Rola KNF
Komisja Nadzoru Finansowego jest naczelnym organem administracji państwowej, sprawującym bezpośredni nadzór nad:- rynkiem kapitałowym,
- sektorem bankowym,
- sektorem emerytalnym,
- sektorem ubezpieczeniowym,
- instytucjami pieniądza elektronicznego,
- instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratów finansowych.
Rynek kapitałowy o wysokich standardach daje inwestorom poczucie bezpieczeństwa. Stąd przyciąga on inwestorów krajowych i zagranicznych, którzy widząc, że posiadają zagwarantowaną ochronę swych interesów, bez obawy lokują na nim swoje kapitały. Szczególną ochroną są objęci drobni inwestorzy, którzy znajdują się niejednokrotnie w trudniejszej sytuacji, niż inwestorzy instytucjonalni lub indywidualni posiadający duże pakiety instrumentów finansowych. Drobni inwestorzy nie posiadają znaczącego wpływu na notowania instrumentów finansowych, stąd są narażeni na niekorzystne dla nich skutki nieprawnych manipulacji na rynku.
Jak wielką wagę przykłada się w naszym państwie roli nadzoru finansowego świadczy fakt, że KNF podlega bezpośrednio premierowi Rzeczpospolitej Polskiej. Premier też decyduje, kto będzie pełnić funkcję przewodniczącego KNF.
Organizacja i zadania nadzoru
W skład Komisji wchodzą Przewodniczący, dwóch Zastępców Przewodniczącegoi czterech członków, tj. przedstawiciel Ministra Finansów, przedstawiciel Ministra Pracy i Polityki Społecznej, Prezes Narodowego Banku Polskiego albo delegowany przez niego Wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zadania ustawowe KNF realizuje poprzez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego.
Zakres działań KNF obejmuje:
- sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością uczestników rynku kapitałowego,
- prowadzenie działań mających na celu rozwój polskiego rynku finansowego i jego konkurencyjności na świecie,
- udzielanie licencji na prowadzenie działalności przez firmy inwestycyjne, (giełdy, domy maklerskie, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, fundusze inwestycyjne, zagraniczne firmy inwestycyjne),
- wyrażanie zgody na brzmienie statutu funduszu inwestycyjnego,
- wyrażanie zgody na pełnienie funkcji w organach nadzorowanych krajowych firm inwestycyjnych, giełd, domów maklerskich, towarzystw funduszy inwestycyjnych,
- wyrażanie zgody na wybór banku powiernika,
- prowadzenie egzaminów dla maklerów papierów wartościowych i maklerów giełd towarowych oraz doradców inwestycyjnych,
- prowadzenie listy maklerów oraz doradców inwestycyjnych,
- akceptowanie prospektów emisyjnych oraz memorandów informacyjnych emitentów, których papiery wartościowe są przedmiotem publicznej oferty,
- prowadzenie ewidencji instrumentów finansowych będących przedmiotem oferty publicznej,
- kontrola realizacji przez te podmioty obowiązków wynikających z ich działalności oraz statusu na rynku kapitałowym,
- prowadzenie działalności edukacyjnej i informacyjnej dotyczącej funkcjonowania rynku kapitałowego,
- opracowywanie oraz opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących funkcjonowania rynku kapitałowego,
- współpraca z zagranicznymi organami nadzoru nad rynkiem finansowym,
- stwarzanie możliwości polubownego i pojednawczego rozstrzygania sporów między uczestnikami rynku kapitałowego,
- wydawanie decyzji o wykluczeniu instrumentów finansowych z obrotu regulowanego,
- nakładanie sankcji na uczestników rynku, którzy nie przestrzegają prawa oraz warunków zezwolenia na prowadzenie działalności.
W praktyce KNF sprawuje nadzór nad następującymi podmiotami funkcjonującymi na rynku kapitałowym, które posiadają zezwolenie na taką działalność:
- Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.,
- MTS-CeTO S.A.,
- Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.,
- Towarowa Giełda Energii S.A.,
- emitenci dokonujący oferty publicznej papierów wartościowych lub których papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym
- firmy inwestycyjne,
- agenci firm inwestycyjnych,
- banki powiernicze,
- przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące rejestry lub rachunki towarów giełdowych,
- towarzystwa funduszy inwestycyjnych oraz fundusze inwestycyjne,
- powszechne towarzystwa emerytalne,
- otwarte fundusze emerytalne
- podmioty prowadzące obsługę funduszy
- zakłady ubezpieczeń
Wykonywanie czynności nadzorczych
W ramach nałożonych zadań i obowiązków upoważniony przedstawiciel Urzędu KNF ma prawo wejść do pomieszczeń nadzorowanego pomiotu i dokonać kontroli działalności lub sytuacji finansowej podmiotu nadzorowanego lub innego podmiotu, który przejął wykonywanie czynności z zakresu należącego do podmiotu nadzorowanego.Do kontaktów roboczych z Urzędem KNF jest upoważniony również inspektorat nadzoru, czyli komórka organizacyjna, do której utworzenia są zobowiązane domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską, giełdy, instytucje depozytowe, towarzystwa funduszy inwestycyjnych oraz powszechne towarzystwa emerytalne, a także zagraniczne firmy inwestycyjne prowadzące działalność na terenie naszego kraju w postaci oddziału.
Zadaniem inspektora nadzoru jest prowadzenie kontroli wewnętrznych, prowadzenie szkoleń z zakresu przestrzegania tajemnicy służbowej oraz zapobiegania nieuprawnionemu przepływowi informacji służbowych pomiędzy komórkami organizacyjnymi instytucji finansowej - chińskie mury. Inspektor nadzoru prowadzi również monitoring transakcji zawieranych przez pracowników oraz członków organów zarządzających.
Inne działania KNF
Na witrynie internetowej KNF są zamieszczane ostrzeżenia publiczne, co ma na celu zapobieżenie wprowadzeniu w błąd, a w efekcie narażeniu na straty uczestników rynku finansowego. Są to ostrzeżenia związane z polskim rynkiem i dotyczą: oferowania papierów wartościowych, prowadzenia działalności maklerskiej, używania nazw w sposób nieuprawniony, prowadzenia giełd towarowych.Ponadto polski inwestor ma możliwość zapoznania się na tej witrynie z ostrzeżeniami zagranicznych organów nadzoru, dotyczącymi firm, które świadczą usługi finansowe bez wymaganego zezwolenia. Wszystkie te informacje winny być na bieżąco śledzone przez inwestorów, co pozwoli im na uniknięcie oszustwa.
Rynek kapitałowy nie jest wolny od nadużyć i nieprawidłowości. Przewodniczący Komisji posiada więc uprawnienia prokuratora i może uczestniczyć, jako oskarżyciel, w postępowaniach dotyczących przestępstw na rynku finansowym.
Celem edukacyjnej działalności prowadzonej przez KNF jest krzewienie wiedzy o rynku kapitałowym. Cel ten jest realizowany poprzez:
- wydawanie bezpłatnych publikacji o tematyce finansowej,
- organizowanie bezpłatnych szkoleń i seminariów dotyczących zagadnień oraz instrumentów rynku finansowego,
- prowadzenie kampanii edukacyjnych wśród uczniów i studentów,
- współpraca z podmiotami prowadzącymi działalność edukacyjną w zakresie rynku kapitałowego,
- współpraca ze studenckimi kołami zainteresowań.
Źródło:
