Świadczenia emerytalne i rentowe z I filaru cz. II

O świadczeniach emerytalno-rentowych wiemy bardzo mało. Mało który też płatnik wie, o prawach, jakie mu przysługują przy nabywaniu tych świadczeń. Druga część raportu mówi m.in. o tym, jak potwierdza się podstawę wymiaru emerytury lub renty, czy w jaki sposób wysokość zarobków wpływa na wysokość renty rodzinnej. Artykuł wzbogacony został o opinie Rzecznika Praw Obywatelskich w tej materii.

1. Jak potwierdza się podstawę wymiaru emerytury lub renty?

2. W jaki sposób osiąganie zarobków wpływa na wysokość renty rodzinnej?

3. Trybunał Konstytucyjny o wniosku o zwrot zawieszonych lub zmniejszonych świadczeń

4. Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich

5. Zarobkowanie a pobieranie świadczenia w pełnej wysokości

Pytanie 4:
Przebywam na wcześniejszej emeryturze, W 2005 r. pracowałam na podstawie umowy zlecenia i z tego tytułu były opłacane składki społeczne i składka zdrowotna. Do kwietnia 2005 r. prowadziłam także działalność gospodarczą, z której opłacałam wyłącznie składkę zdrowotną. Przychód, który osiągnęłam w 2005 r. łącznie z umowy zlecenia i z działalności, nie przekroczył jednak niższej rocznej kwoty granicznej. Czy ZUS może żądać ode mnie zwrotu emerytury?

ZUS może żądać zwrotu nienależnie pobranej emerytury, jeżeli przychody emeryta z działalności zarobkowej przekroczyły określone limity. Przychody z działalności zarobkowej - dla celów zawieszania lub zmniejszania świadczeń - przyjmuje się w kwotach stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W przypadku gdy z działalności zarobkowej świadczeniobiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym (czyli nie ustala się dla niego podstawy wymiaru składek), przychód ten przyjmuje się w kwotach, w jakich stanowiłby podstawę wymiaru składek gdyby wniósł o te ubezpieczenia. Przychodem tym są również kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłacanego na podstawie przepisów Kodeksu pracy i kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

Pani w zaświadczeniu o przychodach uzyskanych w 2005 r. powinna wskazać łączny przychód:

• z tytułu wykonywanej umowy zlecenia, w kwocie stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (z uwzględnieniem kwot wypłaconych zasiłków),
• z tytułu pozarolniczej działalności, w kwocie stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, czyli w wysokości 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (nie przychód faktycznie uzyskany).

Jeżeli łączny przychód osiągnięty przez emeryta w okresie ubiegłego roku kalendarzowego nie przekroczył niższej rocznej kwoty granicznej przychodu (czyli w 2005 r. kwoty 19 814,50 zł ) ZUS ustala, że nie uzasadniał on zmniejszenia ani zawieszenia świadczenia. W przypadku gdy świadczenie było zmniejszone lub zawieszone - dokonuje zwrotu różnicy między należną i wypłaconą kwotą świadczenia. Tak stanowi § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty (Dz.U. nr 58, póz. 290 z późn. zm.).

Podstawa prawna:

• Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r., nr 39, poz. 353, z późn zm.);
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.).

Przemysław Gogojewicz

POPRZEDNIA: Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich