Odpowiedzialność społeczna - ewolucja czy zwykły marketing?

Biznes odpowiedzialny społecznie to nie jest chwilowa moda. Praktyki CSR to oddolna inicjatywa, która zdaniem Ministerstwa Gospodarki coraz częściej dotyczy także sektora MSP. Do tej pory określenie „przedsiębiorstwo odpowiedzialne społecznie” najczęściej dotyczyło korporacji.

CSR (ang. Corporate Social Responsibility) to świadome i dobrowolne działanie przedsiębiorstw, które w zakresie wykonywanej działalności uwzględnia kwestie problematyki społecznej oraz środowiskowej. W istocie sprowadza się to do tego, by firma bardziej „służyła” ludziom, niż prawo jej to nakazuje.

Potrzebujesz więcej firmowych porad? Chcesz rozwiać swoje wątpliwości? Wejdź na zakładkę Firm

W Polsce przyjęto, że okres transformacji to czas, w którym firmy muszą walczyć o przetrwanie i nie stać ich na zastosowanie CSR. Na wzrost popularności tych rozwiązań wpływ ma polepszająca się sytuacja na rynku przedsiębiorstw. Coraz większą rolę w kształtowaniu dobrych obyczajów - wewnątrz i na zewnątrz organizacji - mają przedsiębiorstwa z sektora MSP.

Trudno o jednoznaczną definicję CSR. Tak na dobrą sprawę jest to zespół czynników wpływających na pozytywny odbiór firmy przez społeczeństwo. Dobre praktyki w stosunku do pracowników to dodatkowe pozakodeksowe świadczenia socjalne np. popularny pakiet usług dentystycznych, przyzakładowe przedszkola itp.

Zewnętrzne działania to np. wspieranie lokalnej społeczności przy okazji różnych inicjatyw. W tym wypadku najpopularniejsze przejawy dotyczą ochrony środowiska, np. część sieci supermarketów z własnej inicjatywy zrezygnowało z torebek foliowych.

Wśród 10 najbardziej „odpowiedzialnych społecznie firm” od wielu lat wyróżniają się te z sektora bankowego. Warto zauważyć, że to głównie duże korporacje uważane są za najbardziej innowacyjne w tej kwestii. Naturalnie małe przedsiębiorstwa nie mają takiej siły przebicia, dlatego coraz częściej zrzeszają się w ramach danej branży, by wspólnie realizować pewne cele.

Polska to dziki kraj

Do tej pory CSR kojarzony był głównie z korporacjami. To one miały wpływ na kształtowanie trendów w tym zakresie. Działo się tak z prostego powodu – duże firmy stać było na okazywanie altruizmu. Początkowo CSR odbierany był jako chwyt marketingowy, przez co wzbudzał nieufność. Obawiano się, że firmy z powodu dużych kosztów i długiego oczekiwania na pierwsze wymierne korzyści szybko zrezygnują z tego kierunku.

Istnieje również obawa przedsiębiorców, że zachęty ze strony administracji do stosowania CSR to tak naprawdę cedowanie na nich obowiązków, które powinno wykonywać państwo. Jednak należy zauważyć, że firmy "odpowiedzialne społecznie" dobrze sobie radzą na rynku. Wynika to także z większej i dobrowolnej współpracy z administracją publiczną, która stara się bardziej pomagać tym firmom, które przyczyniają się m.in. do rozwoju społeczności lokalnej.

Biznes odpowiedzialny społecznie to taki, który skupia się na planowaniu długookresowym nie tylko pod względem ekonomicznym. Wymiar społeczny to głównie dobre praktyki firmy – równouprawnienie, wzorowe przestrzeganie prawa pracy lub szeroko rozumiana etyka w biznesie. Główne wytyczne odnaleźć można w przygotowanym na zlecenie MG w 2009 roku „podręczniku”.

Teoretycznie CSR ma być czymś więcej niż marketing. Jednak czy tak jest w istocie? Adam Smith uważał, że to egoizm jest motorem postępu, którego pochodną są niezamierzone ale pozytywne skutki. Czy świadomy altruizm firm jest konieczny? Tak, pod warunkiem, że jest przemyślany i nienachalny. CSR to „inwestycja”, która jak każda  może, ale nie musi się udać.