Wyniki finansowe firm coraz bardziej niepokoja

Dopiero przed kilku dniami GUS podsumował - a i tak są to wstępne rezultaty - wyniki finansowe przedsiębiorstw w ubiegłym roku. I o ile znane już znacznie wcześniej efekty produkcyjne tego roku uznać można za pozytywne, to wyniki finansowe przedsiębiorstw są zdecydowanie negatywne.

Pozytywna interpretacja wskaników produkcji sprzedanej i produktu krajowego brutto nie powinna raczej budzić sprzeciwu. Wprawdzie przyrost PKB w całym roku był niższy niż w poprzednim - wyniósł 4,1 proc. w stosunku do 4,8 proc. - ale też i mieliśmy do czynienia z systematycznym przyspieszeniem rozwoju. Dobitnie świadczy o tym dynamika PKB odnotowywana po poszczególnych kwartałach: po pierwszym jego wzrost wyniósł zaledwie 1,5 proc., po dwóch - 2,3 proc., zaś po trzech - 3,2 proc. Natomiast negatywna ocenakondycji finansowej przedsiębiorstw wynika z faktu, iż ich wyniki finansowe pogarszały się z miesiąca na miesiąc.

Tej rozbieżności w niczym nie tłumaczy fakt - a jest to przy okazji uwaga metodologiczna - że dane dotyczą tylko nieco ponad 27 tys. podmiotów gospodarczych prowadzących księgi rachunkowe, w których liczba pracowników przekracza 50 osób w wyselekcjonowanej przez GUS sekcji działalności gospodarczej oraz górnictwa i kopalnictwa, a w pozostałych sekcjach 20 osób. Dane te nie obejmują też wyników przedsiębiorstw zajmujących się rolnictwem, leśnictwem, łowiectwem, rybołówstwem i rybactwem, a także banków i instytucji ubezpieczeniowych.

Symptomy pogarszania się sytuacji finansowej firm można było obserwować przez cały ubiegły rok, a więc nie tylko w okresach gorszej koniunktury. W sumie była ona zdecydowanie gorsza od obserwowanej w 1998 roku. Z danych GUS wynika, że w ubiegłym roku utrzymała się, obserwowana już rok wcześniej, tendencja wyższej dynamiki wzrostu kosztów uzyskania przychodów niż przychodów z całokształtu działalności. Badane podmioty gospodarcze uzyskały tym samy gorsze wyniki finansowe, zarówno brutto, jak i netto.

Kilka porównań. Od stycznia do końca grudnia wynik finansowy brutto w omawianych podmiotach wyniósł 12,8 mld zł, na co złożył się zysk brutto w wysokości 38,4 mld zł oraz strata brutto 25,6 mld zł. W analogicznym okresie poprzedniego roku wynik finansowy brutto ukształtował się na poziomie 16,7 mld zł, na co złożyły się wprawdzie mniejsze zyski, ale też i znacznie niższe straty.

Ponieważ obligatoryjne obciążenia wyniosły 12,3 mld zł (w tym podatek dochodowy 11,2 mld zł), więc ogólny wynik finansowy netto wypracowany w całym 1999 roku wyniósł zaledwie 500 mln zł. Rok wcześniej przedsiębiorstwa wypracowały zysk netto w wysokości 5,3 mld zł. A przecież w rzeczywistości ubiegłoroczne zyski są niższe o prawie 10 proc., bo tyle przecież wyniosła stopa inflacji. Mało tego, systematycznie obniża się udział przedsiębiorstw generujących zysk netto - jeśli w 1998 roku stanowił o 74,4 proc. ogółu firm, to w ubiegłym już tylko 72,1 proc.

Przedstawione w liczbach bezwzględnych rezultaty te wydają się jeszcze gorsze. Oto w stosunku do 1998 roku wynik finansowy brutto obniżył się o 23,6 proc., zaś netto - aż o 90,4 proc.! A pierwsze sondaże przeprowadzonych w tym roku wskazują, że sytuacja przedsiębiorstw jeszcze się pogorszyła.