2010-03-06 16:00 Źródło: BankierPress
Jak zbudować parkingi we współpracy z partnerem prywatnym?
Podsumowanie I konferencji z cyklu PPP – Potrzeba, Plan, Projekt „Parkingi - koncesja na roboty budowlane jako jedna z form PPP”, która odbyła się 19.11.2009 r. w Warszawie.
Na to i na inne pytania dotyczące PPP odpowiadali uczestnicy konferencji pt. „Parkingi – koncesja na roboty budowlane jako jedna z form PPP?”, która odbyła się 19 listopada w Warszawie. Organizatorem była Francuska Izba Przemysłowo-Handlowa w Polsce, a patronat nad wydarzeniem objął minister gospodarki oraz prezydent m.st. Warszawy.
Plany stolicy
Podczas spotkania, które zaaranżowano jako forum wymiany poglądów i potrzeb partnerów publicznych oraz prywatnych przedstawiciele stolicy zanalizowali potrzebę zapewnienia mieszkańcom Warszawy parkingów podziemnych z punktu widzenia wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego. Norbert Jaźwiński, naczelnik w Biurze Obsługi Inwestorów w UM Warszawa przedstawił doświadczenia stolicy przy przygotowywaniu inwestycji w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. Wyraził przekonanie, że PPP jest najbardziej korzystną i przejrzystą formą współpracy pomiędzy partnerem prywatnym i publicznym. Zadał retoryczne pytanie o podstawę obaw przed korupcją, skoro formalnie nie doszło jeszcze do realizacji żadnego przedsięwzięcia w ramach PPP na podstawie nowych uregulowań prawnych. Zaapelował też do innych przedstawicieli samorządów, aby jednostki samorządu terytorialnego utworzyły publiczne centrum PPP, w ramach którego mogłyby bezpłatnie dzielić się swymi doświadczeniami związanymi z realizacją inwestycji w formule PPP.
Warszawa korzystając z nowych uregulowań prawnych tj. ustawy o koncesjach na roboty budowlane lub usługi oraz ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym zamierza zbudować co najmniej trzy parkingi podziemne usytuowane pod: placem Teatralnym, ulicą Emilii Plater i placem Defilad. Jak wyjaśniała Karolina Frytek ze stołecznego Biura Obsługi Inwestorów koncepcja miasta zakłada realizację ww. inwestycji w oparciu o ustawę o koncesji na roboty budowlane lub usługi. Miasto zgodnie z przepisami ww. ustawy chce przenieść ryzyko komercyjne na partnera prywatnego. Ze swojej strony gwarantuje popyt na miejsca parkingowe w planowanych obiektach. Wynika to nie tylko ze stałego deficytu miejsc parkingowych w stolicy i z atrakcyjnych lokalizacji planowanych parkingów, ale także z zamiaru jednoczesnej likwidacji obecnych, naziemnych miejsc parkingowych oraz z planowanego, bardziej restrykcyjnego egzekwowania mandatów od osób parkujących poza wyznaczonymi strefami. Miasto podjęło już działania mające na celu przygotowanie koncepcji inwestycji zgodnej z planem zagospodarowania przestrzennego. Warszawa szuka koncesjonariusza, który wybudowałby trzy ww. parkingi w pakiecie. Miasto nie wyklucza również dołączenia do niego dwóch innych lokalizacji dla parkingów podziemnych – pod Pl. Bankowym oraz pod Pl. Wilsona. O liczbie parkingów (3,4 lub 5) zadecyduje model biznesowy, na który ostatecznie zdecyduje się miasto.
Aspekty prawne i podatkowe przedsięwzięć w modelu PPP
Realizacja zadań publicznych w formule PPP, jak i w modelu koncesyjnym nie od dziś budzi wiele wątpliwości natury organizacyjnej, a przede wszystkim prawnej. Te ostatnie omówili prawnicy z kancelarii Lovells. Wskazali oni problemy prawne i podatkowe, które mogą napotkać realizatorzy przedsięwzięć PPP. Dotyczą one w szczególności zastosowania prawidłowej procedury wyboru partnera prywatnego z uwagi na dość skomplikowane powiązanie ustaw o PPP, o koncesjach na roboty budowlane lub usługi i prawa zamówień publicznych. Radca prawny Agnieszka Ferek zajmująca się w kancelarii Lovells problematyką PPP przedstawiła chronologicznie zagadnienia występujące na poszczególnych etapach realizacji przedsięwzięcia począwszy od wyboru podstawy prawnej realizacji danego przedsięwzięcia, przez wybór partnera prywatnego, aż po realizację przedsięwzięcia i jego monitoring. Z kolei Andrzej Dębiec partner w kancelarii Lovells zwrócił uwagę na fakt, że polski system prawa podatkowego nie został dostosowany do nowych przepisów regulujących inwestycje w modelu PPP. Prowadzi to do tego, że odpowiednie zastosowanie przepisów podatkowych i prawidłowe opodatkowanie uczestników transakcji rodzi wiele wątpliwości w szczególności dotyczących zwolnień z podatku dochodowego i podatku VAT, mimo że co do zasady umowy o PPP i o koncesji nie będą podlegały zwolnieniom i podlegają opodatkowaniu VAT-em. Poza ewentualnymi zwolnieniami z ww. podatków istotnymi kwestiami są też wybór schematu realizacji przedsięwzięcia w szczególności podmiotu realizującego (sama gmina czy spółka celowa) oraz kwestia rozliczania wydatków (jednorazowo czy w danych okresach rozliczeniowych), od której zależy możliwość odzyskania lub nie podatku VAT. Andrzej Dębiec przypomniał też, że niezależnie od modelu przedsięwzięcia transakcje pomiędzy partnerem publicznym i prywatnym podlegają regulacjom dotyczącym cen transferowych, co oznacza m.in. obowiązkowe sporządzanie szczegółowej dokumentacji podatkowej.
Czego oczekuje partner prywatny?
Podczas konferencji poruszono też praktyczne zagadnienia dotyczące budowy parkingów podziemnych. Doświadczenia w tym zakresie przedstawił Alexis Kalukin, project manager z firmy Karmar. Podkreślił on konieczność przygotowania przez podmiot publiczny niezbędnych w procesie inwestycyjnym dokumentów i analiz m.in. badań archeologicznych oraz uregulowania prawa do własności gruntu. Są one niezbędne, aby partner prywatny mógł przygotować wiarygodny kosztorys planowanej inwestycji. A. Kalukin zadał pytanie czy parkingi podziemne mogą generować wystarczające przychody, aby inwestycja mogła zostać zrealizowana w formie koncesji. Odpowiedź jest pozytywna, ale uwarunkowana ścisłą współpracą z partnerem publicznym. W ocenie A. Kalukina sukces przedsięwzięcia zależy w dużej mierze od wprowadzenia rozwiązań, które umożliwią partnerowi prywatnemu osiągnięcie założonego celu komercyjnego np. poprzez wpłynięcie na układ drogowy, aby „naturalnie” skierować potencjalnych klientów do preferowanych parkingów, czy też uwzględnienie w polityce komunikacyjnej miasta systemu sygnalizacji o wolnych miejscach parkingowych. Przedstawiciel firmy Karmar wskazał również na zagrożenia płynące ze współpracy w formie koncesji. Jednym z nich jest potencjalna utrata przez miasto kontroli nad zarządzanym obiektem. Zasygnalizował też możliwość wprowadzenia klauzul w umowie, zgodnie z którymi strony mogą umówić się na coroczną indeksację cen, czy procent od zysku wyższego niż ustalona kwota. Rozważano również wybudowanie parkingu w formule PPP, która przewiduje płacenie przez samorząd stałego czynszu rocznego przez dłuższy okres. W tej formule inwestor nadal ponosi ryzyko: finansowania inwestycji, wykonawstwa, projektu, konserwacji oraz eksploatacji. Jednak dzięki stałemu czynszowi może zaplanować przebieg inwestycji i jej modernizację przez cały okres obowiązywania umowy. A. Kalukin wskazał również na kwestię informowania opinii publicznej o działaniach podejmowanych wraz z partnerem prywatnym. Chodzi o rzetelną informację zarówno o korzyściach, jak i kosztach danego przedsięwzięcia.
Finansowanie przedsięwzięć PPP
O finansowaniu inwestycji w formule PPP mówił Piotr Bednarski, dyrektor Bankowości Korporacyjnej Banku WestLB, który stwierdził, ze PPP jest instrumentem, który może stać się kołem zamachowym dla gospodarki. Jednocześnie wskazał, że obecnie ze względu na spowolnienie gospodarcze długoterminowe finansowanie inwestycji jest utrudnione. Zalecił tworzenie konsorcjów finansujących inwestycje najlepiej z udziałem międzynarodowych instytucji finansowych takich jak np. EBI czy EBOiR. Podkreślił też, że gdy strona prywatna ponosi pełne ryzyko to musi wygenerować wystarczające przychody, aby pokryć koszty związane z przygotowaniem inwestycji i spłatą zadłużenia oraz osiągnąć zysk. Tymczasem wstępne analizy wskazują, że zwrot z inwestycji jest mało realny w przypadku, gdy finansowane obiektu będzie pochodziło tylko i wyłącznie z działań związanych z ryzykiem komercyjnym.
W konferencji wziął też udział dyrektor Instytutu Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Bartosz Korbus, który omówił wyniki badań prowadzonych wśród jednostek samorządu terytorialnego w zakresie planowania i realizacji PPP. Wskazał on, że sukces inwestycji w formie PPP zależy przede wszystkim od dobrego przygotowania podmiotów publicznych do nawiązywania współpracy z sektorem prywatnym. A swoją drogą nowe przepisy i niedobór środków finansowych na inwestycje po stronie samorządów sprawią, że projekty PPP staną się pożądane zarówno przez stronę publiczną, jak i przedsiębiorców prywatnych.
Wnioski z ankiety
Uczestnicy konferencji wypełnili ankietę przygotowaną przez kancelarię Lovells dotyczącą zagadnień prawnych związanych z przedsięwzięciami PPP. Znakomita większość ankietowanych uznała, że istotnym problemem, utrudniającym realizację takich przedsięwzięć jest brak możliwości tworzenia spółek projektowych, które mogłyby wejść w miejsce zwycięskiego oferenta i zawrzeć umowę z zamawiającym. Za równie istotny problem ankietowani uznali obowiązek koncesjonariusza dotyczący stosowania przepisów prawa zamówień publicznych. Inne problematyczne zagadnienia prawne wskazane przez uczestników konferencji, którymi byli zarówno samorządowcy, jak i reprezentanci firm wykonawczych oraz doradczych to:
Na to i na inne pytania dotyczące PPP odpowiadali uczestnicy konferencji pt. „Parkingi – koncesja na roboty budowlane jako jedna z form PPP?”, która odbyła się 19 listopada w Warszawie. Organizatorem była Francuska Izba Przemysłowo-Handlowa w Polsce, a patronat nad wydarzeniem objął minister gospodarki oraz prezydent m.st. Warszawy.
Plany stolicy
Podczas spotkania, które zaaranżowano jako forum wymiany poglądów i potrzeb partnerów publicznych oraz prywatnych przedstawiciele stolicy zanalizowali potrzebę zapewnienia mieszkańcom Warszawy parkingów podziemnych z punktu widzenia wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego. Norbert Jaźwiński, naczelnik w Biurze Obsługi Inwestorów w UM Warszawa przedstawił doświadczenia stolicy przy przygotowywaniu inwestycji w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. Wyraził przekonanie, że PPP jest najbardziej korzystną i przejrzystą formą współpracy pomiędzy partnerem prywatnym i publicznym. Zadał retoryczne pytanie o podstawę obaw przed korupcją, skoro formalnie nie doszło jeszcze do realizacji żadnego przedsięwzięcia w ramach PPP na podstawie nowych uregulowań prawnych. Zaapelował też do innych przedstawicieli samorządów, aby jednostki samorządu terytorialnego utworzyły publiczne centrum PPP, w ramach którego mogłyby bezpłatnie dzielić się swymi doświadczeniami związanymi z realizacją inwestycji w formule PPP.
Warszawa korzystając z nowych uregulowań prawnych tj. ustawy o koncesjach na roboty budowlane lub usługi oraz ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym zamierza zbudować co najmniej trzy parkingi podziemne usytuowane pod: placem Teatralnym, ulicą Emilii Plater i placem Defilad. Jak wyjaśniała Karolina Frytek ze stołecznego Biura Obsługi Inwestorów koncepcja miasta zakłada realizację ww. inwestycji w oparciu o ustawę o koncesji na roboty budowlane lub usługi. Miasto zgodnie z przepisami ww. ustawy chce przenieść ryzyko komercyjne na partnera prywatnego. Ze swojej strony gwarantuje popyt na miejsca parkingowe w planowanych obiektach. Wynika to nie tylko ze stałego deficytu miejsc parkingowych w stolicy i z atrakcyjnych lokalizacji planowanych parkingów, ale także z zamiaru jednoczesnej likwidacji obecnych, naziemnych miejsc parkingowych oraz z planowanego, bardziej restrykcyjnego egzekwowania mandatów od osób parkujących poza wyznaczonymi strefami. Miasto podjęło już działania mające na celu przygotowanie koncepcji inwestycji zgodnej z planem zagospodarowania przestrzennego. Warszawa szuka koncesjonariusza, który wybudowałby trzy ww. parkingi w pakiecie. Miasto nie wyklucza również dołączenia do niego dwóch innych lokalizacji dla parkingów podziemnych – pod Pl. Bankowym oraz pod Pl. Wilsona. O liczbie parkingów (3,4 lub 5) zadecyduje model biznesowy, na który ostatecznie zdecyduje się miasto.
Aspekty prawne i podatkowe przedsięwzięć w modelu PPP
Realizacja zadań publicznych w formule PPP, jak i w modelu koncesyjnym nie od dziś budzi wiele wątpliwości natury organizacyjnej, a przede wszystkim prawnej. Te ostatnie omówili prawnicy z kancelarii Lovells. Wskazali oni problemy prawne i podatkowe, które mogą napotkać realizatorzy przedsięwzięć PPP. Dotyczą one w szczególności zastosowania prawidłowej procedury wyboru partnera prywatnego z uwagi na dość skomplikowane powiązanie ustaw o PPP, o koncesjach na roboty budowlane lub usługi i prawa zamówień publicznych. Radca prawny Agnieszka Ferek zajmująca się w kancelarii Lovells problematyką PPP przedstawiła chronologicznie zagadnienia występujące na poszczególnych etapach realizacji przedsięwzięcia począwszy od wyboru podstawy prawnej realizacji danego przedsięwzięcia, przez wybór partnera prywatnego, aż po realizację przedsięwzięcia i jego monitoring. Z kolei Andrzej Dębiec partner w kancelarii Lovells zwrócił uwagę na fakt, że polski system prawa podatkowego nie został dostosowany do nowych przepisów regulujących inwestycje w modelu PPP. Prowadzi to do tego, że odpowiednie zastosowanie przepisów podatkowych i prawidłowe opodatkowanie uczestników transakcji rodzi wiele wątpliwości w szczególności dotyczących zwolnień z podatku dochodowego i podatku VAT, mimo że co do zasady umowy o PPP i o koncesji nie będą podlegały zwolnieniom i podlegają opodatkowaniu VAT-em. Poza ewentualnymi zwolnieniami z ww. podatków istotnymi kwestiami są też wybór schematu realizacji przedsięwzięcia w szczególności podmiotu realizującego (sama gmina czy spółka celowa) oraz kwestia rozliczania wydatków (jednorazowo czy w danych okresach rozliczeniowych), od której zależy możliwość odzyskania lub nie podatku VAT. Andrzej Dębiec przypomniał też, że niezależnie od modelu przedsięwzięcia transakcje pomiędzy partnerem publicznym i prywatnym podlegają regulacjom dotyczącym cen transferowych, co oznacza m.in. obowiązkowe sporządzanie szczegółowej dokumentacji podatkowej.
