2009-08-10 06:00 Źródło: Gazeta Ubezpieczeniowa
Odpowiedzialność cywilna w praktyce przedsiębiorstwa, cz. 1
Zjawisko odpowiedzialności cywilnej ma swoją obszerną wykładnię prawną, ale niniejszy artykuł skupi się przede wszystkim na praktyce zawierania ubezpieczenia. Do teorii ograniczymy się tylko w takim zakresie, jaki niezbędny jest dla dalszego wyjaśnienia, dlaczego to ubezpieczenie trzeba mieć i jak je zawierać.
Punktem wyjścia jest zapis w kodeksie cywilnym: Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia (art. 415). W ślad za tym zobowiązaniem powstał produkt ubezpieczeniowy, którego istota polega na tym, że towarzystwo ubezpieczeń bierze na siebie zobowiązanie do naprawienia szkody w zamian za umówioną składkę płaconą przez ubezpieczonego – potencjalnego sprawcę szkody. Zobowiązanie reguluje się przez wypłacenie poszkodowanemu odszkodowania w wysokości nieprzekraczającej uzgodnionej na polisie sumy pieniężnej. Przedmiotem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest szkoda w postaci uszkodzenia ciała osoby trzeciej lub uszkodzenia/utraty mienia osoby trzeciej spowodowane działaniem osoby ubezpieczonej i wszystkich osób, za które jest ona odpowiedzialna.
Ten rodzaj ubezpieczenia ma spełnić dwie funkcje: z jednej strony chronić osobę ubezpieczoną (sprawcę) przed zagrażającymi kosztami wynikłymi z tytułu konieczności naprawienia wyrządzonej szkody, z drugiej strony chronić poszkodowanego przed ewentualną niewypłacalnością sprawcy szkody. Innymi słowy towarzystwo ubezpieczeń jest gwarantem, że będą pieniądze dla ofiary szkody, a sprawca nie pójdzie z torbami.
Dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej jest jednym z podstawowych niezbędnych ubezpieczeń. Każde bowiem działanie na styku z osobami trzecimi rodzi ryzyko wyrządzenia im szkody. Czasem to ryzyko jest tak prawdopodobne i niosące ważkie skutki społeczne, że OC staje się decyzją ustawodawcy ubezpieczeniem obowiązkowym. W Polsce dotyczy to OC posiadaczy pojazdów samochodowych i OC rolników z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz OC zawodowej niektórych grup: notariuszy, projektantów, zawodowych przewoźników, brokerów ubezpieczeniowych (!). Inne ubezpieczenia OC są dobrowolne. Ze względów praktycznych ograniczymy się do czterech produktów z gamy dobrowolnych ubezpieczeń OC, które mogą mieć zastosowanie do działalności gospodarczej niemal każdego przedsiębiorstwa: OC ogólnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, OC za produkt, OC najemcy oraz OC pracodawcy. Pominiemy też odpowiedzialność kontraktową, skupiając się wyłącznie na odpowiedzialności pozaumownej (deliktowej).
Wyobraźmy sobie salon samochodowy, w którym sprzedawca demonstruje auto potencjalnemu nabywcy. Oglądają m.in. silnik, gdy nagle zwalnia się zaczep otwartej pokrywy silnika i ta ląduje na głowie nachylonego nad komorą silnika klienta. Przygoda kończy się dla poszkodowanego zabiegiem chirurgicznym i pobytem w szpitalu oraz utratą części zarobków w okresie leczenia i rekonwalescencji. Chociaż przyczyną szkody mogła być wada fabryczna, odpowiedzialność spadła na właściciela salonu, bowiem odpowiada on za bezpieczeństwo swoich gości. Musiał więc pokryć wszystkie koszty, jakie poniósł poszkodowany.
Inne zdarzenie: do niewielkiego sklepiku osiedlowego położonego poniżej poziomu parteru prowadziły z zewnątrz trzy stopnie w dół, których właściciel nie oczyścił z ukrytego pod warstwą śniegu lodu. Starsza pani pośliznęła się i upadła, łamiąc sobie nogę. Odpowiedzialność właściciela była bezsporna – mimo że schody znajdowały się na zewnątrz sklepiku, stanowiły jedyną drogę dojścia po zakupy i właściciel miał obowiązek utrzymać je w stanie niezagrażającym zdrowiu klientów.
Inny przypadek przytrafił się kelnerowi w niewielkiej, ale eleganckiej prywatnej restauracji. Niosąc potrawę w sosie zderzył się z wstającą od stolika panią w wytwornej wieczorowej sukni. Pani zrobiła wszystko, aby dowieść, że suknia straciła wszelkie walory użytkowe. Właściciel lokalu zgodził się bez wahania uznać swoją odpowiedzialność.
To są przypadki, przed których konsekwencjami dobrze chroni ubezpieczenie OC z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
OC za produkt może narazić na znacznie poważniejsze konsekwencje. Sprowadza się ona do tego, że producent odpowiedzialny jest za wszelkie szkody doznane przez konsumenta spowodowane użytkowaniem wyrobu producenta. Warunkiem uznania roszczenia jest użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, instrukcją użytkowania i z dotrzymaniem przez użytkownika wszelkich innych reżimów bezpieczeństwa. Przyczyną szkody może być ukryta wada produktu, której producent mógł nie być świadomy, ale może też być np. luka w instrukcji lub niepoprawne jej przetłumaczenie z języka obcego. Do anegdot przeszło roszczenie pewnej pani, która w pralce automatycznej wyprała kota, bo w instrukcji nie było napisane, że nie wolno... Jak bardzo ostrożność producentów została wyczulona na potencjalne zagrożenie ich wyrobami, niech świadczy chociażby ostrzeżenie drukowane na foliowych opakowaniach zabawek dla dzieci: „Uwaga! Założenie tego woreczka przez dziecko na głowę grozi uduszeniem!” Branże zagrożone tym ryzykiem to m.in. przemysł spożywczy, farmaceutyczny, producenci środków ochrony roślin, narzędzi, sprzętu gospodarstwa domowego, zabawek, sprzętu rehabilitacyjnego, kosmetyków. Z drugiej strony są producenci, którzy mają pełną świadomość, że ich produkty zagrażają zdrowiu, i... też się ubezpieczają i znajdują towarzystwa, które zgadzają się zaakceptować ryzyko. Dobitnym przykładem są producenci papierosów. Koncerny tytoniowe mają OC produktu! (Tutaj – nawiasem mówiąc – trwa proceder przeniesienia ryzyka na klienta, którego ostrzega się na opakowaniach papierosów o ich zagrożeniu dla zdrowia – i producenci umywają ręce. Fiskus zaś bez wahań inkasuje akcyzę. Dziwny jest ten świat...).
OC najemcy lokalu sprowadza się do odpowiedzialności najemcy wobec wynajmującego za szkody wyrządzone w konstrukcji, instalacjach lub wyposażeniu lokalu, jeżeli wyposażenie to było własnością wynajmującego. Najczęściej są to szkody z powodu pożaru lub zalania powstałe z ewidentnej winy najemcy.
cdn.
Eugeniusz Woźny
Informacji na temat ubezpieczeń szukaj w Dziale Ubezpieczenia Portalu Bankier.pl.
Punktem wyjścia jest zapis w kodeksie cywilnym: Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia (art. 415). W ślad za tym zobowiązaniem powstał produkt ubezpieczeniowy, którego istota polega na tym, że towarzystwo ubezpieczeń bierze na siebie zobowiązanie do naprawienia szkody w zamian za umówioną składkę płaconą przez ubezpieczonego – potencjalnego sprawcę szkody. Zobowiązanie reguluje się przez wypłacenie poszkodowanemu odszkodowania w wysokości nieprzekraczającej uzgodnionej na polisie sumy pieniężnej. Przedmiotem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest szkoda w postaci uszkodzenia ciała osoby trzeciej lub uszkodzenia/utraty mienia osoby trzeciej spowodowane działaniem osoby ubezpieczonej i wszystkich osób, za które jest ona odpowiedzialna.
Ten rodzaj ubezpieczenia ma spełnić dwie funkcje: z jednej strony chronić osobę ubezpieczoną (sprawcę) przed zagrażającymi kosztami wynikłymi z tytułu konieczności naprawienia wyrządzonej szkody, z drugiej strony chronić poszkodowanego przed ewentualną niewypłacalnością sprawcy szkody. Innymi słowy towarzystwo ubezpieczeń jest gwarantem, że będą pieniądze dla ofiary szkody, a sprawca nie pójdzie z torbami.
Dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej jest jednym z podstawowych niezbędnych ubezpieczeń. Każde bowiem działanie na styku z osobami trzecimi rodzi ryzyko wyrządzenia im szkody. Czasem to ryzyko jest tak prawdopodobne i niosące ważkie skutki społeczne, że OC staje się decyzją ustawodawcy ubezpieczeniem obowiązkowym. W Polsce dotyczy to OC posiadaczy pojazdów samochodowych i OC rolników z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz OC zawodowej niektórych grup: notariuszy, projektantów, zawodowych przewoźników, brokerów ubezpieczeniowych (!). Inne ubezpieczenia OC są dobrowolne. Ze względów praktycznych ograniczymy się do czterech produktów z gamy dobrowolnych ubezpieczeń OC, które mogą mieć zastosowanie do działalności gospodarczej niemal każdego przedsiębiorstwa: OC ogólnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, OC za produkt, OC najemcy oraz OC pracodawcy. Pominiemy też odpowiedzialność kontraktową, skupiając się wyłącznie na odpowiedzialności pozaumownej (deliktowej).
Wyobraźmy sobie salon samochodowy, w którym sprzedawca demonstruje auto potencjalnemu nabywcy. Oglądają m.in. silnik, gdy nagle zwalnia się zaczep otwartej pokrywy silnika i ta ląduje na głowie nachylonego nad komorą silnika klienta. Przygoda kończy się dla poszkodowanego zabiegiem chirurgicznym i pobytem w szpitalu oraz utratą części zarobków w okresie leczenia i rekonwalescencji. Chociaż przyczyną szkody mogła być wada fabryczna, odpowiedzialność spadła na właściciela salonu, bowiem odpowiada on za bezpieczeństwo swoich gości. Musiał więc pokryć wszystkie koszty, jakie poniósł poszkodowany.
Inne zdarzenie: do niewielkiego sklepiku osiedlowego położonego poniżej poziomu parteru prowadziły z zewnątrz trzy stopnie w dół, których właściciel nie oczyścił z ukrytego pod warstwą śniegu lodu. Starsza pani pośliznęła się i upadła, łamiąc sobie nogę. Odpowiedzialność właściciela była bezsporna – mimo że schody znajdowały się na zewnątrz sklepiku, stanowiły jedyną drogę dojścia po zakupy i właściciel miał obowiązek utrzymać je w stanie niezagrażającym zdrowiu klientów.
Inny przypadek przytrafił się kelnerowi w niewielkiej, ale eleganckiej prywatnej restauracji. Niosąc potrawę w sosie zderzył się z wstającą od stolika panią w wytwornej wieczorowej sukni. Pani zrobiła wszystko, aby dowieść, że suknia straciła wszelkie walory użytkowe. Właściciel lokalu zgodził się bez wahania uznać swoją odpowiedzialność.
To są przypadki, przed których konsekwencjami dobrze chroni ubezpieczenie OC z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
OC za produkt może narazić na znacznie poważniejsze konsekwencje. Sprowadza się ona do tego, że producent odpowiedzialny jest za wszelkie szkody doznane przez konsumenta spowodowane użytkowaniem wyrobu producenta. Warunkiem uznania roszczenia jest użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, instrukcją użytkowania i z dotrzymaniem przez użytkownika wszelkich innych reżimów bezpieczeństwa. Przyczyną szkody może być ukryta wada produktu, której producent mógł nie być świadomy, ale może też być np. luka w instrukcji lub niepoprawne jej przetłumaczenie z języka obcego. Do anegdot przeszło roszczenie pewnej pani, która w pralce automatycznej wyprała kota, bo w instrukcji nie było napisane, że nie wolno... Jak bardzo ostrożność producentów została wyczulona na potencjalne zagrożenie ich wyrobami, niech świadczy chociażby ostrzeżenie drukowane na foliowych opakowaniach zabawek dla dzieci: „Uwaga! Założenie tego woreczka przez dziecko na głowę grozi uduszeniem!” Branże zagrożone tym ryzykiem to m.in. przemysł spożywczy, farmaceutyczny, producenci środków ochrony roślin, narzędzi, sprzętu gospodarstwa domowego, zabawek, sprzętu rehabilitacyjnego, kosmetyków. Z drugiej strony są producenci, którzy mają pełną świadomość, że ich produkty zagrażają zdrowiu, i... też się ubezpieczają i znajdują towarzystwa, które zgadzają się zaakceptować ryzyko. Dobitnym przykładem są producenci papierosów. Koncerny tytoniowe mają OC produktu! (Tutaj – nawiasem mówiąc – trwa proceder przeniesienia ryzyka na klienta, którego ostrzega się na opakowaniach papierosów o ich zagrożeniu dla zdrowia – i producenci umywają ręce. Fiskus zaś bez wahań inkasuje akcyzę. Dziwny jest ten świat...).
OC najemcy lokalu sprowadza się do odpowiedzialności najemcy wobec wynajmującego za szkody wyrządzone w konstrukcji, instalacjach lub wyposażeniu lokalu, jeżeli wyposażenie to było własnością wynajmującego. Najczęściej są to szkody z powodu pożaru lub zalania powstałe z ewidentnej winy najemcy.
cdn.
Eugeniusz Woźny
Informacji na temat ubezpieczeń szukaj w Dziale Ubezpieczenia Portalu Bankier.pl.
Dodaj komentarz
