Pomiędzy styczniem 2012 a majem 2013 roku byliśmy świadkami spekulacyjnej bańki na rynku polskich papierów skarbowych. Obawiam się, że teraz czeka nas powtórka scenariusza z jesieni 2008 roku. Przynajmniej na rynku długu.
Istnienie bańki spekulacyjnej bardzo trudno rozpoznać nie tylko w czasie jej trwania, ale także tuż po jej pęknięciu. Musi upłynąć trochę czasu, aby uczestnicy rynku zdali sobie sprawę z jej istnienia. Tyle że wtedy jest już za późno na uratowanie nietrafnie zainwestowanego kapitału.
Bańka na polskich obligacjach
Do końca 2011 roku rentowność 10-letnich obligacji Skarbu Państwa była stabilna i poruszała się w zakresie 5,00-6,50%. Do lipca 2012 roku dochodowość polskich 10-latek mieściła się w tym przedziale przez 95% czasu, ze średnią na poziomie 5,53% i odchyleniem standardowym rzędu 0,70 pkt. proc.
Zobacz także
Później zaczęto dmuchać bańkę. W niespełna pół roku rentowność obligacji 10-letnich spadła z 5% do 3,8%, by w maju 2013 roku osiągnąć niewiarygodnie niski poziom 3,004%. Czyli przeszło dwa odchylenia standardowe poniżej wieloletniej średniej. Znamienna była też skala napływu zagranicznego kapitału, zachęconego do kupowania polskich obligacji przez skrajnie ekspansywną politykę Rezerwy Federalnej, Europejskiego Banku Centralnego i Banku Japonii. Fala masowo drukowanego pieniądza wlała się na polski rynek długu, podnosząc ceny obligacji i prowadząc do spadku ich rentowności.
Rentowność (w proc.) polskich obligacji 10-letnich
Źródło: stooq.pl
Od majowego dołka rentowność polskich 10-latek podskoczyła już o 1,5 punktu procentowego, na początku września sięgając nawet 5%. W mojej ocenie regresja do długoterminowej średniej (5,5%) jest nieuchronna i polski dług czeka dalsza przecena. Co więcej, wahadło z dużym prawdopodobieństwem wychyli się w drugą stronę, a rentowność 10-latek podejdzie nawet pod 7%.
Analogia do roku 2008
Niemożliwe? Panika w „bezpiecznej przystani” – jak od niedawna niektórzy usiłują nazywać polski rynek papierów skarbowych – byłaby najbardziej logicznym scenariuszem. Zwłaszcza w sytuacji nacjonalizacji obligacji będących w posiadaniu OFE i tym samym uzależnienia Polski od kaprysów zagranicznych inwestorów. A ci ostatnio raczej wycofują kapitał z rynków wschodzących, przestraszeni wizją ograniczenia dodruku dolarów przez Fed.
Kurs EUR/PLN w ciągu 7 lat przed dołkiem z lipca ‘08
Pewnej analogii dostarcza sytuacja z roku 2008. Pod koniec lipca za euro płacono tylko 3,20 zł, czyli najmniej od wprowadzenia w pełni płynnego kursu złotego. Niespełna rok wcześniej euro kosztowało o 60 groszy więcej – czyli kurs EUR/PLN obniżył się wówczas o... dwa odchylenia standardowe (0,3194 zł) względem wieloletniej średniej (4,05 zł). Dokładnie tak samo jak obligacje w roku 2012 i 2013.
Latem 2008 roku wszyscy grali na umocnienie złotego. Banki z londyńskiego City wciskały polskim przedsiębiorstwom opcje walutowe, Polacy masowo zaciągali kredyty mieszkaniowe denominowane w rekordowo tanim franku szwajcarskim, co niektórzy zaś już wieszczyli (nieco przedwcześnie, moim zdaniem) ostateczny upadek dolara.
Co się działo przez następne pół roku - wszyscy pamiętamy. Zbankrutował Lehman Brothers, a rząd USA uratował przed plajtą AIG, Bank of America, Citigroup i pośrednio jeszcze kilka dużych banków z Wall Street. W Europie bailoutu potrzebowały prawie wszystkie duże grupy bankowe. Fed ściął stopy do zera i zaczął w panice drukować pieniądze, potrzebne niewypłacalnym instytucjom finansowym. Spanikowany zagraniczny kapitał uciekał z Polski drzwiami i oknami, kupując dolary i obligacje Wuja Sama, które nagle znów stały się „najpewniejszą inwestycją pod słońcem”.
Efekt był piorunujący: cena dolara wzrosła z dwóch do niemal czterech złotych. W lutym 2009 roku za euro trzeba było zapłacić niemal pięć złotych – rynek przetestował historyczne szczyty z początku 2004 roku. Przejście od jednej skrajności (przewartościowanie złotego przy kursie 3,20 zł za euro) w drugą (mocno niedowartościowany złoty przy euro po 4,92 zł) zajęło rynkowi ledwie pół roku.
Ostatnie ostrzeżenie: uciekaj z obligacji!
Jeśliby sytuacja miała się powtórzyć, to pod koniec 2013 roku rentowność polskich obligacji może zbliżyć się do 7%, wyrównując rekord na szczycie paniki po upadku Lehman Brothers. Obecnie nikt nie zakłada takiego scenariusza, co tylko zwiększa jego prawdopodobieństwo. Zwłaszcza w obliczu „skoku na OFE” i normalizacji polityki pieniężnej Fedu.
Skokowy wzrost rentowności polskich obligacji oznaczałby kłopoty dla budżetu państwa, zwiększając koszty obsługi długu nawet o kilka miliardów złotych. Byłaby to też katastrofa dla inwestujących w „bezpieczne i zyskowne” fundusze obligacji, które w warunkach wzrostu rynkowych stóp procentowych mogłyby ponieść straty.
Krzysztof Kolany
Bankier.pl

































































