Zwrot wcześniejszych bonifikat na mieszkanie komunalne

Obawy osób bliskich bezpodstawne

Wreszcie mamy odpowiedź na nurtujące wiele osób pytanie dotyczące obowiązku zwrotu bonifikaty. Nie wiadomo było, czy wyzbycie się przed 1 stycznia 2008 r. byłego mieszkania komunalnego przez osobę bliską w stosunku do pierwotnego nabywcy groziło utratą przyznanego upustu od ceny rynkowej lokalu. Z niedawnej uchwały Sądu Najwyższego wynika, że nie.


Korzystnie, lecz z ograniczeniem

Gminy, inne jednostki samorządu terytorialnego oraz Skarb Państwa mogą udzielać bonifikat w razie sprzedaży należących do nich nieruchomości, jeżeli przykładowo dana nieruchomość jest sprzedawana jako lokal mieszkalny. W zasadzie zastosowanie upustu i jego wysokość zależy od uznania właściciela. Bonifikaty sięgają nierzadko 80%-90% wartości rynkowej mieszkania.

Kupno mieszkania komunalnego lub państwowego z bonifikatą wiąże i wiązało się jednak z pewnym ograniczeniem dla jego nabywcy. Jeżeli taka osoba przed upływem 5 lat, licząc od dnia nabycia lokalu mieszkalnego, np. sprzedała lokal lub wykorzystała go na inne cele niż te, które uzasadniały udzielenie bonifikaty (np. na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej), obowiązana była do zwrotu bonifikaty z uwzględnieniem jej waloryzacji.


Bezpieczne transakcje z przeszłości

Przed 1 stycznia 2008 r. istniał w zasadzie jeden poważny wyjątek od zasady zwrotu udzielonego upustu - zbycie lokalu na rzecz osoby bliskiej w stosunku do pierwotnego nabywcy. Chodziło w gruncie rzeczy o następujące osoby: zstępnych (np. dzieci, wnuki), wstępnych (np. rodzice, dziadkowie), rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonków, przysposabiających i przysposobionych oraz osoby, które pozostają ze zbywcą faktycznie we wspólnym pożyciu (np. konkubent).

Wiele osób wpadało więc na pomysł, by najpierw zbyć mieszkanie na rzecz osoby bliskiej, a następnie - przy jej pomocy - na rzecz osoby trzeciej. Przepis art. 68 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący podstawę do cofnięcia bonifikaty, mówił jedynie o „nabywcy”, nie rozstrzygając, czy należy przez to rozumieć również kolejnego nabywcę będącego osobą bliską w stosunku do pierwotnego nabywcy, czy też wyłącznie osobę/osoby nabywające mieszkanie wprost od gminy lub Skarbu Państwa.

Z uwagi na powyższe wątpliwości urzędnicy nie byli pewni, czy mogą dochodzić zwrotu bonifikaty od osoby bliskiej, czy też nie. Jedna z wcześniejszych uchwał Sądu Najwyższego zdawała się utwierdzać w przekonaniu, że obowiązek zwrotu bonifikaty może być egzekwowany również od aktualnego właściciela byłego mieszkania komunalnego, jeżeli ten był osobą bliską pierwotnemu nabywcy i dokonał dalszego zbycia na rzecz kogoś obcego. Mowa o uchwale SN z dnia 6 listopada 2002 r., sygn. akt III CZP 59/2002.

Niepewny stan prawny skłonił Rzecznika Praw Obywatelskich do wysłania zapytania prawnego do Sądu Najwyższego. Wniosek ten został przekazany do rozpoznania przez skład 7 sędziów SN. Odpowiedź brzmi następująco:

Nabywcą nieruchomości, o którym mowa w art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603) przed jej zmianą ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 173, poz. 1218), jest wyłącznie kupujący nieruchomość od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Uchwała SN z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt III CZP 130/07

Oznacza to, że na starych zasadach (sprzed 1 stycznia br.) osoba bliska, która nabyła byłe mieszkanie komunalne lub państwowe od pierwotnego nabywcy, mogła się go wyzbyć przed upływem 5 lat od daty pierwszej transakcji, bez obawy utraty prawa do bonifikaty.


Jak jest teraz?

Nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami, o której mowa, rozstrzygnęła pojawiające się wątpliwości w zupełnie innym kierunku. Mianowicie 1 stycznia 2008 r. wszedł w życie przepis nakazujący odpowiednie zastosowanie zasad dotyczących zwrotu bonifikaty również do osoby bliskiej, która zbyła lub wykorzystała nieruchomość stanowiącą lokal mieszkalny na inne cele niż uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 5 lat licząc od dnia pierwotnego nabycia. Zmiana ta oznacza, że aktualnie nie uniknie się już obowiązku zwrotu przyznanej zniżki korzystając z uprzejmości kogoś z bliskiej rodziny.


Nowe wyłączenia

Na szczęście przy okazji wprowadzono dodatkowe wyjątki od zasady zwrotu bonifikaty, z zachowaniem wszakże odstępstwa w postaci rozporządzenia mieszkaniem na rzecz osoby bliskiej.

Obecnie nie utraci się bonifikaty m.in. w razie ewentualnej zamiany lokalu mieszkalnego na inny lokal mieszkalny albo nieruchomość przeznaczoną lub wykorzystywaną na cele mieszkaniowe.

Poza tym dodano również zwolnienie od obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną w ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe (art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Zatem można - bez obawy utraty przyznanego upustu - sprzedać nabyty wcześniej od gminy lokal i uzyskane środki przeznaczyć w ciągu roku na zakup innego mieszkania, domu czy też działki budowlanej.


Zwrot na żądanie

Zwrot bonifikaty następuje na żądanie właściwego organu. W przypadku nieruchomości należących wcześniej do gminy, chodzi o odpowiednie organy wykonawcze tej jednostki samorządu terytorialnego, czyli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Jeśli natomiast chodzi o majątek Skarbu Państwa, właściwym organem jest tutaj starosta.

Ograny te nie mają zbytnio wyboru - w razie naruszenia okresu przejściowego przez nabywcę muszą dochodzić zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Od 1 stycznia br. mają one jednak możliwość odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty za zgodą wojewody (byłe lokale Skarbu Państwa), rady lub sejmiku (byłe lokale jednostek samorządu terytorialnego).

Podstawa prawna: ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.).



autor: Tomasz Konieczny
Gazeta Podatkowa Nr 449 z dnia 2008-04-28
Źródło:
Kasa Stefczyka opublikowała dane finansowe za pierwsze półrocze 2014
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 0 ~Tomasz Konieczny

Uzyskane pieniądze ze sprzedaży mieszkania z bonifikatą czy mogę przeznaczyć na zakończenie budowy nowego domu. Dziękuję.

! Odpowiedz
0 0 ~Tenska

Witam,

Bardzo zależy mi na wyjaśnieniu poniżej opisanych wątpliwości.

Mieszkam z rodzicami. Moi rodzice są najemcami lokalu komunalnego o dużej powierzchni. Planujemy się rozdzielić tak, aby dysponować dwoma oddzielnymi lokalami.

W przypadku wykupu mieszkania komunalnego, w okresie 5 lat nie możemy zbyć lokalu bez utraty przyznanej bonifikaty.

1. Czy, jeżeli dokonamy zbycia lokalu przed upływem 5 lat a uzyskane środki przeznaczymy na zakup 2 lokali (nie jednego zgodnie z: "zwolnienie od obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną w ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe (art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami)"), bonifikata będzie musiała zostać zwrócona?

2. Czy możemy dokonać zamiany lokalu przed upływem 5 lat na 2 lokale własnościowe (nie jeden zgodnie z: "zwolnienie od obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną w ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe (art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami)") bez konieczności zwrotu bonifikaty?

3. Czy, jeżeli dokonamy zamiany wykupionego lokalu na inne mieszkanie własnościowe o mniejszej powierzchni oraz wartości wraz z dopłatą adekwatną do różnicy wartości obu mieszkań i jednocześnie dopłatę tą przeznaczymy jako wkład własny do kredytu mieszkaniowego, którego przeznaczeniem będzie zakup drugiego lokalu, bonifikata będzie musiała zostać zwrócona?

Będę ogromnie wdzięczny za pomoc i odpowiedź.

Pozdrawiam,

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
0 0 ~al

czy osoba bliska musi zwracać bonifikatę, jeśli nabycie pierwotne oraz zbycie na rzecz osoby bliskiej nastąpiło wg starych przepisów, a zbycie wtórne (przez osobę bliską) nastąpiło już po wejściu w życie nowelizacji? czy możliwość przeznaczenia w ciągu 12 m-cy pieniędzy ze sprzedaży lokalu nabytego od gminy na inny lokal mieszkalny itd. dotyczy tylko pierwotnego nabywcy - czy jest też to możliwość dla osoby bliskiej? i czy fizyczne stawianie domku jednorodzinnego (nie nabycie działki budowlanej, tylko stawianie już domu) możemy interpretować jako "nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe"??

!