Osobom prowadzącym działalność gospodarczą lub współpracującym przy jej wykonywaniu, które w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2009 r. pobierały zasiłek macierzyński lub przebywały na urlopie wychowawczym (z innego tytułu, np. pracy na etacie), ZUS umorzy zaległe składki ubezpieczeniowe z działalności. Co więcej, za dodatkową pracę wykonywaną w czasie urlopu macierzyńskiego przysługuje umorzenie nie tylko składek, ale też odsetek za zwłokę, niezależnie od tego, czy zostały one opłacone, czy nie. Natomiast składki, które zostały już opłacone, będą podlegały zwrotowi.
Stare zasady podlegania ubezpieczeniom
Osoba pobierająca zasiłek macierzyński (lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego) do 31 sierpnia br. podlegała z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym tylko wtedy, gdy m.in. nie posiadała innego tytułu do wymienionych ubezpieczeń. Jeżeli więc w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego (lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego) albo też przebywania na urlopie wychowawczym (np. z etatu) dana osoba prowadziła jednocześnie własną firmę, to obejmowana była obowiązkowymi ubezpieczeniami z racji prowadzonej działalności. Tymczasem takie osoby z działalności zgłaszały się jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. Były bowiem przekonane, że obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegały jedynie z tytułu pobieranego zasiłku macierzyńskiego (lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego) bądź z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. ZUS występował więc do nich o uregulowanie składek społecznych z prowadzonej działalności gospodarczej.
ReklamaZobacz także
Zmiana od 1 września 2009 r.
Obecnie dla osoby pobierającej zasiłek macierzyński (lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego), która jednocześnie:
- wykonuje pracę nakładczą,
- wykonuje pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub współpracujące przy wykonywaniu tych umów,
- prowadzi pozarolniczą działalność lub współpracuje przy jej prowadzeniu,
- wykonuje odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
- pozostaje w stanie duchownym,
obowiązkowe są ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego (lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego). Osoby te mogą dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z pozostałych, wszystkich lub wybranych tytułów.
O umorzenie należy wystąpić z wnioskiem
Od 1 września 2009 r. osoby prowadzące firmę (lub współpracujące przy jej prowadzeniu), które w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2009 r. pobierały zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego (z innego tytułu, np. pracowniczego), mogą występować do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu prowadzonej działalności (lub współpracy). Wynika to z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz. U. nr 71, poz. 609).
Przepisy dopuszczają nie tylko umorzenie i zwrot opłaconych składek za wskazany okres, ale także umorzenie odsetek, opłaty prolongacyjnej i opłaty dodatkowej.
Jeżeli w wyniku umorzenia należności powstanie nadpłata z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ZUS zaliczy ją na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych składek. W razie ich braku - dokona jej zwrotu.
Nieco inaczej sytuacja przedstawia się z urlopem wychowawczym. W tym bowiem przypadku ZUS umorzy w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek społecznych należnych za okres, w którym ubezpieczony przebywał na urlopie wychowawczym i odsetki za zwłokę. Osobom, które uregulowały te należności, zwrócone zostaną tylko odsetki.
Termin na złożenie wniosku
Osoby prowadzące firmę, które przebywały na urlopie macierzyńskim i wychowawczym, mają rok na złożenie wniosku do ZUS o umorzenie składek z tytułu prowadzonej w tym okresie pozarolniczej działalności. Jak wyjaśnia ZUS, przedmiotowe wnioski można składać od 1 września 2009 r. do 1 września 2010 r. O umorzenie można też wystąpić na samodzielnie przez siebie sporządzonym piśmie.
Kiedy zwrot należności?
W sprawie umorzenia należności składkowych ZUS wyda decyzję, w której określi wysokość umorzonych należności oraz kwoty podlegającej zaliczeniu na poczet składek lub zwrotowi, w przypadku gdy na koncie powstanie nadpłata. Od decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu. Należności dotyczące okresu przebywania na zasiłku macierzyńskim ZUS zwróci w ciągu 30 dni od złożenia wniosku i przekazania do ZUS prawidłowo wypełnionych dokumentów ubezpieczeniowych za okres prowadzenia działalności lub współpracy.
Jeśli chodzi natomiast o okres urlopu wychowawczego, to ZUS będzie dokonywał zwrotu począwszy od 1 stycznia 2010 r.
Zarówno w przypadku zasiłku macierzyńskiego, jak i urlopu wychowawczego, zwrot zostanie dokonany:
- w gotówce, na podstawie przekazu pocztowego,
- na wskazany rachunek bankowy płatnika składek lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.).
autor: Aneta Dudek
Gazeta Podatkowa Nr 592 z dnia 2009-09-10
Świadczenia chorobowe dla pracowników. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl
