Rejestracja w sądzie nie dla osób fizycznych
Obecnie możemy podjąć działalność gospodarczą dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. Zasady wpisu do rejestru przedsiębiorców określają przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Obowiązkowemu wpisowi do rejestru przedsiębiorców KRS pierwotnie podlegać miały m.in.:· osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą,
· wszystkie typy spółek handlowych,
· spółdzielnie,
· przedsiębiorstwa państwowe,
· jednostki badawczo-rozwojowe,
· przedsiębiorcy określeni w przepisach ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (Dz.U. z 1989 r. nr 27, póz. 148 z późn. zm.; ost. zm.: Dz.U. z 2002 r. nr 153, póz. 1271),
· towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych,
· inne osoby prawne, jeżeli wykonują działalność gospodarczą i podlegają obowiązkowi wpisu do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej,
· oddziały przedsiębiorców zagranicznych działających na terytorium Polski,
· główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń.
Nowelizacja Prawa działalności gospodarczej i innych ustaw skreśliła osoby fizyczne z tego katalogu. Nadal obowiązuje ogólna zasada, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. Jednak wprowadzono do niej wyjątki dotyczące:
· przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, którzy mogą podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w gminie
· spółek kapitałowych w organizacji: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji oraz spółki akcyjnej w organizacji.
Zatem nowelizacja utrzymała dwie procedury rejestracyjne przedsiębiorców. Pierwszej z nich podlegają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, które mają obowiązek wpisu do prowadzonej przez gminy ewidencji działalności. Pozwoli to obniżyć koszty rejestracji i uprościć procedurę. Drugiej procedurze podlegają podmioty wskazane w znowelizowanej ustawie o KRS, które muszą zostać wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS.
Jedno okienko dla rejestracji
Głównym celem nowelizacji było uproszczenie procedur rejestracyjnych i umożliwienie przedsiębiorcy podejmującemu działalność gospodarczą złożenia trzech wniosków w miejscu pierwszego zgłoszenia. Można zatem, udając się do sądu rejestrowego lub gminy (w zależności od tego, której procedurze rejestracyjnej się podlega), złożyć jednocześnie wniosek rejestracyjny, wniosek o nadanie numeru REGON oraz zgłoszenie identyfikacyjne lub aktualizacyjne NIP (w przypadku osób fizycznych, które wcześniej już miały numer NIP).Należy pamiętać jednak, że w nowej procedurze gmina czy sąd są jedynie pośrednikami i nie gwarantują poprawności wypełnienia formularzy. Odpowiedzialność za ewentualne błędy spoczywa nadal na przedsiębiorcy.
Mimo powyższych ułatwień, regulacje zawarte w nowelizacji nie obejmują formalności związanych ze zgłoszeniem do ubezpieczeń społecznych. Należy te kwestie załatwić we własnym zakresie. Nowa procedura nie rozwiązuje także problemów związanych ze zgłoszeniem rozpoczęcia działalności do inspektora pracy i inspektora sanitarnego. Nie obejmuje również zakładania rachunków bankowych dla przedsiębiorców.
Ewidencja gminna dla osób fizycznych
Kogo obejmuje rejestracja w gminie?· osoby fizycznych podejmujące i prowadzące działalność gospodarczą
· wspólnicy spółek cywilnych, będące osobami fizycznymi
Z nowelizacji wynika, że ewidencję działalności gospodarczej prowadzi gmina jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Właściwą gminą jest gmina miejsca zamieszkania (a nie zameldowania). Ewidencje działalności gospodarczej prowadzone przez gminy są jawne. Za zgłoszenie o dokonanie pierwszego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej płaci się 100 zł. W przypadku zmiany wpisu opłata ta wynosi 50 zł. Jest to stosunkowo niewiele w porównaniu z opłatą w wysokości 1000 zł. pobieraną przy wniosku o zarejestrowanie podmiotu w rejestrze przedsiębiorców w KRS.
Zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej
Organem dokonującym wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta, czyli organy wykonawcze gmin.
Co powinno zawierać zgłoszenie?
