
SKOK-ów jest coraz więcej dlatego łatwo znaleźć jakiś oddział blisko siebie. Mapa placówek jest publikowana na stronach internetowych. SKOK – www.skok.coop
Bezpieczeństwo powierzonych środków
Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe zbudowały własny system ochrony oszczędności. Jednym z celów Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej (Kasy Krajowej) jest ochrona oszczędności złożonych przez członków Kas. Dla jego realizacji działa Program Ochrony Oszczędności. W ramach Programu oszczędności członków SKOK-ów są objęte ubezpieczeniem do wysokości 22 500 EURO (od 1 stycznia 2003 roku).Program Ochrony Oszczędności realizowany jest przez dwie instytucje. Kasa Krajowa ustala normy dopuszczalnego ryzyka i zarządza Funduszem Stabilizacyjnym. Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK (TUW SKOK) ubezpiecza oszczędności zgromadzone w Kasach.
Stały nadzór i kontrola ze strony Kasy Krajowej nad wszystkimi SKOK-ami sprawiają, że spółdzielcze kasy postrzegane są powszechnie jako wiarygodna instytucja finansowa. System SKOK w Polsce należy rozpatrywać jako całość złożoną z wzajemnie uzupełniających się elementów, które w pełni gwarantują bezpieczeństwo działających Kas. Oznacza to w praktyce, że jeśli jedna z kas stanie się niewypłacalna, jej zobowiązania przejmuje inna i staje się to automatycznie.
Podobnie jak w przypadku banków sporne kwestie można rozstrzygać przy pomocy arbitrażu. 28 października 2002 r. Zarząd Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej podpisał ze Stowarzyszeniem Krzewienia Edukacji Finansowej porozumienie w sprawie powołania Spółdzielczego Arbitrażu Konsumenckiego (SAK). Arbitraż działa przy Stowarzyszeniu Krzewienia Edukacji Finansowej z siedzibą w Gdyni. Zasady działania SAK określa Regulamin Spółdzielczego Arbitrażu Konsumenckiego.
Postępowaniem przed SAK mogą zostać objęte spory powstałe po dniu 1.10.2002 r. w których wartość przedmiotu sporu nie jest wyższa niż 8.000 zł. Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek i innych kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.
Postępowanie przed Arbitrem wszczyna się na wniosek. Wniosek wnosi się na piśmie (zgodnie ze wzorem opublikowanym na stronie internetowej) przez złożenie go bezpośrednio w Biurze Arbitra lub przesyła pocztą na jego adres:
ul. Bohaterów Starówki Warszawskiej 6
81-455 Gdynia.
Wnioski o wszczęcie postępowania rozpatrywane są po uiszczeniu wpisu w kwocie 50 zł, a w przypadku kiedy wartość przedmiotu sporu jest niższa niż 50-20 zł. Wnioski nieopłacone w terminie 30 dni od dnia ich wniesienia podlegają zwrotowi. Wpłat wpisu dokonuje się na rachunek:
12401242-4048963-2700-411112-001
Do wniosku o wszczęcie postępowania wnioskodawca dołącza dokument stwierdzający, iż postępowanie reklamacyjne w kasie zostało zakończone bądź oświadczenie, iż nie otrzymał odpowiedzi na reklamację w terminie 30 dnia od dnia złożenia reklamacji.
Wniosek może zostać odrzucony, gdy spór został rozstrzygnięty lub jest rozstrzygany przed sądem lub statut Kasy, której dotyczy wniosek przewiduje rozstrzygnięcie sporu w trybie postępowania wewnątrzspółdzielczego. W przypadku odrzucenia wniosku wpis nie podlega zwrotowi.
Jeżeli orzeczenie zapadło na korzyść wnioskodawcy, Kasa zwraca wnioskodawcy równowartość kwoty wpisu. W przypadku zawarcia przez strony ugody Kasa zwraca wnioskodawcy połowę uiszczonego wpisu. Orzeczenie Arbitra jest dla kasy ostateczne. Kasa obowiązana jest wykonać orzeczenie Arbitra w ciągu 14 dni od dnia otrzymania wypisu orzeczenia. Orzeczenie nie jest ostateczne dla wnioskodawcy; wnioskodawca niezadowolony z rozstrzygnięcia może skierować sprawę na drogę postępowania sądowego. Dotąd do arbitrażu trafiły cztery skargi, wszystkie zostały odrzucone, gdyż nie kwalifikowały się do rozpoznania ze względu na wcześniej zasądzone wyroki.
Inne usługi
W SKOK-u można oszczędzać i pożyczać pieniądze. Kasy proponują:- konta a vista
- lokaty terminowe
- lokaty rentierskie
- rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe
- rachunki firmowe dla członków prowadzących działalność gospodarczą
- rachunki specjalne systematycznego oszczędzania: bożonarodzeniowe, wakacyjne, zdrowotne itd.
Oprócz atrakcyjnie oprocentowanych lokat, SKOK-i oferują również inne usługi, wśród nich np. kredyty. Ich oprocentowanie jest dość zróżnicowane, jednak niższe stawki są wyrównywane wyższą prowizją. Ostatecznie koszt takiej pożyczki jest zbliżony do kosztów kredytu bankowego, jednak można się o nią ubiegać od razu po przystąpieniu do kasy. Kasa oczywiście również sprawdza zdolność kredytową i żąda zabezpieczeń. Dłuższa przynależność do kasy zwiększa możliwość uzyskania pożyczki i to na atrakcyjniejszych warunkach. SKOKi oferują pożyczki krótko i długoterminowe, a także często przydatne „chwilówki”.
Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe oferują swoim członkom ubezpieczenia majątkowe, osobowe i ubezpieczenia na życie. Można je nabywać u profesjonalnych agentów ubezpieczeniowych w siedzibie każdej Kasy. Ubezpieczenia oferują wszystkie oddziały Kas w Polsce, a jedynym warunkiem korzystania z nich jest przystąpienie do grona członków SKOK-u.
Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe oferują karty bankomatowe działające w bankomatach będących własnością Kas oraz sieci EURONET-u i karty płatnicze systemu Visa. Polskie SKOK-i to pierwszy europejski system unii kredytowych, który uzyskał członkostwo Visa International. Dzięki karcie Visa Electron członkowie Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych uzyskali możliwość korzystania ze swoich pieniędzy - zgromadzonych na koncie w SKOK-u - w dowolnym miejscu na świecie. Przy płaceniu kartą Visa Elektron nie są pobierane żadne dodatkowe opłaty. Dzięki karcie można pobrać gotówkę w bankomatach należących do SKOK-ów oraz w jednym z około 450-ciu bankomatów sieci EURONET.
Zgodnie z ustawą Prawo Działalności Gospodarczej członkowie SKOK-u prowadzący działalność gospodarczą mogą posiadać rachunki firmowe w swoich Kasach - na takich samych warunkach jak w bankach - oraz zaciągać w nich kredyty na rozwój swojego małego biznesu.
Kasy na świecie
Podobne do SKOK-ów instytucje, zwane także uniami kredytowymi, działają w 84 krajach, skupiając blisko 100 milionów ludzi. Najsilniejsze unie kredytowe działają w Stanach Zjednoczonych. Zrzeszają łącznie ponad 55 mln osób. Mottem amerykańskiego ruchu unii kredytowych jest następująca maksyma: Not for profit, not for charity, but for service, co w znaczy: Nie dla zysku, nie z powodu miłosierdzia, ale po to, żeby służyć.Międzynarodowe Zasady Kas Spółdzielczych (International Credit Union Operating Principles) zostały zatwierdzone przez Komisję Członkowską Światowej Rady Związków Kredytowych 24 sierpnia 1984 r. Oparte są na filozofii współpracy oraz jej podstawowych wartościach równości, członkowskiego kapitału i wzajemnej samopomocy. Przy różnorodności praktycznych rozwiązań we wdrażaniu filozofii spółdzielczych kas na świecie, w samym sercu tych zasad pozostaje koncepcja rozwoju dla osiągnięcia lepszego życia dla siebie i swojej społeczności.
Kasa Krajowa jest członkiem Światowej Rady Związków Kredytowych (WOCCU - World Council of Credit Unions, Inc.), od 2000r. Grzegorz Bierecki, prezes Kasy Krajowej, wchodzi w skład Rady Dyrektorów tej organizacji. Kasa Krajowa jest także członkiem Międzynarodowego Związku Spółdzielczego (ICA - International Co-operative Alliance).
Karolina Duda
Źródła:
SKOK – www.skok.coop, Rzeczpospolita, Gazeta Wyborcza
Źródło:
