Wiele osób prowadzi działalność gospodarczą jedynie sezonowo. Swoje punkty gastronomiczne czy handlowe otwierają tylko na jakiś czas - najczęściej w sezonie letnim. Nie oznacza to bynajmniej, że nie mogą znaleźć się pod lupą fiskusa. Pracownicy urzędu skarbowego mogą sprawdzić, czy i jak tacy przedsiębiorcy wywiązują się z obowiązków podatkowych. Na co zwracają szczególną uwagę?
Sezonowy biznes „pod lupą”
W wielu wypoczynkowych miejscowościach pojawili się już przedsiębiorcy zajmujący się handlem i usługami jedynie sezonowo. Mowa np. o straganach z pamiątkami, punktach gastronomicznych, wypożyczalniach sprzętu sportowego. Na osobach prowadzących taką działalność spoczywają określone obowiązki podatkowe. Niestety, nie zawsze należycie się z nich wywiązują.
Tymczasem osobą prowadzącą działalność sezonową - jak każdym innym przedsiębiorcą - może zainteresować się fiskus. W okresie letnim wręcz wzmagają się kontrole na bazarach, deptakach, targowiskach itp. Pracownicy urzędu skarbowego mogą sprawdzić, czy i jak podatnicy ci wywiązują się z obowiązków podatkowych. Na czym przede wszystkim mogą się skupić?
Głównym punktem kontroli prowadzonej u przedsiębiorców sezonowych jest weryfikacja prawidłowości prowadzenia ewidencji obrotu przy zastosowaniu kas rejestrujących. Innymi słowy, pracownicy urzędu skarbowego sprawdzają, czy dany podatnik musi posiadać kasę fiskalną, a jeśli ma taki obowiązek - czy sprzedaje za jej pośrednictwem.
Nie wyczerpuje to oczywiście zakresu ich zainteresowania. Kontrolerzy sprawdzają również, czy sezonowy przedsiębiorca zgłosił działalność gospodarczą, jak rozlicza się z tytułu VAT i PIT, czy opłaca podatki.
Kontrola przy pracowniku
Bez względu na to, czy kontrola dotyczy osoby prowadzącej działalność sezonową czy nie, reguły jej wszczynania są takie same. W zasadzie, poza okazaniem legitymacji służbowych, pracownicy urzędu skarbowego powinni również doręczyć jej upoważnienie do przeprowadzenia kontroli.
W wielu przypadkach jednak kontakt z właścicielem sezonowego biznesu może być utrudniony. Często w prowadzonym przez niego punkcie kontrolerzy zastają jedynie pracownika. Nie uniemożliwia to bynajmniej przeprowadzenia kontroli. Pracownicy urzędu skarbowego mogą ją wszcząć, nawet jeśli na miejscu nie zastaną podatnika. Mogą bowiem wykorzystać tryb kontroli „na legitymację”, o którym mowa w art. 284a Ordynacji podatkowej.
Pracownicy urzędu skarbowego mogą wszcząć kontrolę po okazaniu jedynie legitymacji służbowych w wyjątkowych sytuacjach - gdy okoliczności faktyczne uzasadniają jej niezwłoczne podjęcie. Takie postępowanie jest w szczególności uzasadnione wtedy, gdy istnieje ryzyko utraty materiału dowodowego lub zachodzi prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa skarbowego czy wykroczenia skarbowego. Podstawą wszczęcia kontroli „na legitymację” może być np. uzasadnione podejrzenie, że przedsiębiorca sprzedaje towary z pominięciem kasy fiskalnej.
Pracownicy urzędu skarbowego, przystępując do takiej pilnej kontroli, powinni wylegitymować się podatnikowi. Jeśli jednak jest on nieobecny, mogą wszcząć kontrolę po okazaniu legitymacji np. zatrudnionemu przez niego sprzedawcy. Mówiąc ściślej: po okazaniu ich pracownikowi podatnika lub innej osobie wykonującej czynności na jego rzecz w miejscu wszczęcia kontroli.
Mimo wszystko jednak bez upoważnienia do przeprowadzenia kontroli się nie obejdzie. Należy je doręczyć przedsiębiorcy - bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu 3 dni od dnia wszczęcia kontroli. Jest to o tyle istotne, że dokumenty z czynności kontrolnych dokonanych z naruszeniem tego obowiązku nie stanowią dowodu w późniejszym postępowaniu podatkowym. Może jednak pojawić się problem z dostarczeniem upoważnienia, kiedy nie będzie możliwe ustalenie danych identyfikujących kontrolowanego. Jeśli nie uda się ich ustalić w ciągu 30 dni, kontrola podatkowa może być zawieszona.
Mandaty za uchybienia
Wyniki kontroli przeprowadzonej u sezonowego przedsiębiorcy nie zawsze są pozytywne. Często wychodzi na jaw, że podatnik nie posiada kasy, mimo że miał obowiązek ją zainstalować. Z kolei uchybienia osób, które posiadają kasę fiskalną, najczęściej polegają na dokonywaniu sprzedaży z jej pominięciem. Nie wszyscy też pamiętają o wydawaniu klientom paragonów.
Nadużycia na ogół mają charakter wykroczeń skarbowych. Za ich popełnienie grozi grzywna. Zasadniczo może być ona wymierzona w granicach od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Przy minimalnym wynagrodzeniu na poziomie 1.126 zł - takie jest obecnie - oznacza to przedział od 112,60 zł do 22.520 zł.
Zazwyczaj jednak sezonowi przedsiębiorcy za popełnione przez nich uchybienia otrzymują mandaty karne. W ten sposób może być wymierzona grzywna nieprzekraczająca podwójnej wysokości minimalnego wynagrodzenia - obecnie 2.252 zł. Wynika to z art. 48 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Wysokość mandatu karnego zależy przede wszystkim od wagi popełnionego czynu. Ale nie tylko. Nakładając grzywnę, uwzględnia się stosunki majątkowe i rodzinne sprawcy. Bierze się pod uwagę także jego dochody oraz możliwości zarobkowania.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.),
- ustawa z dnia 10.09.1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 457 z dnia 2008-05-26