· oznaczenie przedsiębiorcy (imię i nazwisko) oraz numer ewidencyjny PESEL, jeśli taki posiada (jest to nowość w porównaniu z regulacjami obowiązującymi do 31 grudnia 2003 r.),
· oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu przedsiębiorcy, a jeżeli stale wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania - również wskazanie tego miejsca i adresu zakładu głównego, oddziału lub innego miejsca wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej,
· określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD),
· wskazanie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej
Istniejące już wpisy o działalności gospodarczej trzeba uzupełnić do końca 2004 roku, jeżeli nie posiadają wszystkich wyżej wymienionych danych. W przeciwnym wypadku gmina odmówi nam wydania zaświadczenia o wpisie. W nowej procedurze osoba fizyczna może (stary tryb rejestracji jest nadal możliwy), jak to już było wyżej zaznaczone, wraz ze zgłoszeniem do ewidencji działalności gospodarczej złożyć wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) oraz podatkowe zgłoszenie identyfikacyjne lub aktualizacyjne NIP.
Co ważne, dokonanie wpisu przez organ ewidencyjny musi nastąpić nie później niż w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia. W tym terminie organ musi także doręczyć przedsiębiorcy zaświadczenia o wpisie. Jeżeli wraz ze zgłoszeniem do ewidencji działalności gospodarczej składamy wniosek o wpis REGON oraz zgłoszenie identyfikacyjne lub aktualizacyjne NIP, organ ma 3 dni od dokonania wpisu na przesłanie dokumentów do urzędu statystycznego województwa, na terenie którego mieszkamy, a zgłoszenie identyfikacyjne lub aktualizacyjne do wskazanego przez nas urzędu skarbowego wraz z zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i numerem PESEL oraz innymi, dołączonymi przez nas dokumentami.
Gdy wniosek o nadanie numeru REGON zostanie przekazany przez sąd rejestrowy lub gminę do właściwego urzędu statystycznego, urząd ten musi wydać nam zaświadczenie o nadanym numerze REGON. Powinno to nastąpić w ciągu 7 dni od daty otrzymania wniosku (dotychczas było to 14 dni). Ten sam termin obowiązuje w przypadku, gdy wniosek o wpis do REGON składamy sami, bez pośrednictwa organu rejestrowego. Ustawodawca nakłada także pewne obowiązki związane z wpisem.
Złożenie wniosku o nadaniu numeru REGON jest obligatoryjne. Podobnie jest z wnioskami o zmianę cech objętych wpisem oraz o skreślenie. Takie wnioski trzeba złożyć w ciągu 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających wpis, zmianę lub skreślenie.
Zgłaszanie zmian
Każdy wpisany do ewidencji musi zgłaszać organowi ewidencyjnemu powstałe po wpisie do ewidencji zmiany. Obowiązek ten dotyczy jedynie zmian odnoszących się do przedstawionych powyżej danych zawartych w zgłoszeniu. W zgłoszeniu aktualizującym wystarczy podać dane, które pozwolą zidentyfikować przedsiębiorcę (imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, numer PESEL) oraz dane, które uległy zmianie. W przypadku aktualizacji danych ewidencyjnych organ ewidencyjny musi doręczyć wnioskodawcy zaświadczenie o wpisie zmian do ewidencji w ciągu 14 dni od dnia zgłoszenia zmian.
Ważne jest też, że zmiany podlegające obowiązkowi zgłaszania do organu ewidencyjnego musimy zgłosić w ciągu 14 dni od dnia ich powstania. Podobny obowiązek dotyczy sytuacji, gdy rezygnujemy z prowadzenia działalności gospodarczej. W nowelizacji znalazły się także szczegółowe uregulowania dotyczące postępowania w przypadku wpisu przy zmianie miejsca zamieszkania. Wpis taki dokonywany jest przez organ właściwy przed zmianą. Po dokonaniu zmiany wpisu stary organ ewidencyjny przesyła zaświadczenie o wpisie do organu właściwego ze względu na nowe miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. Dokonuje on wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z urzędu, co jest korzystne dla przedsiębiorców - organy ewidencyjne same ustalają swoją nową właściwość.
Wykreślenie z ewidencji
Kiedy następuje wykreślenie z ewidencji?
· zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej
· gdy po dokonaniu wpisu okaże się, że zgłoszenie dotyczy działalności gospodarczej nieobjętej przepisami ustawy lub że prawomocnie orzeczono zakaz wykonywania określonej w zgłoszeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę
· wpisanie do rejestru przedsiębiorców spółki handlowej powstałej z przekształcenia spółki cywilnej, w zakresie działalności wpisanej do rejestru przedsiębiorców KRS
· zmiany miejsca zamieszkania przedsiębiorcy
· gdy organ ewidencyjny dokonał wpisu z naruszeniem prawa lub gdy dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe
· organ ewidencyjny może wykreślić z urzędu wpis zawierający dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (fałszywy adres, inna działalność gospodarcza niż w zgłoszeniu)
Decyzję o wykreśleniu można zaskarżyć jak każdą decyzję administracyjną.
Sąd rejestrowy
Kolejnym celem nowelizacji było usprawnienie postępowania rejestrowego w KRS. Teraz wniosek o wpis sąd rejestrowy rozpoznaje w ciągu 14 dni od daty złożenia. Gdy wymagane jest wezwanie do usunięcia przeszkody do dokonania wpisu, wniosek powinien zostać rozpatrzony w ciągu 7 dni od usunięcia przeszkody przez wnioskodawcę.Jeśli rozpoznanie wniosku wymaga wysłuchania uczestników postępowania albo przeprowadzenia rozprawy, należy rozpoznać go nie później niż w ciągu miesiąca. Jednakże terminy te są terminami instrukcyjnymi i nie mamy żadnych możliwości ich egzekwowania. Można jednak przypuszczać, że przyczynią się one do zdyscyplinowania sądów.
Gdy wnioskodawca wraz z wnioskiem o pierwszy wpis do rejestru przedsiębiorców złoży wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) oraz podatkowe zgłoszenie identyfikacyjne (NIP), sąd rejestrowy przesyła z urzędu ten wniosek do urzędu statystycznego województwa, na terenie którego przedsiębiorca ma siedzibę, a zgłoszenie identyfikacyjne do wskazanego przez przedsiębiorcę urzędu skarbowego wraz z odpisem postanowienia o wpisie i zaświadczeniem o dokonaniu wpisu. W tym wypadku też ma na to 3 dni od dnia dokonania wpisu.
Urząd statystyczny musi wydać wnioskodawcy zaświadczenie o nadanym numerze REGON. Ma na to 7 dni od daty otrzymania wniosku (dotychczas 14 dni).
Spółki osobowe
Spółka jawnaDaleko idące zmiany wprowadzone zostały również w ostatniej nowelizacji kodeksu spółóek handlowych w zakresie popularnej wśród przedsiębiorców spółki jawnej. Do tej pory spółka jawna powstawała nie z chwilą jej wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS, ale już z momentem zawarcia umowy. Nowe uregulowania spowodowały, że również spółka jawna powstawać będzie dopiero z chwilą wpisu do rejestru.
Ważne zmiany w zakresie sytuacji prawnej spółek osobowych dotyczą obowiązku zgłoszenia spółki jawnej do rejestru i obligatoryjnego przekształcenia spółki cywilnej „większych rozmiarów" w spółkę jawną. Nie ma generalnego obowiązku przekształcenia się spółek cywilnych w jawne i przerejestrowania się w KRS. Konieczność taka powstaje tylko po osiągnięciu przez spółkę cywilną pewnej granicznej kwoty przychodów. Przekształcenie to wiąże się z jednoczesnym i automatycznym obowiązkiem prowadzenia pełnej księgowości. Ten rodzaj gospodarczej ewidencji jest znacznie kosztowniejszy niż prowadzenie księgi przychodów i rozchodów czy ewidencji przychodów, obowiązującej przedsiębiorców opodatkowanych w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Obowiązek zgłoszenia spółki cywilnej jako spółki jawnej do rejestru przedsiębiorców powstawał, gdy wartość przychodów netto ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług przez dwa kolejne lata obrotowe utrzymywała się na poziomie co najmniej 400 000 euro. Ostatnia nowelizacja zwiększyła tę kwotę. Jest to kwota powodująca powstanie obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli równowartość w złotych polskich 800 000 euro. Spółkę cywilną spełniającą wskazane kryteria wyniku finansowego powinniśmy zgłosić w ciągu 3 miesięcy od zakończenia drugiego roku obrotowego. Wystarczy jeden ze wspólników do dokonania zgłoszenia.
Tak znaczne podwyższenie wskazanej kwoty granicznej spowoduje, że znakomita większość spółek, które wedle starych przepisów musiałyby zarejestrować się w KRS jako jawne i, co się z tym wiąże, prowadzić pełną księgowość, pozostanie przy starej formie i przy tańszej ewidencji dla celów podatkowych. Ważna jest również instytucja dobrowolnego przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną. Tutaj jednak zgłoszenia dokonują razem wszyscy wspólnicy.
Dostosowanie umowy
Przed zgłoszeniem spółki cywilnej przekształcanej w spółkę jawną musimy dostosować umowę do przepisów o umowie spółki jawnej. Taka umowa powinna zawierać przynajmniej:
· firmę i siedzibę spółki,
· określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość,
· przedmiot działalności spółki,
· czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.
Wystarczy jednak, że naniesiemy odpowiednie zmiany na istniejącą już umowę spółki cywilnej.
Co powinno zawierać zgłoszenie spółki jawnej do rejestru przedsiębiorców KRS?
· firmę, siedzibę i adres spółki,
· przedmiot działalności spółki,
· nazwiska i imiona albo firmy wspólników oraz adresy wspólników albo ich adresy do doręczeń,
· nazwiska i imiona osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki i sposób reprezentacji.
Spółka partnerska
Partnerami w spółce partnerskiej mogą być wyłącznie osoby fizyczne, uprawnione do wykonywania wolnych zawodów. Są one określone w k.s.h.: adwokaci, aptekarze, architekci, biegli rewidenci, brokerzy ubezpieczeniowi, doradcy podatkowi, księgowi, lekarze, lekarze stomatolodzy i lekarze weterynarii, notariusze, pielęgniarki, położne, radcy prawni, rzecznicy patentowi, rzeczoznawcy majątkowi i tłumacze przysięgli. Po nowelizacji dołączyli do nich inżynierowie budownictwa.
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Dobiegła końca praca nad ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, która wprowadza wiele ułatwień dla przedsiębiorców. Proces ustawodawczy wzbudzał wiele emocji zarówno wśród przedsiębiorców, jak i urzędników, których opór w dużej mierze udało się pokonać. Ustawa zastąpi wielokrotnie nowelizowane i skomplikowane prawo o działalności gospodarczej. Ma ona stanowić bodziec dla przedsiębiorców i przyczynić się do większego wzrostu gospodarczego.Łatwiejsza ma być rejestracja firmy. Będzie tylko jeden wniosek, który można złożyć w urzędzie gminy lub sądzie rejestrowym. Nie trzeba będzie iść np. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdy samodzielnie będzie się opłacało składki na ZUS. Najgłośniejszą zmianą ma być możliwość występowanie do instytucji publicznych, w tym urzędów skarbowych, o wiążącą interpretację przepisów. Zmiany stanowiska urzędu nie będzie już wiązała się z konsekwencjami finansowymi. Dotyczy to wszystkich danin publicznych (podatki, składki na ubezpieczenie społeczne, opłaty lokalne). Do tej pory przedsiębiorca mógł występować tylko do organów skarbowych o interpretację przepisów podatkowych. Jednakże nawet jeśli się do niej stosował, musiał liczyć się z koniecznością zapłacenia spornej kwoty podatku. Interpretacja jest wiążąca dla organów podatkowych i kontroli skarbowej. Jej zmiana możliwa jest jednak w wyjątkowych przypadkach np. gdy interpretacja rażąco narusza prawo czy orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
W firmie nie będzie mogło być jednocześnie kilku kontroli (będą od tego wyjątki). Czas kontroli ograniczony zostanie do 4 tygodni w przypadku małych firm i 8 tygodni w średnich i dużych. Może więc odejść problem wydłużających się kontroli, np przy kontrolach skarbowych. Wyjątek od ograniczeń czasu kontroli ma mieć miejsce np. w przypadku kontroli zasadności zwrotu podatku VAT.
