Umacniający się złoty sprawia, że zagraniczne wczasy stają się nierzadko tańsze od tradycyjnego wypoczynku nad Bałtykiem. To jedna z przyczyn ciągle rosnącego zainteresowania ofertami biur podróży. Coraz bardziej przydatna okazuje się więc wiedza o tym, jakie prawa przysługują klientom organizatorów turystyki.
Cena nie zawsze może wzrosnąć
Przybliżoną cenę, którą przyjdzie nam zapłacić za wycieczkę, znamy już z reguły od chwili pierwszego zetknięcia się z ofertą biura podróży. W otrzymywanych broszurach czy kolorowych katalogach powinien być bowiem wskazany przynajmniej sposób jej ustalenia. Z kolei pełną informację na temat tego kosztu powinniśmy wynieść z lektury samej umowy. Do jej koniecznych elementów należy bowiem oznaczenie ceny imprezy turystycznej wraz z wyszczególnieniem wszelkich koniecznych należności, podatków i opłat, jeżeli nie są one zawarte w cenie, oraz wyraźne sformułowanie okoliczności, które mogą spowodować jej podwyższenie.
Organizator, który zastrzega w umowie możliwość podwyższenia ceny imprezy, nie może dowolnie określać, w jakich przypadkach to nastąpi. Podstawę do tego mogą stanowić tylko i wyłącznie okoliczności wskazane w art. 17 ustawy o usługach turystycznych. Należą do nich:
- wzrost kosztów transportu;
- wzrost opłat urzędowych, podatków lub opłat należnych za takie usługi, jak lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich i lotniczych;
- wzrost kursów walut.
Organizator powinien przy tym udokumentować wpływ jednej z wyżej wymienionych okoliczności na konieczność podwyższenia ceny. Co ważne, podwyższenie ceny nie może nastąpić w okresie 20 dni przed datą wyjazdu. Od tej zasady nie ma już żądnych wyjątków.
Organizator turystyki nie może podnieść ceny:
- jeżeli umowa tego nie przewiduje,
- w okresie 20 dni przed rozpoczęciem imprezy.
Uczestnik może się zmienić
Nie zawsze jest tak, że możemy uczestniczyć w zaplanowanych wcześniej wczasach czy wycieczce. Zamiast nas może jednak polecieć czy pojechać inna osoba. Przepisy ustawy gwarantują nam bowiem możliwość przeniesienia prawa do uczestnictwa w imprezie na inną osobę (zastępcę). Co więcej, nie ma przeszkód, aby owo przeniesienie odbyło się w dwóch kierunkach, czyli na zasadzie rezerwacji.
Klient może bez zgody organizatora turystyki przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu umowy o świadczenie usług turystycznych uprawnienia, jeżeli jednocześnie osoba ta przejmuje wszystkie wynikające z tej umowy obowiązki. Biuro podróży nie może przy tym wyłączać ani ograniczać tego uprawnienia w umowie. Przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków jest skuteczne wobec organizatora turystyki, jeżeli klient zawiadomi go o tym przed rozpoczęciem imprezy turystycznej w terminie określonym w umowie.
Zamiana ta może jednak nieznacznie wpłynąć na koszt uczestnictwa w imprezie. Zwykle organizatorzy pobierają opłatę manipulacyjną pokrywającą koszty poniesione przez organizatora w wyniku zmiany uczestnika imprezy. Zastrzeżenie zbyt wysokiej, ryczałtowej opłaty manipulacyjnej byłoby naruszeniem prawa. Ponadto warto pamiętać, iż z przeniesieniem uprawnienia do uczestnictwa w imprezie turystycznej wiąże się powstanie solidarnej odpowiedzialności po stronie klienta oraz jego zastępcy za nieuiszczoną część ceny imprezy oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku dokonanej zmiany.
Gdy organizator modyfikuje program imprezy
Organizator, który przed rozpoczęciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezależnych, zmienić istotne warunki umowy z klientem, powinien niezwłocznie o tym powiadomić klienta. W odpowiedzi należy niezwłocznie poinformować organizatora, czy przyjmujemy proponowaną zmianę umowy, czy zamiast tego odstępujemy od umowy. W tym drugim przypadku organizator winien natychmiast zwrócić w całości wpłacone pieniądze i nie może zastrzegać ani wymagać zapłaty kary umownej.
W razie odstąpienia od umowy, a także w sytuacji gdy organizator odwołuje imprezę turystyczną z przyczyn niezależnych od klienta, możemy wybrać uczestnictwo w imprezie zastępczej o tym samym lub wyższym standardzie (chyba że wyrazimy zgodę na imprezę o niższym standardzie za zwrotem różnicy w cenie) albo żądać natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych świadczeń. Ponadto przepisy dają nam możliwość dochodzenia odszkodowania za niewykonanie umowy, chyba że odwołanie imprezy turystycznej nastąpiło z powodu siły wyższej bądź zgłoszenia się mniejszej liczby uczestników niż liczba minimalna określona w umowie, a organizator powiadomił o tym klienta na piśmie w uzgodnionym terminie.
Świadczenia zastępcze
W przypadku natomiast, gdy w trakcie trwania imprezy turystycznej organizator nie wykonuje przewidzianych w umowie usług, stanowiących istotną część programu, możemy domagać się wykonania odpowiednich świadczeń zastępczych, bez obciążania nas dodatkowymi kosztami. Jeżeli jakość świadczenia zastępczego jest niższa od jakości usługi określonej w programie imprezy turystycznej, mamy prawo żądać odpowiedniego obniżenia ceny imprezy. Czasem do obliczenia tej różnicy wystarczy porównać ceny usług (niewykonanej i zastępczej), które trzeba byłoby dodatkowo zapłacić, gdyby nie były objęte programem imprezy.
Jeżeli natomiast wykonanie świadczeń zastępczych nie jest możliwe albo z uzasadnionych powodów nie wyrażamy na nie zgody i odstępujemy od umowy, organizator turystyki jest obowiązany zapewnić nam powrót do miejsca rozpoczęcia imprezy turystycznej lub do innego uzgodnionego miejsca w warunkach nie gorszych niż określone w umowie. Nie musimy za to dodatkowo płacić.
Również w tym wypadku zastrzeżenie kary umownej jest wykluczone. Wręcz przeciwnie, to my możemy żądać od organizatora naprawienia szkody wynikłej z niewykonania umowy, chyba że niemożność wykonania świadczenia zastępczego jest spowodowana wyłącznie siłą wyższą bądź działaniami lub zaniechaniami osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu świadczenia zastępczego, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 29.08.1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. nr 223, poz. 2268 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 454 z dnia 2008-05-15
