2009-11-04 11:57 Źródło: Twoja-Firma.pl
Ubezpieczenia w małej firmie cz.2 - cywilne i osobowe
Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej chronią zasoby finansowe przedsiębiorstwa przed uszczupleniem z tytułu roszczeń osób lub podmiotów poszkodowanych z winy przedsiębiorstwa. Z tego względu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nazywane bywają ubezpieczeniami zobowiązań, które obciążyć mogą obecny i przyszły majątek przedsiębiorstwa.
Podmioty otoczenia przedsiębiorstwa (głównie kontrahenci) są coraz bardziej świadome swoich praw i coraz częściej domagają się rekompensaty ewentualnie doznanych szkód. Odszkodowania, jakich często żądają, są znaczne i zwłaszcza małe przedsiębiorstwa, szczególnie w fazie powstawania i uruchamiania działalności, mogą mieć trudności z ich zaspokojeniem. Szczególnie zagrożeni są mali przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą, gdyż w takim przypadku majątek przedsiębiorcy nie jest prawnie odseparowany od majątku przedsiębiorstwa, w związku z czym odpowiedzialność rozciąga się na jego majątek osobisty. Konsekwencje braku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej są wystarczającą przesłanką, by wskazać je jako uzasadniony instrument ochrony już w fazie powstawania i uruchamiania małego przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorstwo korzystające z ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej nie obejmuje ochroną stanu swojego majątku, gdyż przedmiotem ubezpieczenia nie jest jego majątek, lecz zabezpieczenie ewentualnych zobowiązań mogących wyniknąć z tytułu ponoszonej odpowiedzialności (tzw. wartości ujemnych)
Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej deliktowej to ubezpieczenia zobowiązań powstałych w wyniku popełnienia czynu niedozwolonego (w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub posiadaniem mienia w tej działalności używanego). Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej kontraktowej obejmują ubezpieczenia zobowiązań powstałych w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań umownych. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za produkt to ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej producenta za szkody na osobie lub mieniu, wyrządzone osobie trzeciej w związku z użytkowaniem, zastosowaniem lub konsumpcją wytworzonego przez niego produktu. Natomiast ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej różnych grup zawodowych to ubezpieczenia obejmujące odpowiedzialność z tytułu szkód wyrządzonych w związku z wykonywaniem określonego zawodu.
Wiele ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej to ubezpieczenia obowiązkowe, co oznacza, że w świetle obowiązujących przepisów prawa ich zawarcie jest wymagane. Najbardziej znanym jest obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (zwane w skrócie ubezpieczeniem „OC posiadaczy pojazdów mechanicznych”). Istnieje jednak wiele ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, których obowiązek zawarcia wynika z przepisów odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską, nakładających na określone podmioty obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia. Są to głównie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej różnych grup zawodowych, co oznacza, iż zawarcie określonego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może być warunkiem wymaganym do wykonywania danego zawodu bądź działalności danego rodzaju (np. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej biur rachunkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami, zarządców nieruchomości, architektów).
Suma ubezpieczenia w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej nosi nazwę sumy gwarancyjnej. Należy zwrócić uwagę na sposób określenia sumy gwarancyjnej w umowie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, gdyż rzutuje to na finansowy zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ponieważ w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej nie można z góry określić wysokości ewentualnej szkody, jakiej doznać może poszkodowany, jako punkt wyjścia do określenia wysokości sumy gwarancyjnej przyjmuje się sumę ustaloną przez obie strony umowy ubezpieczenia, czyli przedsiębiorstwo i zakład ubezpieczeń. Wymaga to uprzedniego przeprowadzenia analizy, jakiego rodzaju szkód mogą doznać osoby trzecie w związku z działalnością przedsiębiorstwa oraz jakiej wysokości odszkodowań mogą one w związku z tym zażądać.
Ubezpieczenia osobowe
Małe przedsiębiorstwo może wykorzystać ubezpieczenia osobowe do ochrony swoich zasobów osobowych. Typowe produkty ubezpieczeń osobowych prywatnych, a więc oferowanych przez ubezpieczycieli na zasadach rynkowych, mogą odgrywać istotną rolę w funkcjonowaniu małego przedsiębiorstwa. Zawarcie ubezpieczeń osobowych przez właścicieli małego przedsiębiorstwa może być uzasadnione już w początkowej fazie jego cyklu życia. Potrzeba zastosowania ubezpieczeń osobowych do ochrony pracowników rodzi się natomiast w późniejszej fazie rozwoju.
W terminowych ubezpieczeniach na wypadek śmierci określony zostaje termin, na jaki zawarte jest ubezpieczenie, a świadczenie ubezpieczeniowe zostanie wypłacone wówczas, gdy w tym terminie nastąpi śmierć osoby ubezpieczonej. Natomiast ubezpieczenia na całe życie trwają aż do śmierci osoby ubezpieczonej i wówczas następuje wypłata świadczenia. Ubezpieczenia na dożycie to ubezpieczenia o charakterze oszczędnościowym. Ubezpieczony opłaca składkę, a po osiągnięciu określonego wieku – dożyciu końca okresu ubezpieczenia – otrzymuje świadczenie ubezpieczeniowe odpowiadające sumie ubezpieczenia. W ramach ubezpieczeń osobowych można także wykupić ubezpieczenia posagowe, które nazywane bywają ubezpieczeniami zaopatrzenia dzieci, gdyż stanowią element zabezpieczenia na przyszłość i zapewniają środki na rozpoczęcie samodzielnego życia po osiągnięciu przez dziecko określonego w umowie wieku. W ubezpieczeniach na życie z funduszem kapitałowym wyraźnie zaznaczony jest element oszczędzania. Ubezpieczenie to bowiem składa się z dwóch części: części ochronnej, zapewniającej pokrycie ryzyka śmierci, oraz części inwestycyjnej, w ramach której oszczędnościowa część składki utrzymywana jest na wyodrębnionym funduszu inwestycyjnym (kapitałowym). Ubezpieczenia rentowe mają na celu zabezpieczenie materialne starości poprzez wypłatę periodycznego świadczenia pieniężnego (renty) po ustalonym terminie. Do ubezpieczeń osobowych zalicza się także ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe, w których świadczenie ubezpieczeniowe wypłacane jest z tytułu: następstw (np. śmierci bądź kalectwa) na skutek tzw. nieszczęśliwych wypadków, niezdolności do pracy, zwrotu kosztów leczenia czy ciężkich chorób. Te ubezpieczenia często oferowane są jako rozszerzające ubezpieczenia na życie, ale mogą też być nabywane samodzielnie.
Zastosowanie ubezpieczeń osobowych w małym przedsiębiorstwie jest możliwe wówczas, gdy jako pracodawca zakupi ono takie ubezpieczenie na rzecz swoich pracowników. Wiąże się to oczywiście z poniesieniem kosztów. Jednym z powodów, dla których małe przedsiębiorstwo może być zainteresowane poniesieniem kosztów nabycia ubezpieczeń osobowych dla swoich pracowników, jest wykorzystywanie tychże ubezpieczeń jako narzędzia polityki kadrowej i poprawy efektywności działania przedsiębiorstwa. Oferowanie pracownikom ochrony ubezpieczeniowej prowadzi bowiem do zwiększania ich motywacji i zaangażowania w działalność przedsiębiorstwa, a także do wzmacniania lojalności względem dotychczasowego pracodawcy.
Jednym z najpowszechniej stosowanych rozwiązań w tym zakresie jest oferowanie pracownikom grupowych ubezpieczeń na życie. Umowa ubezpieczenia zawierana jest w takim wypadku pomiędzy zakładem ubezpieczeń a pracodawcą. Przedmiotem tych ubezpieczeń jest przede wszystkim śmierć naturalna ubezpieczonego, przy czym istnieje możliwość znacznego rozszerzenia zakresu ubezpieczenia. Często ubezpieczenia grupowe na życie oferowane są z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w ramach którego możliwe jest inwestowanie zgromadzonego kapitału w celu zapewnienia dodatkowego świadczenia wypłacanego ubezpieczonemu po zakończeniu okresu aktywności zawodowej.
Innym przykładem ubezpieczeń osobowych zawieranych przez pracodawców na rzecz swoich pracowników są pracownicze programy emerytalne zawierane z zakładem ubezpieczeń na życie lub towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. Forma tych programów określona jest przepisami prawa. W istocie jest to zbiór umów, który obejmuje zakładową umowę emerytalną zawieraną pomiędzy pracodawcą a reprezentacją pracowników, pracowniczą umowę emerytalną pracodawcy z pracownikiem oraz umowę pracodawcy z zakładem ubezpieczeń. Pierwszoplanowym celem tworzenia pracowniczych programów emerytalnych jest gromadzenie kapitału na przyszłe, dodatkowe świadczenia emerytalne, uzupełniające świadczenia wypłacane w przyszłości z dwóch obowiązkowych filarów ubezpieczeń społecznych w Polsce (ZUS) oraz funduszy emerytalnych. Programy te zapewniają również ochronę ubezpieczeniową w przypadku śmierci pracownika. Składka ubezpieczeniowa w ramach pracowniczych programów emerytalnych w podstawowej części opłacana jest wyłącznie przez pracodawcę i stanowi dla przedsiębiorstwa koszt uzyskania przychodu. Wypłata zgromadzonych oszczędności dokonywana jest na rzecz uczestnika programu (pracownika) lub osób uposażonych.
Małe przedsiębiorstwa mogą także zawrzeć na rzecz swoich pracowników ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków. Świadczenie ubezpieczeniowe w ramach tych ubezpieczeń wypłacane jest w przypadku powstania uszczerbku na zdrowiu pracownika lub w przypadku jego śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku. Ubezpieczenie to często obejmuje ochroną również rodziny pracowników.
Coraz większe grono zwolenników zyskują komercyjne ubezpieczenia zdrowotne. Zapewniają pracownikom świadczenie w zakresie podstawowej i – w razie konieczności – specjalistycznej opieki lekarskiej. Pracownicy objęci komercyjnymi ubezpieczeniami zdrowotnymi uzyskują dostęp do niezależnej opieki medycznej, zapewnianej przez niepubliczne placówki ochrony zdrowia.
Zgodnie z Ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych pracodawca może wliczyć do kosztów uzyskania przychodów składki z tytułu ubezpieczeń osobowych zawartych na rzecz swoich pracowników. Dotyczy to (pod pewnymi warunkami) ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym oraz ubezpieczeń wypadkowych i chorobowych, w tym ubezpieczenia wypadku przy pracy i choroby zawodowej.
Pierwszy przykład zastosowania ubezpieczeń osobowych, jaki można w tym miejscu przytoczyć, dotyczy możliwości uwolnienia się małego przedsiębiorstwa od konieczności wypłaty rodzinie pracownika odprawy pośmiertnej, do której pracodawca zobowiązany jest zgodnie z regulacjami Kodeksu pracy w przypadku, gdy śmierć pracownika nastąpi w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby. Odprawa nie przysługuje członkom rodziny, jeśli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacane przez ubezpieczyciela jest nie niższe niż wysokość odprawy pośmiertnej należnej zgodnie z regulacjami Kodeksu pracy.