W nowej ustawie znajdą się też ułatwienia przy ubieganiu się o zezwolenia. W określonym organie będzie trzeba teraz tylko złoży oświadczenie o spełnianiu warunków do wykonywania określonego rodzaju działalności. Długa procedura przyznania zezwolenia zniknie. Dotychczasowa procedura będzie obowiązywać w przypadku zezwoleń przewidzianych w 25 ustawach, m.in. prawie bankowym, funduszach inwestycyjnych, telekomunikacyjnym.
Według ustawy powstać ma również centralna ewidencja działalności gospodarczej, zwierająca dane wszystkich podmiotów gospodarczych działających w Polsce. Przedsiębiorcy będą mogli dzięki niej uzyskać podstawowe informacje o swoich kontrahentach. Takie uregulowania z pewnością przyczynią się do większej przejrzystości życia gospodarczego. Najważniejsze w ustawie:
- Instytucja jednego okienka. Wszystkie wnioski rejestrowe, w tym zgłoszenie do ZUS przedsiębiorcy jako płatnika i zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, można składać w gminie albo w sądzie (dopiero od 2007 roku). Do tej pory dotyczyło to tylko wniosku o nadanie REGON i NIP lub wniosku o aktualizację NIP.
- Działalność gospodarcza to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Nowe kategorie przedsiębiorców objęte tą definicją (np. biegli rewidenci) muszą wpisać się do ewidencji działalności gospodarczej w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy.
- Centralna Informacja Ewidencji Działalności Gospodarczej - znajdą się w niej wszystkie informacje o przedsiębiorcach zarejestrowanych w gminach. Informacje o treści wpisów będzie mógł za opłatą uzyskać każdy.
- Ograniczona liczba zezwoleń i koncesji. Dziedziny, w których podjęcie działalności musi poprzedzać zezwolenie, ograniczono do 25 (m.in. handel alkoholem, działalność bankowa, maklerska). Gdy chodzi o inną działalność, której podjęcie wymaga spełniania szczególnych warunków, wymagany będzie wpis do nowego rejestru działalności regulowanej, co jednak może oznaczać niewielkie ułatwienie dla przedsiębiorcy. Dla uzyskania wpisu wystarczy oświadczenie przedsiębiorcy, że spełnia warunki wymagane dla danego rodzaju działalności.
- Zasadniczo tylko jedna kontrola. Zakazano jednoczesnego prowadzenia u przedsiębiorcy więcej niż jednej kontroli, chyba że toczy się przeciwko niemu śledztwo lub dochodzenie albo przedsiębiorca wyraził zgodę na dodatkowe kontrole. Poza limitem będą m.in. kontrole dotyczące zasadności zwrotu VAT, a także związane z realizacją prawa wspólnego o ochronie konkurencji i w zakresie ochrony finansowych interesów. Mikroprzedsiębiorców, przedsiębiorców małych i średnich będzie można kontrolować nie dłużej niż przez 4 tygodnie w roku, a pozostałych nie dłużej niż przez 8 tygodni – tutaj też istnieją liczne wyjątki. Kilka kontroli w tym samym czasie może się więc zdarzać dosyć często.
- Mikroprzedsiębiorca - przedsiębiorca, który w dwu ostatnich latach zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników albo osiągnął obroty nie przekraczające równowartości 2 mln euro lub suma aktywów jego bilansu nie przekroczyła tego limitu. Podwyższono sumy aktywów, których przekroczenie wyklucza przedsiębiorcę z kategorii małych i średnich. Zakwalifikowanie do wskazanych kategorii decyduje m.in. o możliwości korzystania z pomocy publicznej
- Dokonywanie, przyjmowanie płatności związanych z prowadzoną działalnością musi następować przez rachunek bankowy zawsze, gdy stroną transakcji jest inny przedsiębiorca lub gdy wartość transakcji przekracza 15000 euro.
Czytaj także na naszych stronach: Sejm uchwalił poprawki do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Sebastian Morawski
Źródło:
