Otóż z kart płatniczych korzystamy najczęściej do wypłacania gotówki z bankomatu (91% posiadaczy używa swoje karty do tego celu). Na drugim miejscu plasują się zakupy w sklepach, do których używa swojej karty co drugi posiadacz. Należności na stacji benzynowej reguluje za pomocą "plastiku" 29% posiadaczy kart płatniczych, a do płacenia za różnego rodzaju usługi wykorzystuje je co czwarty użytkownik. Regulowanie płatności w hotelach i restauracjach za pomocą karty płatniczej praktykuje tylko 16% ich posiadaczy (dane pochodzą z Audytu Bankowości Detalicznej 2003).
Pomijając wykorzystywanie kart płatniczych do podejmowania pieniędzy z bankomatu, jako oddzielną kategorię operacji, najpopularniejszym "komercyjnym" przeznaczeniem kart płatniczych są zatem zakupy w sklepach. Jak więc korzystają Polacy z "plastikowych pieniędzy" w sklepach i kto sięga po nie najczęściej przy kasie?
Okazuje się, co może budzić pewne zdziwienie, że co drugi posiadacz karty płatniczej nigdy nie skorzystał z niej podczas zakupów w sklepach. Jest to grupa użytkowników, pośród której z pewnych względów korzystanie z kart ogranicza się w zasadzie do wypłat w bankomatach. Są to zarówno posiadacze kart bankomatowych, które do zakupów w sklepach użyte być nie mogą, jak i ci, którzy po prostu preferują tradycyjną, gotówkową formę płatności w sklepach.
Jednak posiadacze kart, korzystający z nich podczas zakupów, nie czynią tego zbyt często. Do płacenia w sklepach 2-3 razy w tygodniu bądź częściej wykorzystuje swój "plastik" zaledwie co dziesiąty posiadacz. Raz na tydzień korzysta w sklepach ze swojej karty 16% posiadaczy. Co czwarty użytkownik karty płatniczej wykorzystuje kartę do zakupów w sklepach raz na miesiąc bądź rzadziej. Okazuje się więc, że do płacenia w sklepach nie korzystamy z kart płatniczych tak często, ciągle preferując płatności gotówkowe.
Instytut Pentor postanowił również spojrzeć na temat z innej perspektywy: badając, jaki odsetek swoich zakupów opłacamy kartami płatniczymi. Otóż posiadacze kart płatniczych opłacają nimi średnio nieco ponad czwartą część (26,4%) swoich zakupów. Innymi słowy, z każdych 100 zł wydanych na zakupy w sklepach, 26 zł opłacamy za pomocą "plastiku", pozostałe 74 zł regulując gotówką. Najliczniejsza grupa "karciarzy" (pomijając użytkowników, którzy nigdy nie regulowali płatności w sklepach kartami) bo aż co trzeci, opłaca posiadaną kartą nie więcej niż 25% zakupów.
Kto więc najintensywniej korzysta z dobrodziejstw "plastikowych pieniędzy" podczas zakupów w sklepach? Na wstępie, rozprawimy się w tym miejscu z często przedstawianym w mediach stereotypem kobiety "szalejącej" w sklepie z kartą płatniczą. Znajduje on niewielkie potwierdzenie w danych zebranych przez Instytut Pentor, z których wynika, że płeć nie warunkuje stopnia wykorzystania kart płatniczych podczas zakupów. O ile mężczyźni opłacają 25% swoich zakupów kartami, to w przypadku kobiet odsetek ten jest tylko nieco wyższy i wynosi 27%. Patrząc natomiast z perspektywy osiąganego dochodu na rodzinę ciekawostką jest fakt, iż osoby z najniższej grupy (poniżej 700 zł) opłacają niemal taką samą część swoich zakupów kartami (27%), jak osoby z najwyższej grupy, czyli powyżej 2000 zł (28%).
Nie powinno natomiast dziwić, że im większe miasto, tym większa część wydatków w sklepach opłacana jest kartami płatniczymi. Różnice w tym zakresie są dość znaczne: o ile mieszkańcy wsi opłacają 20% swoich zakupów kartami, mieszkańcy miast do 50 tyś. mieszkańców - 25%, natomiast statystyczny mieszkaniec stolicy aż 40% swoich zakupów opłaca kartą. Kolejna ciekawostka uwidacznia się w przypadku badania skłonności różnych grup społeczno-zawodowych. Otóż największy odsetek swoich zakupów (31%) opłacają kartami płatniczymi gospodynie domowe. Dopiero za nimi plasują się menedżerowie (28%), a następnie studenci (27%). Stawkę zamykają robotnicy i rolnicy, którzy średnio 23% swoich zakupów opłacają kartami. Warto zauważyć, że na pierwszych trzech miejscach znaleźli się reprezentanci aż dwóch grup o stosunkowo najniższej aktywności zawodowej.
Dane z Audytu Bankowości Detalicznej pokazują, iż spory odsetek użytkowników kart w ogóle nie korzysta z nich do zakupów w sklepach. Karty płatnicze używane są przede wszystkim do wypłacania pieniędzy z bankomatu, jako elastyczny i wygodny sposób dostępu do posiadanych pieniędzy. W Polsce istnieje więc spory potencjał rozwoju płatności za zakupy w sklepach jako formy użytkowania "plastikowych pieniędzy". Barierą są tutaj z jednej strony czynniki infrastrukturalne, związane z ilością placówek akceptujących płatności kartami, jakością i efektywnością procesów rozliczania transakcji, z drugiej zaś postawy i wiedza użytkowników kart. Obawa przed oszustwem z użyciem karty, przywiązanie do płatności gotówkowych czy niesłuszne przekonanie o konieczności uiszczenia prowizji w przypadku płatności kartą mogą skutecznie zniechęcać do tej formy płacenia w sklepach. Edukacja posiadaczy kart płatniczych w połączeniu z rozwojem zaplecza infrastrukturalnego (większa ilość placówek akceptujących "plastikowe pieniądze", szybszy przebieg całego procesu płatności) przyczyni się niewątpliwie do popularyzacji kart płatniczych jako alternatywy wobec płatności gotówkowych. Nasze badania pokazują również, iż traci rację bytu parę dość popularnych stereotypów dotyczących tego, kto i jak intensywnie korzysta z kart płatniczych w sklepach.
Źródło:
