Czy działania różnych instytucji rynku na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa sektora bankowego i poprawy jego płynności są działaniami adekwatnymi do sytuacji panującej na rynku?
– Przede wszystkim trzeba jeszcze raz podkreślić fakt, że polski sektor bankowy jest bezpieczny, że w fazę zawirowań na rynkach finansowych wchodził, osiągając swoje najlepsze wyniki w historii. Nikt się nie spodziewa u nas przykrych niespodzianek, znalezienia w „szafach” jakichś trupów. Niemniej sytuacja, która się wytworzyła, będzie miała wpływ na pewne zmiany w warunkach życia polskich obywateli. W przedsiębiorstwach pracujących w sferze realnej te dolegliwości mogą mieć nawet charakter bezpośredni.
Pewne spowolnienie gospodarcze, trudności w imporcie niektórych surowców itd., będą w oczywisty sposób wpływały na warunki prowadzenia działalności przez polskie banki. Jest również faktem, że zawirowania na rynkach finansowych spowodowały spadek zaufania do różnych instytucji oraz tych instytucji względem samych siebie. Weszliśmy w pewnym momencie na taki etap, kiedy wszyscy nie ufali wszystkim, zarówno w układzie krajowym, jak i międzynarodowym.
Kryzys międzynarodowy jest nie tylko kryzysem finansowym, ale władz regulacyjnych, nadzorczych, audytorów i oczywiście bankowców, którzy wprowadzili do obrotu bardzo różne, bardzo złożone instrumenty finansowe, które w efekcie doprowadziły do zainfekowania części sektora finansowego. Dopiero działania stabilizacyjne zainspirowane przez gremia decyzyjne poszczególnych krajów, podjęte przez banki centralne, regulatorów i nadzorów przywróciły w dużym stopniu zaufanie, normując też pracę banków. To wszystko jednak wymaga jeszcze dodatkowych rozwiązań prawno-instytucjonalnych…
Jakich konkretnie rozwiązań?
– Do najważniejszych stabilizatorów sytuacji na rynku, także polskim, zaliczam powszechne objęcie gwarancjami depozytów bankowych do równowartości 50 tysięcy euro (w Polsce ok. 175 tys. zł) z możliwością rozszerzenia tego do 100 tysięcy euro, w ramach planowanej odpowiedniej dyrektywy. Również uruchomienie instrumentów wspierających współpracę międzybankową oraz samych banków z bankiem centralnym w ramach tzw. pakietu zaufania powinno przynieść swoje wymierne skutki. Korzystnie oceniam także przedsięwzięcie polegające na uruchomieniu specjalnej linii kredytowej we frankach szwajcarskich, co powoli na zrealizowanie części zobowiązań banków komercyjnych zaciągniętych wobec klientów.
A jak Pan ocenia działania rządowe w tym zakresie?
– Godne uwagi jest rozwinięcie możliwości działania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego poprzez wyposażenie tej instytucji w możliwość udzielania dwóch rodzajów pożyczek zaciąganych zarówno od NBP, jak i Ministerstwa Finansów. To krok w dobrym kierunku.
|
Czy prawdą jest, że rządowa ustawa o wspieraniu instytucji finansowych nie została skonsultowana z samym środowiskiem bankowym? Czyli z najbardziej potencjalnie zainteresowanymi?
– Faktycznie była ona w ostatniej chwili z nami dyskutowana. Trzeba jednak pamiętać o tym, że prace nad nią przebiegały nadzwyczaj szybko. Nie mieliśmy do tego projektu wielu uwag. Ta regulacja ustawowa implementuje zresztą rozwiązania przyjęte w Unii Europejskiej, wypracowane przez ministrów finansów Unii Europejskiej. Tego rodzaju ustawy w każdym cywilizowanym kraju są narzędziem działania komitetów stabilności finansowej.
Rzeczą naturalną jest, że państwo powinno być wyposażone w instrumenty pozwalające działać w sytuacjach zawirowań na rynkach czy po prostu sytuacjach niespodziewanych. Są to instrumenty w postaci np. gwarancji dla banków pożyczkodawców, które mogą mieć realne problemy z płynnością, adresowane do wszystkich banków, niezależnie od ich wielkości.
Chodzi ostatecznie o to, żeby przeciwdziałać pogłębieniu się spowolnienia tempa rozwoju gospodarczego Polski, żeby banki nie zachowywały się zbyt ostrożnie. Dyskutujemy cały czas o tym, co zrobić, żeby współdziałanie banków ze sferą realną gospodarki następowało w taki sposób, żeby dolegliwości dla gospodarki były z jednej strony jak najmniejsze, a z drugiej strony banki nie zostały narażone na wysokie ryzyka.
Namawiałbym do umocnienia pozycji funduszy doręczeniowo-gwarancyjnych, które mogą przecież dzielić się ryzykiem finansowania z bankami, pozwalając im na obniżenie wymagań stawianych klientom co do np. wysokości zabezpieczenia czy wkładu własnego. Umożliwi to wielu klientom odzyskanie zdolności kredytowej. Należałoby także uprościć pewne procedury, ułatwiając przedsiębiorcom korzystanie ze środków unijnych.
A co z rynkiem mieszkaniowym, któremu, według opinii niektórych ekspertów, grozi zapaść m.in. na skutek obostrzeń w udzielaniu kredytów hipotecznych?
– Wobec zmiany warunków kredytowania części klientów indywidualnych warto wziąć pod uwagę wykorzystanie niektórych instrumentów fiskalnych, na przykład zapisanych w ustawie o wspieraniu rodzin. Program „Rodzina na swoim”, jego właściwe wykorzystanie może spowodować, że spowolnienie finansowania na rynku mieszkaniowym nie będzie gwałtowne i głębokie.
Czy rekomendacja Komisji Nadzoru Finansowego dotycząca kredytów hipotecznych jest naprawdę potrzebna, w momencie kiedy banki same nałożyły restrykcje na tego rodzaju usługi? Czy przeregulowanie w tym zakresie nie doprowadzi do ostatecznego załamania rynku?
– To jest jedna z kwestii, która na pewno będzie mocno dyskutowana. Wiemy o tym, że bardzo wiele banków od lat stosowało i nadal stosuje bardzo restrykcyjne podejście do kredytowania mieszkalnictwa. Również w ostatnich miesiącach część banków dokonała wyraźnych zmian.
Nadzór finansowy ma oczywiście różne środki oddziaływania na instytucje finansowe, od perswazji w czasie rozmów indywidualnych, poprzez wydawanie zaleceń i korzystanie z mediów, aż po regulacje. Nadzór za dobór tych środków ponosi oczywistą odpowiedzialność. Zależy nam na tym bardzo, żeby z regulatorami i nadzorcami był prowadzony stały dialog, a uczestnicy obrotu finansowego dobrze rozumieli, co regulator czy nadzorca ma na myśli, jak rozumieć określone zalecenia czy produkty itp.
Rozmawiał: Robert Azembski
Więcej w Miesięczniku Finansowym BANK
Zaprenumeruj BANK
Źródło:
