Samochód osobowy w firmie najczęściej jest wykorzystywany w następujących formach:
1. jako jej własność i z tego tytułu wprowadzony do ewidencji środków trwałych;
2. jako prywatny samochód właściciela firmy;
3. jako samochód użytkowany na podstawie umowy najmu;
4. jako samochód leasingowany.
Samochód jako środek trwały. Koszty poniesione na nabycie samochodu nie są traktowane jako koszty uzyskania przychodu. Jako środek trwały podlega on amortyzacji, której limit w przypadku amortyzacji samochodów osobowych wynosi 20 tysięcy euro (dla aut używanych bądź ulepszonych możliwa jest amortyzacja przyspieszona). Od początku 2007 r. została wprowadzona nowa definicja dla samochodu osobowego. Zgodnie z nowymi przepisami zawartymi w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, za samochód osobowy uważa się pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Stąd kryteriami decydującymi o tym, czy jest to samochód osobowy są: dopuszczalna masa całkowita oraz liczba osób, które takim samochodem mogą podróżować. Nie byłoby zasady, gdyby nie było wyjątków. Tak więc samochodem osobowym nie jest:
1. pojazd samochodowy mający jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowany na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van;
2. pojazd samochodowy mający więcej niż jeden rząd siedzeń, które oddzielone są od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą i u którego długość części przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona po podłodze od najdalej wysuniętego punktu podłogi pozwalającego postawić pionową ścianę lub trwałą przegrodę pomiędzy podłogą a sufitem do tylnej krawędzi podłogi, przekracza 50% długości pojazdu; dla obliczenia proporcji, o której mowa w zdaniu poprzednim, długość pojazdu stanowi odległość pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a tylną krawędzią podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona w linii poziomej wzdłuż pojazdu pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a punktem wyprowadzonym w pionie od tylnej krawędzi podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków;
3. pojazd samochodowy, który ma otwartą część przeznaczoną do przewozu ładunków;
4. pojazd samochodowy, który posiada kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu;
5. pojazd samochodowy będący pojazdem specjalnym w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym o przeznaczeniach wymienionych w załączniku nr 9 do ustawy o podatku od towarów i usług (tj. agregat elektryczny lub spawalniczy, bankowóz, podnośnik do prac konserwacyjno-montażowych, koparka, koparko-spycharka, ładowarka, pomoc drogowa, żuraw samochodowy, a także pojazdy wykorzystywane do prac wiertniczych, konserwacyjno-montażowych, oczyszczania oraz zimowego utrzymania dróg).
W przypadku nakładów nieremontowych powyżej 3500 zł, zwiększają one amortyzowaną wartość początkową. Po zakończeniu okresu użytkowania, wartość uzyskana ze sprzedaży będzie przychodem opodatkowanym, uwzględniającym wartość pojazdu niezamortyzowaną. W tej postaci użytkowania auta osobowego brak podstaw do odliczenia podatku VAT przy zakupie paliwa do samochodów osobowych.
Prywatny samochód właściciela firmy. Koszty poniesione na nabycie auta osobowego nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Gdy upłynie 6 miesięcy kalendarzowych używania, auto można sprzedać bez podatku dochodowego, ale jest coś za coś, czyli obowiązek prowadzenia tzw. kilometrówki. Dodatkowo – nakładów niezwiązanych z używaniem pojazdu dla celów służbowych nie można zaliczać do kosztów uzyskania przychodu. Podatnicy VAT mogą odliczyć podatek od tych wydatków, które są kosztem uzyskania przychodu. Podatek VAT nie będzie naliczony w razie sprzedaży auta.
Najem samochodu osobowego w firmie. W tej formie użytkowania pojazdu w firmie nie ma miejsca nabycie pojazdu, ale istnieje możliwość zaliczenia w koszty uzyskania przychodu czynszów najmu. Tak jak w przypadku użytkowania auta osobowego właściciela firmy, występuje obowiązek prowadzenia kilometrówki – istnieje ryzyko, że wysokość czynszu przekroczy ten limit. Nakłady nieremontowe powyżej 3500 zł są nakładami w środek trwały w obcym środku trwałym. VAT może być odliczony tylko w przypadkach wydatków stanowiących koszt uzyskania przychodów. VAT nie będzie naliczony w razie sprzedaży samochodu.
Leasing samochodu osobowego w firmie. Na podstawie obowiązujących przepisów podatkowych, istnieje możliwość zaliczenia w koszty uzyskania przychodu raty inicjalnej oraz kolejnych rat czynszów leasingowych. W leasingu operacyjnym, najpowszechniej stosowanym w praktyce przedsiębiorstw, po zakończeniu okresu użytkowania auto najczęściej ma wartość poniżej 20 tysięcy euro, która ma ścisły związek z limitem amortyzacji. Wartość wykupu jest zwykle niższa niż cena rynkowa auta, co skutkuje jednak powstaniem znaczącego dochodu po sprzedaży. Jest jednak na to sposób: auto można wykupić prywatnie. Brak szczególnych obowiązków, które występują w przypadku najmu, środka trwałego lub użytkowania prywatnego samochodu właściciela firmy. Nakłady nieremontowe powyżej 3500 zł są środkiem trwałym w inwestycję w obcym środku trwałym. Brak możliwości odliczenia podatku VAT przy zakupie paliwa do samochodów osobowych.
Skutki prawno-podatkowe używania auta w leasingu. Jeśli wartość auta nie przekracza 20 tysięcy euro, korzystający, na którym ciąży obowiązek ubezpieczenia OC i AC, ma możliwość zaliczenia w koszty wydatków związanych z ubezpieczeniem, na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 47 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się składek na ubezpieczenie samochodu osobowego w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej pozostaje równowartość 20 tys. euro, przeliczona na złote według kursu sprzedaży walut obcych, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia w wartości samochodu przyjętej dla ubezpieczenia. To ograniczenie ma zastosowanie do wszystkich samochodów osobowych, w tym będących przedmiotem umów leasingu. W praktyce przepis ten oznacza, że z kosztów uzyskania przychodu należy wyłączyć składki na ubezpieczenie samochodu w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej pozostaje równowartość 20 tys. euro, przeliczona na złote wg kursu NBP z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia, w wartości samochodu przyjętej dla celów ubezpieczenia. Istotna jest wartość samochodu przyjęta dla celów ubezpieczenia, a nie wartość przyjęta przez leasingodawcę dla celów amortyzacji.
Kosztem uzyskania przychodu jest wysokość czynszu inicjalnego, pod warunkiem, że spełnia wymogi wynikające z art. 23 b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również zawiera postanowienie, że odpisów amortyzacyjnych w podstawowym okresie dokonuje leasingodawca, wówczas czynsz inicjalny stanowi koszt uzyskania przychodu dla leasingobiorcy. Nadto, jeśli leasingodawca nie korzysta ze zwolnień na podstawie przepisów art. 23 b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, leasingobiorcy przysługuje uprawnienie ujęcia w kosztach uzyskania przychodów całej kwoty opłat umownych, w tym również czynszu inicjalnego w chwili jego poniesienia. Obowiązuje generalna zasada wyrażona w art. 22 ust. 1 przywołanej ustawy, wg którego kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Oznacza to, iż istnienie związku przyczynowo-skutkowego między poniesionymi wydatkami a uzyskanym przychodem.
Zakończenie umowy leasingu i wykup auta. Wykup auta osobowego będącego przedmiotem umowy leasingu jest odrębną czynnością prawną, która nie wynika wprost z umowy leasingu i stanowi dostawę towaru. Leasing operacyjny, bo on pozostaje przedmiotem zainteresowania niniejszej publikacji, polega na tym, że w okresie umownym leasingobiorca używa rzeczy stanowiącej własność leasingodawcy, za co płaci umówiony czynsz, co nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy VAT, ale świadczenie usług w postaci odpłatnego oddania leasingobiorcy do używania samochodu będącego przedmiotem umowy. Możliwość wykupu samochodu zawarta w umowie jest propozycją, z której użytkujący może skorzystać, ale nie ma takiego obowiązku. Jakie skutki może rodzić wykupienie samochodu po zakończeniu umowy leasingu? W sytuacji, gdy po wykupie samochód nie został wprowadzony w firmie do ewidencji środków trwałych i po sześciu miesiącach jest sprzedany za określoną cenę, wówczas przychód ze sprzedaży nie jest przychodem z działalności gospodarczej, a to oznacza, iż nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Gdy samochód po wykupie za cenę stanowiącą wartość hipotetyczną, niższą od wartości rynkowej został wprowadzony do ewidencji środków trwałych, w przypadku sprzedaży przychód jest określany według wartości rynkowej przedmiotu, w tym przypadku samochodu osobowego. Jeśli zatem cena wykupu auta nie będzie niższa od wartości hipotetycznej jako środka trwałego, wówczas obydwu stronom umowy (leasingodawcy i leasingobiorcy) nie można określić dodatkowego przychodu z tytułu częściowo odpłatnego zbycia przedmiotu umowy leasingu.
Jak wielokrotnie podkreślałem, leasing samochodu osobowego ma swoje wady i zalety. Przed podjęciem decyzji konieczne jest przeanalizowanie za i przeciw, również gdy chodzi o inne możliwości użytkowania.
Sławomir Dąblewski
esde@wp.pl
Źródło:
