Skorzystaj z pomocy eksperta

Dziękujemy!


Umorzenie lub redukcja zobowiązań osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zwana upadłością konsumencką, to rozwiązanie prawne umożliwiające indywidualnym dłużnikom wyjście ze spirali długów. Jest to bez wątpienia szansa dla wielu osób, z której w określonych sytuacjach warto skorzystać. Na czym polega upadłość konsumencka i kiedy opłaca się ją zastosować?

 

Na czym polega upadłość konsumencka i kiedy warto się o nią ubiegać? Na czym polega upadłość konsumencka i kiedy warto się o nią ubiegać? (fot. stevanovicigor / YAY Foto)

Podstawy prawne upadłości konsumenckiej

Instrument prawny, jakim jest upadłość konsumencka, został wprowadzony w 2009 roku, a następnie w 2014 znowelizowany na mocy kolejnej ustawy. Obecnie obowiązujące przepisy, znacząco zliberalizowane, przewidują, że sąd może umorzyć zobowiązania konsumenta stwierdzając jego niezawinioną niewypłacalność i ogłaszając upadłość, jeśli opóźnienia w spłacie zobowiązań wynoszą co najmniej 3 miesiące. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest możliwe raz na 10 lat z powodów nadzwyczajnych i niezależnych od dłużnika. 

Zasadniczym celem upadłości konsumenckiej jest oddłużenie danej osoby, a dopiero w drugiej kolejności zaspokojenie wierzycieli. Jednak żeby sąd ogłosił tego rodzaju decyzję, przyczyny niewypłacalności muszą mieć charakter losowy i nie mogą wynikać z  nieuczciwości czy rażącej lekkomyślności dłużnika. Tak więc, sąd ogłosi upadłość, jeśli długi są rezultatem trudnej sytuacji rodzinnej, ciężkiej choroby czy trwałej utraty pracy, natomiast nie zgodzi się na upadłość, jeśli na przykład dłużnik zaciągał kolejne zobowiązania z pełną świadomością, że ich nie spłaci lub tracił pieniądze na hazard. Także w trakcie samego postępowania upadłościowego sytuacja finansowa i rzetelność konsumenta podlega ścisłej kontroli.

Warunek wszczęcia postępowania – wniosek 

Wniosek o ogłoszenie upadłości składa do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania sam dłużnik. Obecnie opłata sądowa wynosi tylko 30 zł. Wniosek powinno się właściwie uzasadnić, zamieszczając w nim opis sytuacji, która doprowadziła do niewypłacalności. Trzeba również wymienić aktualne składniki majątku i posiadane środki finansowe oraz istniejące zobowiązania i wierzycieli. Do wniosku dołączamy wszelkie dokumenty potwierdzające opisane okoliczności, takie jak na przykład:

  • dokumentacja medyczna świadcząca o ciężkiej chorobie czy wypadku,
  • wypowiedzenie umowy o pracę,
  • akt zgonu bliskiej osoby,
  • pozew o rozwód,
  • umowy kredytowe,
  • wezwania do zapłaty,
  • wyroki sądowe,
  • nakazy komornicze. 

Wniosek jest rozpatrywany przez sąd na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron, a sprawa na tym etapie może zakończyć się albo oddaleniem wniosku, albo wezwaniem dłużnika do złożenia dodatkowych wyjaśnień bądź dokumentów, wreszcie uwzględnieniem wniosku, czyli ogłoszeniem postępowania upadłościowego. 

Etapy postępowania upadłościowego

  1. Wraz z orzeczeniem o upadłości sąd powołuje sędziego – komisarza oraz syndyka i to oni prowadzą dalszą procedurę. Majątek wnioskującego o upadłość staje się tzw. masą upadłościową, którą syndyk spienięża, aby zaspokoić częściowo roszczenia wierzycieli i pokryć koszty postępowania. Formułuje się też listę zobowiązań i wierzycieli. Jeżeli dłużnik nie posiada żadnego majątku, koszty postępowania zostają uwzględnione w planie spłaty lub umorzone.
  2. Po wydaniu postanowienia o upadłości konsumenckiej i powołaniu syndyka, sąd ustala bowiem plan spłaty zobowiązań, biorąc pod uwagę możliwości finansowe danej osoby i wysokość wierzytelności. Plan formułuje się na okres maksymalnie 3 lat. W ramach jego realizacji dłużnik jest zobowiązany do przekazywania co miesiąc określonej kwoty na rzecz wierzycieli, a co rok, do końca kwietnia, musi złożyć sadowi sprawozdanie z wykonania planu spłaty. 
  3. Jeżeli z ważnych przyczyn wnoszący o upadłość nie może wywiązać się z comiesięcznych zobowiązań, sąd może wydłużyć plan spłaty, a nawet, w niektórych przypadkach, umorzyć wierzytelności. I na odwrót – jeśli sytuacja materialna dłużnika ulegnie poprawie, wierzyciele mogą wnioskować do sądu o zmianę planu spłaty i przyspieszenie realizacji zobowiązań. 
  4. Ostatni etap postępowania upadłościowego to całkowite oddłużenie. Sąd decyduje o nim z chwilą, kiedy konsument wnioskujący o upadłość zrealizował plan spłaty wywiązując się tym samym ze swoich zobowiązań. Oddłużenie może również nastąpić, jeśli sąd, biorąc pod uwagę szczególne, niezależne od konsumenta okoliczności, podejmie decyzję o umorzeniu wszystkich zobowiązań. Istnieją jednak wierzytelności, które nie podlegają umorzeniu. Są to między innymi zobowiązania alimentacyjne i odszkodowawcze, zadośćuczynienia i grzywny sądowe. 

Kiedy warto wnioskować o upadłość konsumencką?

Mimo iż na pozór upadłość konsumencka wydaje się optymalnym rozwiązaniem w przypadku poważnego zadłużenia, to jednak należy tego rodzaju decyzję podejmować rozważnie, traktując ją jako ostateczność. Co prawda upadłość oznacza szansę na pozbycie się wszelkich długów, ale jednocześnie równa się utracie całego majątku. Eksperci radzą, aby o upadłość starać się tylko wtedy, kiedy zobowiązania przekraczają wartość całego majątku i przede wszystkim zadłużenie wynika z przyczyn niezależnych, a nie z naszej winy. Na ogół nie wystarcza też sama utrata pracy, ponieważ sądy wychodzą z założenia, że nie jest to zjawisko trwałe, zwłaszcza w dzisiejszej sytuacji na rynku pracy. 

Warto też wiedzieć, że w razie oddalenia wniosku o upadłość, z kolejnym można wystąpić dopiero za 10 lat i to tylko wtedy, jeśli oddalenie wniosku nie wynikało z umyślnych działań lub rażącego niedbalstwa wnioskującego. Z kolei jeśli sprawa zostanie rozpatrzona pozytywnie, a plan spłaty w ciągu 3 lat zrealizowany, to i tak przez najbliższe 5 lat dłużnik figuruje w rejestrach BIG, co praktycznie uniemożliwia zaciągnięcie kolejnego kredytu. 

Na pocieszenie należy odnotować, że w zakresie upadłości konsumenckiej szykują się kolejne, łaskawsze dla konsumentów, zmiany prawa. Rząd przymierza się do projektu, w myśl którego upadłość będzie dostępna także dla tych, którzy świadomie doprowadzili do niewypłacalności, co nie oznacza jednak, że okoliczności te nie będą brane przez sąd pod uwagę. Przewiduje się też nowy, warunkowy tryb umorzenia zobowiązań. 

Skorzystaj z pomocy eksperta
Ikona informacji Najnowsze poradniki finansowe:

2020-11-27

Jak sprawdzić raport BIK za darmo?

Biuro Informacji Kredytowej (BIK) to bardzo ważna instytucja z perspektywy wszystkich osób, którym zależy na uzyskaniu dodatkowych środków. Warto dowiedzieć się, jak uzyskać raport BIK.

2020-11-25

Pożyczka hipoteczna - znajdź najtańszą pożyczkę hipoteczną

Pożyczka hipoteczna na dowolny cel z niskim oprocentowaniem i długim okresem kredytowania. Sprawdź, gdzie znaleźć najtańszą pożyczkę hipoteczną.

2020-11-23

Black Week: kiedy wypada tydzień promocji? Co warto kupić?

Koniec roku to standardowo czas dużych wyprzedaży. Jednym z najważniejszych wydarzeń jest Black Friday, który coraz częściej przekształca się w Black Week, a więc okrągły tydzień pełen świetnych okazji.

Bon turystyczny 500 plus. Dla kogo bon turystyczny?

Pandemia koronawirusa i idący w ślad za nią kryzys w sposób szczególny dotknęły branżę turystyczną. Jedną z propozycji rządu, która okaże się interesująca zarówno dla przedsiębiorców, jak i konsumentów, jest bon turystyczny 500 plus.

Ile kosztują studia? Koszt studiów w Polsce

Edukacja wyższa w Polsce nie musi wprawdzie wiązać się z koniecznością opłacania czesnego, jednak nie oznacza to, że koszt studiów jest niski. Warto dowiedzieć się, ile kosztują studia i przygotować się na wydatki.

Cyber Monday: jak znaleźć najlepsze promocje w trakcie Cyber Week?

Ostatni tydzień listopada to idealny moment na dokonywanie zakupów. Szczególne powody do zachwytu czekają na osoby poszukujące sprzętu elektronicznego i cyfrowych rozwiązań. W tym celu warto zaznajomić się z pojęciami Cyber Monday oraz Cyber Week.

Minimalne wynagrodzenie 2020. Najniższa krajowa netto i brutto

Wysokość dochodów to jeden z najważniejszych bodźców skłaniających do podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie te nie mogą być niższe od pensji minimalnej. Warto dowiedzieć się, ile wynosi najniższa krajowa netto i brutto.