W obszarze możliwości zastosowania ubezpieczeń osobowych jako narzędzia wpływającego na możliwość kontynuacji działania małego przedsiębiorstwa istotne znaczenie ma tzw. ubezpieczenie osób kluczowych w przedsiębiorstwie (ang. key persons insurance), co oznacza objęcie indywidualnym ubezpieczeniem na życie niektórych pracowników, najczęściej o szczególnym znaczeniu dla funkcjonowania przedsiębiorstwa (np. członków zarządu, specjalistów, kluczowych menedżerów). Świadczenie ubezpieczeniowe otrzymuje w takim przypadku nie ubezpieczony pracownik, ale pracodawca, który ubezpieczenie wykupił. Ubezpieczenie to bowiem ma na celu zapewnić pracodawcy środki rekompensujące straty będące następstwem niemożności podejmowania decyzji i działań przez pracowników dotkniętych wypadkiem losowym bądź koszty poniesione w związku z poszukiwaniem i szkoleniem osób mogących zastąpić tych pracowników. Jako szczególny przypadek key persons insurance potraktować można ubezpieczenie chroniące udziały wspólnika, inaczej mówiąc ubezpieczenie udziałów współwłaściciela. Zawarcie tego ubezpieczenia ma na celu umożliwić „zatrzymanie” udziałów zmarłego wspólnika przez pozostałych wspólników. Jest ono zawierane krzyżowo przez wspólników wzajemnie się ubezpieczających na życie bądź jako ubezpieczenie na życie własne przez poszczególnych właścicieli. Sumy ubezpieczenia dla poszczególnych wspólników odpowiadają wysokości objętych przez nich udziałów. Świadczenie ubezpieczeniowe wypłacane jest uposażonemu, a więc na rzecz drugiego udziałowca bądź innych udziałowców, dzięki czemu mają oni możliwość wykupienia udziałów zmarłego wspólnika od jego spadkobierców.
W małych, jednoosobowych przedsiębiorstwach ogromną rolę odgrywać może ubezpieczenie na życie właściciela. Jego śmierć oznacza zazwyczaj kres funkcjonowania przedsiębiorstwa. Ubezpieczenie na życie nie zabezpiecza w tym wypadku kontynuacji funkcjonowania małego przedsiębiorstwa, ale przejmuje funkcję, jaką to przedsiębiorstwo pełniło. Jeżeli było istotnym bądź jedynym źródłem utrzymania rodziny, świadczenie otrzymane w ramach ubezpieczenia na życie zapewnia byt rodzinie przedsiębiorcy, która utraciła wraz z jego śmiercią źródło środków do życia.
/>Więcej przydatnych informacji związanych z pieniędzmi, kosztami i finansami małej firmy znajdziesz w książce „Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce” Haliny Zadory (red. nauk.) (Wydawnictwo C.H. Beck, 2009). Książkę możesz nabyć np. w księgarni internetowej www.ksiegarnia.beck.pl – w pole „wyszukiwarka” wpisz tytuł książki.
Źródło: Mariusz Ludwiński dla Wydawnictwa C.H. Beck
/ Mariusz Ludwińsk
Podmioty otoczenia przedsiębiorstwa (głównie kontrahenci) są coraz bardziej świadome swoich praw i coraz częściej domagają się rekompensaty ewentualnie doznanych szkód. Odszkodowania, jakich często żądają, są znaczne i zwłaszcza małe przedsiębiorstwa, szczególnie w fazie powstawania i uruchamiania działalności, mogą mieć trudności z ich zaspokojeniem. Szczególnie zagrożeni są mali przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą, gdyż w takim przypadku majątek przedsiębiorcy nie jest prawnie odseparowany od majątku przedsiębiorstwa, w związku z czym odpowiedzialność rozciąga się na jego majątek osobisty. Konsekwencje braku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej są wystarczającą przesłanką, by wskazać je jako uzasadniony instrument ochrony już w fazie powstawania i uruchamiania małego przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorstwo korzystające z ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej nie obejmuje ochroną stanu swojego majątku, gdyż przedmiotem ubezpieczenia nie jest jego majątek, lecz zabezpieczenie ewentualnych zobowiązań mogących wyniknąć z tytułu ponoszonej odpowiedzialności (tzw. wartości ujemnych)
Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej deliktowej to ubezpieczenia zobowiązań powstałych w wyniku popełnienia czynu niedozwolonego (w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub posiadaniem mienia w tej działalności używanego). Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej kontraktowej obejmują ubezpieczenia zobowiązań powstałych w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań umownych. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za produkt to ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej producenta za szkody na osobie lub mieniu, wyrządzone osobie trzeciej w związku z użytkowaniem, zastosowaniem lub konsumpcją wytworzonego przez niego produktu. Natomiast ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej różnych grup zawodowych to ubezpieczenia obejmujące odpowiedzialność z tytułu szkód wyrządzonych w związku z wykonywaniem określonego zawodu.
Wiele ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej to ubezpieczenia obowiązkowe, co oznacza, że w świetle obowiązujących przepisów prawa ich zawarcie jest wymagane. Najbardziej znanym jest obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (zwane w skrócie ubezpieczeniem „OC posiadaczy pojazdów mechanicznych”). Istnieje jednak wiele ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, których obowiązek zawarcia wynika z przepisów odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską, nakładających na określone podmioty obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia. Są to głównie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej różnych grup zawodowych, co oznacza, iż zawarcie określonego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może być warunkiem wymaganym do wykonywania danego zawodu bądź działalności danego rodzaju (np. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej biur rachunkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami, zarządców nieruchomości, architektów).
Suma ubezpieczenia w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej nosi nazwę sumy gwarancyjnej. Należy zwrócić uwagę na sposób określenia sumy gwarancyjnej w umowie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, gdyż rzutuje to na finansowy zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ponieważ w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej nie można z góry określić wysokości ewentualnej szkody, jakiej doznać może poszkodowany, jako punkt wyjścia do określenia wysokości sumy gwarancyjnej przyjmuje się sumę ustaloną przez obie strony umowy ubezpieczenia, czyli przedsiębiorstwo i zakład ubezpieczeń. Wymaga to uprzedniego przeprowadzenia analizy, jakiego rodzaju szkód mogą doznać osoby trzecie w związku z działalnością przedsiębiorstwa oraz jakiej wysokości odszkodowań mogą one w związku z tym zażądać.
Ubezpieczenia osobowe
Małe przedsiębiorstwo może wykorzystać ubezpieczenia osobowe do ochrony swoich zasobów osobowych. Typowe produkty ubezpieczeń osobowych prywatnych, a więc oferowanych przez ubezpieczycieli na zasadach rynkowych, mogą odgrywać istotną rolę w funkcjonowaniu małego przedsiębiorstwa. Zawarcie ubezpieczeń osobowych przez właścicieli małego przedsiębiorstwa może być uzasadnione już w początkowej fazie jego cyklu życia. Potrzeba zastosowania ubezpieczeń osobowych do ochrony pracowników rodzi się natomiast w późniejszej fazie rozwoju.
W terminowych ubezpieczeniach na wypadek śmierci określony zostaje termin, na jaki zawarte jest ubezpieczenie, a świadczenie ubezpieczeniowe zostanie wypłacone wówczas, gdy w tym terminie nastąpi śmierć osoby ubezpieczonej. Natomiast ubezpieczenia na całe życie trwają aż do śmierci osoby ubezpieczonej i wówczas następuje wypłata świadczenia. Ubezpieczenia na dożycie to ubezpieczenia o charakterze oszczędnościowym. Ubezpieczony opłaca składkę, a po osiągnięciu określonego wieku – dożyciu końca okresu ubezpieczenia – otrzymuje świadczenie ubezpieczeniowe odpowiadające sumie ubezpieczenia. W ramach ubezpieczeń osobowych można także wykupić ubezpieczenia posagowe, które nazywane bywają ubezpieczeniami zaopatrzenia dzieci, gdyż stanowią element zabezpieczenia na przyszłość i zapewniają środki na rozpoczęcie samodzielnego życia po osiągnięciu przez dziecko określonego w umowie wieku. W ubezpieczeniach na życie z funduszem kapitałowym wyraźnie zaznaczony jest element oszczędzania. Ubezpieczenie to bowiem składa się z dwóch części: części ochronnej, zapewniającej pokrycie ryzyka śmierci, oraz części inwestycyjnej, w ramach której oszczędnościowa część składki utrzymywana jest na wyodrębnionym funduszu inwestycyjnym (kapitałowym). Ubezpieczenia rentowe mają na celu zabezpieczenie materialne starości poprzez wypłatę periodycznego świadczenia pieniężnego (renty) po ustalonym terminie. Do ubezpieczeń osobowych zalicza się także ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe, w których świadczenie ubezpieczeniowe wypłacane jest z tytułu: następstw (np. śmierci bądź kalectwa) na skutek tzw. nieszczęśliwych wypadków, niezdolności do pracy, zwrotu kosztów leczenia czy ciężkich chorób. Te ubezpieczenia często oferowane są jako rozszerzające ubezpieczenia na życie, ale mogą też być nabywane samodzielnie.
Zastosowanie ubezpieczeń osobowych w małym przedsiębiorstwie jest możliwe wówczas, gdy jako pracodawca zakupi ono takie ubezpieczenie na rzecz swoich pracowników. Wiąże się to oczywiście z poniesieniem kosztów. Jednym z powodów, dla których małe przedsiębiorstwo może być zainteresowane poniesieniem kosztów nabycia ubezpieczeń osobowych dla swoich pracowników, jest wykorzystywanie tychże ubezpieczeń jako narzędzia polityki kadrowej i poprawy efektywności działania przedsiębiorstwa. Oferowanie pracownikom ochrony ubezpieczeniowej prowadzi bowiem do zwiększania ich motywacji i zaangażowania w działalność przedsiębiorstwa, a także do wzmacniania lojalności względem dotychczasowego pracodawcy.
Jednym z najpowszechniej stosowanych rozwiązań w tym zakresie jest oferowanie pracownikom grupowych ubezpieczeń na życie. Umowa ubezpieczenia zawierana jest w takim wypadku pomiędzy zakładem ubezpieczeń a pracodawcą. Przedmiotem tych ubezpieczeń jest przede wszystkim śmierć naturalna ubezpieczonego, przy czym istnieje możliwość znacznego rozszerzenia zakresu ubezpieczenia. Często ubezpieczenia grupowe na życie oferowane są z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w ramach którego możliwe jest inwestowanie zgromadzonego kapitału w celu zapewnienia dodatkowego świadczenia wypłacanego ubezpieczonemu po zakończeniu okresu aktywności zawodowej.
Innym przykładem ubezpieczeń osobowych zawieranych przez pracodawców na rzecz swoich pracowników są pracownicze programy emerytalne zawierane z zakładem ubezpieczeń na życie lub towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. Forma tych programów określona jest przepisami prawa. W istocie jest to zbiór umów, który obejmuje zakładową umowę emerytalną zawieraną pomiędzy pracodawcą a reprezentacją pracowników, pracowniczą umowę emerytalną pracodawcy z pracownikiem oraz umowę pracodawcy z zakładem ubezpieczeń. Pierwszoplanowym celem tworzenia pracowniczych programów emerytalnych jest gromadzenie kapitału na przyszłe, dodatkowe świadczenia emerytalne, uzupełniające świadczenia wypłacane w przyszłości z dwóch obowiązkowych filarów ubezpieczeń społecznych w Polsce (ZUS) oraz funduszy emerytalnych. Programy te zapewniają również ochronę ubezpieczeniową w przypadku śmierci pracownika. Składka ubezpieczeniowa w ramach pracowniczych programów emerytalnych w podstawowej części opłacana jest wyłącznie przez pracodawcę i stanowi dla przedsiębiorstwa koszt uzyskania przychodu. Wypłata zgromadzonych oszczędności dokonywana jest na rzecz uczestnika programu (pracownika) lub osób uposażonych.
Małe przedsiębiorstwa mogą także zawrzeć na rzecz swoich pracowników ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków. Świadczenie ubezpieczeniowe w ramach tych ubezpieczeń wypłacane jest w przypadku powstania uszczerbku na zdrowiu pracownika lub w przypadku jego śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku. Ubezpieczenie to często obejmuje ochroną również rodziny pracowników.
Coraz większe grono zwolenników zyskują komercyjne ubezpieczenia zdrowotne. Zapewniają pracownikom świadczenie w zakresie podstawowej i – w razie konieczności – specjalistycznej opieki lekarskiej. Pracownicy objęci komercyjnymi ubezpieczeniami zdrowotnymi uzyskują dostęp do niezależnej opieki medycznej, zapewnianej przez niepubliczne placówki ochrony zdrowia.
Zgodnie z Ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych pracodawca może wliczyć do kosztów uzyskania przychodów składki z tytułu ubezpieczeń osobowych zawartych na rzecz swoich pracowników. Dotyczy to (pod pewnymi warunkami) ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym oraz ubezpieczeń wypadkowych i chorobowych, w tym ubezpieczenia wypadku przy pracy i choroby zawodowej.
Pierwszy przykład zastosowania ubezpieczeń osobowych, jaki można w tym miejscu przytoczyć, dotyczy możliwości uwolnienia się małego przedsiębiorstwa od konieczności wypłaty rodzinie pracownika odprawy pośmiertnej, do której pracodawca zobowiązany jest zgodnie z regulacjami Kodeksu pracy w przypadku, gdy śmierć pracownika nastąpi w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby. Odprawa nie przysługuje członkom rodziny, jeśli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacane przez ubezpieczyciela jest nie niższe niż wysokość odprawy pośmiertnej należnej zgodnie z regulacjami Kodeksu pracy.
W obszarze możliwości zastosowania ubezpieczeń osobowych jako narzędzia wpływającego na możliwość kontynuacji działania małego przedsiębiorstwa istotne znaczenie ma tzw. ubezpieczenie osób kluczowych w przedsiębiorstwie (ang. key persons insurance), co oznacza objęcie indywidualnym ubezpieczeniem na życie niektórych pracowników, najczęściej o szczególnym znaczeniu dla funkcjonowania przedsiębiorstwa (np. członków zarządu, specjalistów, kluczowych menedżerów). Świadczenie ubezpieczeniowe otrzymuje w takim przypadku nie ubezpieczony pracownik, ale pracodawca, który ubezpieczenie wykupił. Ubezpieczenie to bowiem ma na celu zapewnić pracodawcy środki rekompensujące straty będące następstwem niemożności podejmowania decyzji i działań przez pracowników dotkniętych wypadkiem losowym bądź koszty poniesione w związku z poszukiwaniem i szkoleniem osób mogących zastąpić tych pracowników. Jako szczególny przypadek key persons insurance potraktować można ubezpieczenie chroniące udziały wspólnika, inaczej mówiąc ubezpieczenie udziałów współwłaściciela. Zawarcie tego ubezpieczenia ma na celu umożliwić „zatrzymanie” udziałów zmarłego wspólnika przez pozostałych wspólników. Jest ono zawierane krzyżowo przez wspólników wzajemnie się ubezpieczających na życie bądź jako ubezpieczenie na życie własne przez poszczególnych właścicieli. Sumy ubezpieczenia dla poszczególnych wspólników odpowiadają wysokości objętych przez nich udziałów. Świadczenie ubezpieczeniowe wypłacane jest uposażonemu, a więc na rzecz drugiego udziałowca bądź innych udziałowców, dzięki czemu mają oni możliwość wykupienia udziałów zmarłego wspólnika od jego spadkobierców.
W małych, jednoosobowych przedsiębiorstwach ogromną rolę odgrywać może ubezpieczenie na życie właściciela. Jego śmierć oznacza zazwyczaj kres funkcjonowania przedsiębiorstwa. Ubezpieczenie na życie nie zabezpiecza w tym wypadku kontynuacji funkcjonowania małego przedsiębiorstwa, ale przejmuje funkcję, jaką to przedsiębiorstwo pełniło. Jeżeli było istotnym bądź jedynym źródłem utrzymania rodziny, świadczenie otrzymane w ramach ubezpieczenia na życie zapewnia byt rodzinie przedsiębiorcy, która utraciła wraz z jego śmiercią źródło środków do życia.
/>Więcej przydatnych informacji związanych z pieniędzmi, kosztami i finansami małej firmy znajdziesz w książce „Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce” Haliny Zadory (red. nauk.) (Wydawnictwo C.H. Beck, 2009). Książkę możesz nabyć np. w księgarni internetowej www.ksiegarnia.beck.pl – w pole „wyszukiwarka” wpisz tytuł książki.
Źródło: Mariusz Ludwiński dla Wydawnictwa C.H. Beck
/ Mariusz Ludwińsk
| Więcej! Ubezpieczenia w małej firmie cz.1 - rzeczowe i finansowe |
Dodaj komentarz
