Dynamika wzrostu gospodarczego Polski w ostatnich latach sprawia, że wielu przedsiębiorców decyduje się na znaczący rozwój swojej firmy. Planowane są nowe inwestycje, wejście na rynki zagraniczne, pozyskanie nowego grona odbiorców i nie ma w tym nic zaskakującego, gdyż obecna koniunktura zachęca do inwestowania i dynamicznego rozwoju. Co powoduje, że coraz więcej małych i średnich przedsiębiorstw sięga po zakup nowych środków trwałych i to nie tylko samochodów, ale również maszyn, urządzeń, wartości niematerialnych i prawnych oraz nieruchomości, które pozwalają na rozwój firmy.
Finansowanie działalności przedsiębiorstwa może odbywać się za pośrednictwem różnych źródeł. Mogą to być zarówno środki własne (np. wniesienie do firmy majątku właściciela lub wspólników czy zyski wypracowane przez firmę), jak i środki obce - kredyty, leasing, pożyczki, czy różnego rodzaju dotacje.
Alternatywnym rozwiązaniem dla pozyskiwania nowych środków trwałych dla przedsiębiorców jest wynajem. Ta forma finansowania funkcjonuje na świecie już od ponad 30 lat. Popularność wynajmu w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii wynika ze zrozumienia przez tamtejsze przedsiębiorstwa faktu, iż ważne jest użytkowanie określonego środka trwałego, a nie jego posiadanie, co jest niezmiernie istotne, zwłaszcza w szybko zmieniających się obecnie warunkach gospodarki rynkowej. Wynajem środków trwałych umożliwia przedsiębiorstwu określić możliwość rozwoju i ekspansji na nowe rynki, a także wielkość popytu na nowe produkty, bez konieczności ponoszenia kosztów inwestycji.
Wynajem to doskonała forma finansowania zakupu wszelkich środków trwałych zapewniająca ochronę przed skutkami starzenia się środka trwałego, czyli przede wszystkim znaczną utratą ich wartości. Cechuje się całkowitym odciążeniem przedsiębiorcy od kosztów finansowych związanych z zakupem, eksploatacją i zarządzaniem środkiem trwałym niezbędnym do prawidłowego działania przedsiębiorstwa. Wynajem jako forma finansowania nie ogranicza zdolności kredytowej Klienta. Stałe koszty finansowe, brak pierwszej wpłaty czy konieczności wykupu użytkowanych środków trwałych, zdecydowanie polepszają wynik i płynność finansową przedsiębiorcy oraz oszczędzają problemy związane z odsprzedażą używanego środka trwałego.
Umowa najmu została uregulowana w przepisach art. 659-692 k.c. Przez umowę najmu, wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz ten może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju.
Najem jest umową:
- nazwaną,
- konsensualną - dochodzi do skutku przez samo złożenie odpowiednich oświadczeń woli,
- wzajemną - ten sam podmiot (wynajmujący lub najemca) występuje w dwóch rolach (wierzyciela w odniesieniu do jednego ze świadczeń i dłużnika w odniesieniu do innego świadczenia np. wynajmujący jest wierzycielem w stosunku do najemcy w zakresie czynszu, jaki mu przysługuje, a równocześnie dłużnikiem co do obowiązku wydania przedmiotu najmu),
- odpłatną - obie strony odnoszą z niej korzyści i ponoszą ciężary (nie musi być to wyłącznie forma pieniężna).
Przedmiotem umowy najmu mogą być wszelkie rzeczy, zarówno ruchome - np. maszyny, jak i nieruchomości. Wynajmujący nie musi być właścicielem przedmiotu najmu, wystarczy, aby oddał w ustalonym terminie rzecz będącą przedmiotem umowy najemcy i gwarantował niezakłócanie jej używania w ciągu trwania umowy.
Wynajem to umowa bazująca na kontrakcie leasingu operacyjnego/dzierżawy, w ramach której klient uzyskuje prawo do użytkowania przedmiotu/dobra inwestycyjnego wynajmu przez określony czas i w umownym zakresie, w zamian za opłatę raty miesięcznej ( w skład której wchodzi miesięczna rata finansowania, miesięczna rata składki ubezpieczenia, rata serwisowa). Umowa wynajmu zawiera następujące komponenty:
- Finansowanie zakupu środka trwałego
- Ubezpieczenie środka trwałego w całym okresie umowy w pełnym zakresie
- Organizacja i finansowanie obsługi serwisowej środka trwałego, wraz z zapewnieniem zastępczego środka trwałego na czas niesprawności właściwego przedmiotu,
- Odbiór środka trwałego po okresie umowy.
Umowa wynajmu może być zawarty na okres od miesiąca (wynajem krótkoterminowy) do nawet kilku lat (wynajem długoterminowy). Oczywiście kalkulacja ceny różni się w zależności od okresu, na który podpisywana jest umowa. Wynajem (leasing operacyjny/dzierżawy wraz z usługami) jest jedną z najpopularniejszych metod finansowania środków trwałych na całym świecie. W Polsce udział wynajmu w rynku z każdym rokiem wzrasta wraz ze wzrostem znajomości tej usługi.
W Polsce wynajem zdobywa coraz więcej zwolenników wśród przedsiębiorców. Ta forma finansowania jest bardzo popularna szczególnie w branży transportowej oraz sprzętu budowlanego i sprzętu biurowego. Ale należy podkreślić, iż przedmiotem wynajmu może być rzecz ruchoma lub nieruchoma, służąca celom zarobkowym użytkownika, dobro o charakterze inwestycyjnym, w rachunkowości przedsiębiorstw zwane środkiem trwałym. Wachlarz typów wynajmowanych przedmiotów może być bardzo szeroki, między innymi:
- sprzęt biurowy: komputery, kserokopiarki, meble, drukarki,
- sprzęt IT: serwery, wyposażenie sieci,
- środki transportu kołowego: samochody osobowe, dostawcze, ciężarowe, specjalne,
- urządzenia technologiczne i linie produkcyjne
- inne maszyny: sprzęt budowlany, dźwigi, linie technologiczne, kontenery, podnośniki,
- statki, samoloty,
- nieruchomości: biurowce, budynki przemysłowe.
Z takich usług najmu sprzętu korzystają zarówno małe firmy, jak i duże przedsiębiorstwa. Przede wszystkim są to firmy, które coraz częściej potrzebują elastycznych i efektywnych kosztowo sposobów dostępu zarówno do prostych, jak i wyrafinowanych rozwiązań technologicznych. Związane jest to z realizacją nagłych projektów, czy przedsięwzięć o określonym czasie trwania.
Usługa wynajmu to najprostszy i najbardziej efektywny sposób na kontrolowanie poziomu kosztów użytkowania dóbr inwestycyjnych. Opłaty za wynajem są stałe i obwiązują przez cały okres trwania umowy.
Jednak trzeba pamiętać że przy wyborze firmy oferującej wynajem dóbr inwestycyjnych trzeba brać pod uwagę nie tylko wstępną ofertę i warunki finansowe ale także zapisy kontraktowe w umowie.
Korzyści z wynajmu:
- nienaruszanie zdolności kredytowych i płynności finansowej wynikający z braku wpłat wstępnych
- najem nie wymaga, jak w przypadku leasingu, wpłaty początkowej
- brak zabezpieczeń prawnych przy zawarciu umowy (np. weksel, poręczenie)
- istnieje możliwość zaliczania opłat za wynajem w koszty uzyskania przychodu
- przewidywalność wydatków oraz ich liniowy charakter za względu na to, że wszystkie opłaty ujęte są w miesięcznych ratach)
- możliwość precyzyjnej kontroli kosztów eksploatacji środka trwałego
- zredukowanie czasu, liczby dokumentów księgowych oraz faktur ze względu na ich elektronicznie generowane
- zapewnienie pełnej obsługa serwisowej
- pełne raporty zarządcze zawierające analizę przebiegów, analizę parametrów eksploatacyjnych, a także analizę aktywności
- zredukowanie dokumentów księgowych i faktur związanych z obsługą środka trwałego
- możliwość przeznaczenia środków finansowych na rozwój głównej działalności.
Usługa wynajmu jest również bardziej elastyczna, niż alternatywne formy finansowania, chociażby takie jak leasing, który wymaga wielu formalności i nie przewiduje możliwości wymiany na nowszą wersję czy inny model w przypadku nie spełnienia oczekiwań. W przypadku znanych form finansowania jak kredyt czy leasing mamy do czynienia z wieloma czasochłonnymi procedurami finansowymi, które praktycznie uniemożliwiają szybkie korzystanie z zasobów nowych technologii czy środków transportu.
Światowy rynek tego rodzaju usług wynajmu dóbr inwestycyjnych jest już dobrze rozwinięty, podczas gdy w Polsce dopiero zaczyna się rozwijać i kształtować. Tendencje na rynku polskim ulegają jednak zmianie na korzyść wynajmu, gdyż rynek potrzebuje rozwiązań elastycznych i alternatywnych.
Marta Wysocka
