Problemy na tle ubezpieczeń pojazdów firmowych

 Moja firma przejęła inne przedsiębiorstwo, w tym sporą liczbę pojazdów. Kupiłem na wszystkie "nowe" samochody polisy OC w moim zakładzie ubezpieczeń. Nie wypowiedziałem umów OC w zakładzie ubezpieczeń, w którym te samochody były do tej pory ubezpieczone. Dostałem od tamtego zakładu ubezpieczeń informację, że umowy ubezpieczenia uległy automatycznemu wznowieniu i mam zapłacić składkę. Nie chcę płacić podwójnie. Co mogę zrobić?

Przejście własności pojazdów na nowego właściciela nie powoduje automatycznego rozwiązania umowy ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego, dotyczącej tego pojazdu (art. 31 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych - Dz. U. z 2003 r. nr 124, poz. 1152 ze zm.). Nie ma takiego skutku nawet ubezpieczenie pojazdu przez nowego właściciela w innym zakładzie ubezpieczeń. "Stara" umowa przechodzi wraz z własnością pojazdu i trwa nadal. Co więcej, ulega ona automatycznemu wznowieniu, jeśli zachodzą przesłanki z art. 28 ustawy (opłacona całość składek, właściciel nie wypowiedział umowy przynajmniej na 1 dzień przed końcem okresu ubezpieczenia). Z tego właśnie względu ubezpieczenia OC dotyczące przejętych pojazdów uległy automatycznemu wznowieniu i zakład ubezpieczeń może domagać się zapłaty składki.

Istnieje teoretyczna możliwość rozwiązania tych umów ubezpieczenia. Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC zostaje bowiem spełniony przez fakt posiadania jednego ubezpieczenia. Brak zatem przeszkód prawnych do rozwiązania drugiej umowy - zdublowana ochrona ubezpieczeniowa nie jest bowiem potrzebna. Zależy to jednak tylko i wyłącznie od dobrej woli zakładu ubezpieczeń, który może rozwiązać umowę "za porozumieniem stron". Poza art. 812 § 4 Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm. (możliwość odstąpienia od umowy w ciągu 7 dni od jej zawarcia), z którego w tym konkretnym przypadku nie można skorzystać ze względu na upływ czasu - nie przysługuje bowiem w praktyce żaden skuteczny instrument mogący doprowadzić do rozwiązania tych umów. Nawet jednak, jeśli ubezpieczyciel się zgodzi na ich rozwiązanie za porozumieniem stron, trzeba będzie zapłacić składkę za czas, w którym była udzielana ochrona ubezpieczeniowa.

 Jestem osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą. Jechałem jako pasażer samochodem zarejestrowanym na moją firmę. Samochód prowadził mój przyjaciel. W pewnym momencie doszło (z jego winy) do wypadku. W wypadku tym uległ zniszczeniu mój samochód, a ja doznałem ciężkich obrażeń ciała i musiałem przejść długie leczenie. Czy mógłbym dostać odszkodowanie ze swojej polisy OC posiadacza pojazdu mechanicznego?

Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Wynika to z art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Ubezpieczeniem OC pojazdu firmowego należącego do Czytelnika jest zatem objęta odpowiedzialność cywilna zarówno jego jako posiadacza pojazdu, jak i odpowiedzialność cywilna każdego kierowcy pojazdu. Kierujący pojazdem ponosi odpowiedzialność cywilną za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu. Jeśli kierowca nie jest jednocześnie posiadaczem pojazdu, odpowiada na zasadzie winy. Dlatego - jeżeli kierowca wyrządził szkodę ze swojej winy, to ponosi wobec Czytelnika za tę szkodę odpowiedzialność.

Do tej pory pewne kontrowersje wywoływała jednak kwestia, czy odpowiedzialność kierowcy (czyli jednego ubezpieczonego) wobec posiadacza pojazdu (czyli drugiego ubezpieczonego) jest objęta zakresem tego ubezpieczenia. W takich przypadkach zakłady ubezpieczeń najczęściej odmawiały wypłaty odszkodowania argumentując, iż poszkodowany - będąc ubezpieczonym - nie jest osobą trzecią w odniesieniu do umowy ubezpieczenia. Natomiast - zgodnie z art. 822 K.c., ubezpieczenie OC obejmuje odpowiedzialność ubezpieczonego za szkody wyrządzone osobom trzecim. Wątpliwości te rozwiała jednak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2007 r. (sygn. akt III CZP 146/06). Sąd Najwyższy uznał, że w takim przypadku należy się odszkodowanie oraz zadośćuczynienie za szkodę na osobie. Jednakże - w związku z wyraźnym wyłączeniem zawartym w art. 38 pkt 1 ustawy - z ubezpieczenia OC nie należy się w takiej sytuacji odszkodowanie za zniszczone mienie. Dlatego w tym zakresie przysługuje Czytelnikowi jedynie bezpośrednie roszczenie do sprawcy szkody.

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za szkodę na osobie może jednak zostać pokryte z ubezpieczenia OC pojazdu.

 Zleciłem brokerowi ubezpieczeniowemu wyszukanie na rynku najtańszej oferty na ubezpieczenie OC posiadacza pojazdu mechanicznego dla pojazdów mojej firmy. Broker przedstawił jako najtańszą ofertę jednego ze znanych zakładów ubezpieczeń. Zawarłem umowy ubezpieczenia i zapłaciłem składkę. Po pewnym czasie okazało się, że przepłaciłem i bez problemu można się było ubezpieczyć taniej. Czy mogę skierować jakieś roszczenia do brokera?

W opisanym przypadku - wskutek zaniedbania (bądź celowego działania) brokera Czytelnik poniósł szkodę w wysokości różnicy składki zapłaconej oraz składki za najtańsze ubezpieczenie dostępne na rynku. Zachodzi odpowiedzialność kontraktowa brokera oparta na art. 471 Kodeksu cywilnego (nienależyte wykonanie zobowiązania). Oczywiście Czytelnik będzie musiał udowodnić, że broker otrzymał zlecenie na znalezienie najtańszej (a nie - najlepszej) oferty na rynku. Ze względu na charakter ubezpieczenia (warunki identyczne we wszystkich zakładach ubezpieczeń) powinno to być - nawet w braku pisemnych ustaleń - stosunkowo łatwe. Roszczenie Czytelnik może skierować zarówno do brokera, jak i do zakładu ubezpieczeń, w którym broker posiada polisę OC. Zakład ubezpieczeń nie wypłaci odszkodowania, jeśli broker działał świadomie i celowo.

Broker ubezpieczeniowy jest profesjonalistą zajmującym się wykonywaniem czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego w imieniu i na rzecz swojego klienta. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz. U. nr 124, poz. 1154 ze zm.) broker może zawierać lub doprowadzać do zawarcia umów ubezpieczenia, wykonywać czynności przygotowawcze zmierzające do zawarcia umów ubezpieczenia oraz uczestniczyć w zarządzaniu i wykonywaniu tych umów. Jednak dokładny zakres czynności, do których broker jest w danym przypadku zobowiązany wynika z ustaleń pomiędzy brokerem a klientem. Najlepiej jest, aby ustalenia te - na wypadek niejasności lub sporów - miały formę pisemną. Ponadto, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt. 2 ustawy broker - przed zawarciem umowy - powinien udzielić klientowi na piśmie wszechstronnej porady opartej na analizie dostępnych ofert. Broker ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach ogólnych. Ma też obowiązek zawarcia ubezpieczenia OC (art. 22 ustawy).

Dodaj komentarz

Komentarze do artykułu

Problemy na tle ubezpieczeń pojazdów firmowych Autor: ~Lutos   2007-03-18 13:37

Jeżeli w 2 przypadku zostanie skierowane roszczenie wobec kierującego to musi się one również liczyć ze skierowaniem sprawy karnej wobec niego za narażenie życia pasażera. Taki drobiazg który został p (..)