Zagraniczne inwestycje portfelowe a poziom oszczędności w Polsce

Oszczędności wewnętrzne

Im wyższe zadłużenie zagraniczne danego państwa, tym większe ryzyko utraty płynności finansowej. Zadłużenie zagraniczne Polski, według danych NBP, w I kwartale 2007 roku wynosiło 131 704 mln euro. W porównaniu do IV kwartału 2006 roku, zadłużenie to wzrosło o 3990 mln euro. Zadłużenie rośnie na skutek niedostatku oszczędności wewnętrznych. Oczywiście na wartość zadłużenia mają również wpływ inne czynniki, takie jak np. różnice kursowe. Nacisk jednak należy położyć na tworzenie oszczędności wewnętrznych przez poszczególne podmioty gospodarki, a w szczególności przez gospodarstwa domowe.

Z danych GUS, zaprezentowanych w tabeli 1, wynika jedno: Polacy z narodu oszczędnego zmienili się w naród o zwiększonej skłonności do konsumpcji. Ogółem relacja oszczędności wszystkich sektorów gospodarki do PKB w 2004 roku wynosiła 15,3 i była niższa o 4,8% niż w 1995 roku. Relacja oszczędności do PKB sektora gospodarstw domowych zmniejszyła się z 12,1% w 1995 roku do 4,4% w roku 2004. Straty, które przyniósł sektor gospodarstw domowych nadrabia sektor przedsiębiorstw.

Pozostałe sektory, takie jak: sektor instytucji rządowych i samorządowych, sektor instytucji finansowych i ubezpieczeniowych oraz sektor instytucji niekomercyjnych generują nieznaczne, a na pewno mało znaczące dla polskiej gospodarki oszczędności. Sytuacja jest niepokojąca z tego względu, iż oszczędności generowane przez podmioty zamieniane są na inwestycje, a w przypadku dłuższego, utrzymującego się spadku poziomu oszczędności może dojść do zahamowania wzrostu gospodarczego.

Tabela 1. Relacja oszczędności do PKB w poszczególnych sektorach instytucjonalnych w Polsce w latach 1995–2004

Źródło: GUS, Rachunki Narodowe według sektorów i podsektorów instytucjonalnych 2000-2004, Studia i Analizy Statystyczne, Warszawa czerwiec 2006, s. 30

Kiedy brakuje oszczędności wewnętrznych, sięgamy po te z zewnątrz. W przypadku gospodarstwa domowego jest to bank lub inna instytucja finansowa. W przypadku państwa jest to inne państwo. Popyt na kapitał inwestycyjny zgłaszany przez daną gospodarkę może być zaspokojony odpowiednim poziomem podaży tego kapitału. Może być to zrealizowane przez inwestycje zagraniczne. Inwestycje zagraniczne podzielone są na:

· Inwestycje bezpośrednie, czyli międzynarodowe przepływy kapitału, w ramach których tworzone są nowe firmy lub filie działających już firm za granicą.

· Inwestycje pośrednie, czyli portfelowe.

Od 2005 roku sytuacja na rynku zagranicznych inwestycji portfelowych pogarsza się (tabela 2). W I kwartale 2005 roku odnotowano dodatnie saldo zagranicznych inwestycji portfelowych, wynoszące 4783 mln euro. W I kwartale 2007 roku było już ujemne i wynosiło -175 mln euro. Analizując poszczególne rodzaje papierów wartościowych, podobną tendencję do spadku wartości inwestycji zaobserwowano w przypadku udziałowych papierów wartościowych, gdzie saldo również było ujemne i wyniosło -298 mln euro. Na rynku pozostałych papierów wartościowych, a dokładniej papierów dłużnych, saldo było dodatnie (oprócz dłużnych papierów wartościowych pozostałych sektorów, gdzie wyniosło -2013 mln euro), ale mimo wszystko wartość inwestycji na rynku tych instrumentów była niższa niż w I kwartale 2005 roku.

Reasumując, w I kwartale 2007 roku nierezydenci najbardziej zainteresowani byli inwestycjami w dłużne papiery wartościowe Skarbu Państwa wyemitowane na rynku zagranicznym, tutaj zainwestowali 1566 mln euro. Decyzje inwestycyjne inwestorów zagranicznych nie są podejmowane w oderwaniu od rynku kapitałowego. To, jaki rodzaj papieru wartościowego wybierze inwestor, zależy od poziomu ich rentowności.

Tabela 2. Saldo zagranicznych inwestycji portfelowych w Polsce w latach 2005–2007, w podziale na kwartały (w mln euro)

Problem spadku inwestycji portfelowych, a także oszczędności podmiotów wymienionych w tabeli 1 staje się bardzo poważny. Gospodarka może być zagrożona wciąż rosnącym zadłużeniem ze strony gospodarstw domowych. Sytuacja bardzo drastycznie się zmieniła od II półrocza 2006 roku, kiedy to zaczął się sezon na nieruchomości, gdzie ceny mieszkań w niektórych regionach Polski wzrosły o 50%. Jeszcze cztery lata temu, ubiegając się o kredyt hipoteczny, należało przedstawić zaświadczenie o zarobkach oraz przynajmniej jednego żyranta.

Obecnie wystarczy dowód osobisty i oświadczenie o zarobkach, obligatoryjnie oczywiście – hipoteka, co wynika z samej nazwy kredytu, a to wszystko nawet nie wychodząc z domu. W Krajowym Rejestrze Długów Biurze Informacji Gospodarczej SA we Wrocławiu z każdym dniem przybywa dłużników. Na koniec marca 2007 roku przedsiębiorstwa korzystające KRD odzyskały 555 mln zł długów. Do rejestru wpisano 183 podmioty, w tym 68,3% stanowiły przedsiębiorstwa a 31,7% stanowili konsumenci. Kredyt hipoteczny jest kredytem długoterminowym, kredytobiorca nie jest pewien swojej sytuacji ekonomicznej, w jakiej znajdzie się np. za 10 lat, a także sytuacji gospodarczej, jaką wtedy zastanie.

Już teraz Rada Polityki Pieniężnej, w związku z rosnącą inflacją, podnosi stopy procentowe. Wzrastające stopy to droższy kredyt. Kredytodawca natomiast wie, że za 10 lat wartość nieruchomości będzie o wiele wyższa i w przypadku utraty płynności przez klienta, przejdzie na własność banku. Wystarczy przyjrzeć się sytuacji gospodarczej w Stanach Zjednoczonych. Nie trzeba analizować wzrostu PKB, aby wiedzieć, w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego znajduje się teraz gospodarka. Analizując dynamikę poziomu cen nieruchomości, możemy zaobserwować, czy gospodarka się rozwija, czy też jest w fazie recesji.

Gdy ceny nieruchomości w Stanach Zjednoczonych biły kolejne rekordy, gospodarka była w fazie wzrostu, dolar umacniał się z okresu na okres. Obecnie ceny nieruchomości spadają, a to ma swoje odzwierciedlenie w sytuacji gospodarczej całego kraju, co jest widoczne w Polsce, np. 21 września 2007 roku NBP wycenił dolara na kwotę 2,68 zł. Za tym wszystkim idzie wzrost stopy bezrobocia, a to spowoduje, że część gospodarstw domowych straci zdolność do dalszej spłaty zadłużenia z tytułu kredytu.

Dorota Ostrowska
Autorka jest adiunktem w Wyższej Szkole Finansów i Zarządzania w Białymstoku
Źródło:

Przeczytaj też

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 0 ~jaestem ciota

a gdzie jest qrwa
tabela?

!

Wskaźniki makroekonomiczne

Inflacja rdr -0,6% X 2014
PKB rdr 3,3% III kw. 2014
Stopa bezrobocia 11,3% X 2014
Przeciętne wynagrodzenie 4 004,8 zł XI 2014
Produkcja przemysłowa rdr 1,6% X 2014

Znajdź profil

Księgarnia Bankier.pl

Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego Zasady wywierania wpływu na ludzi. Szkoła Cialdiniego Ph.D., Robert B. Cialdini Cena: 34,90 zł  Zamów książkę

Znajdź nas na Facebooku