Czego oczekuje partner prywatny?
Podczas konferencji poruszono też praktyczne zagadnienia dotyczące budowy parkingów podziemnych. Doświadczenia w tym zakresie przedstawił Alexis Kalukin, project manager z firmy Karmar. Podkreślił on konieczność przygotowania przez podmiot publiczny niezbędnych w procesie inwestycyjnym dokumentów i analiz m.in. badań archeologicznych oraz uregulowania prawa do własności gruntu. Są one niezbędne, aby partner prywatny mógł przygotować wiarygodny kosztorys planowanej inwestycji. A. Kalukin zadał pytanie czy parkingi podziemne mogą generować wystarczające przychody, aby inwestycja mogła zostać zrealizowana w formie koncesji. Odpowiedź jest pozytywna, ale uwarunkowana ścisłą współpracą z partnerem publicznym. W ocenie A. Kalukina sukces przedsięwzięcia zależy w dużej mierze od wprowadzenia rozwiązań, które umożliwią partnerowi prywatnemu osiągnięcie założonego celu komercyjnego np. poprzez wpłynięcie na układ drogowy, aby „naturalnie” skierować potencjalnych klientów do preferowanych parkingów, czy też uwzględnienie w polityce komunikacyjnej miasta systemu sygnalizacji o wolnych miejscach parkingowych. Przedstawiciel firmy Karmar wskazał również na zagrożenia płynące ze współpracy w formie koncesji. Jednym z nich jest potencjalna utrata przez miasto kontroli nad zarządzanym obiektem. Zasygnalizował też możliwość wprowadzenia klauzul w umowie, zgodnie z którymi strony mogą umówić się na coroczną indeksację cen, czy procent od zysku wyższego niż ustalona kwota. Rozważano również wybudowanie parkingu w formule PPP, która przewiduje płacenie przez samorząd stałego czynszu rocznego przez dłuższy okres. W tej formule inwestor nadal ponosi ryzyko: finansowania inwestycji, wykonawstwa, projektu, konserwacji oraz eksploatacji. Jednak dzięki stałemu czynszowi może zaplanować przebieg inwestycji i jej modernizację przez cały okres obowiązywania umowy. A. Kalukin wskazał również na kwestię informowania opinii publicznej o działaniach podejmowanych wraz z partnerem prywatnym. Chodzi o rzetelną informację zarówno o korzyściach, jak i kosztach danego przedsięwzięcia.
Finansowanie przedsięwzięć PPP
O finansowaniu inwestycji w formule PPP mówił Piotr Bednarski, dyrektor Bankowości Korporacyjnej Banku WestLB, który stwierdził, ze PPP jest instrumentem, który może stać się kołem zamachowym dla gospodarki. Jednocześnie wskazał, że obecnie ze względu na spowolnienie gospodarcze długoterminowe finansowanie inwestycji jest utrudnione. Zalecił tworzenie konsorcjów finansujących inwestycje najlepiej z udziałem międzynarodowych instytucji finansowych takich jak np. EBI czy EBOiR. Podkreślił też, że gdy strona prywatna ponosi pełne ryzyko to musi wygenerować wystarczające przychody, aby pokryć koszty związane z przygotowaniem inwestycji i spłatą zadłużenia oraz osiągnąć zysk. Tymczasem wstępne analizy wskazują, że zwrot z inwestycji jest mało realny w przypadku, gdy finansowane obiektu będzie pochodziło tylko i wyłącznie z działań związanych z ryzykiem komercyjnym.
W konferencji wziął też udział dyrektor Instytutu Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Bartosz Korbus, który omówił wyniki badań prowadzonych wśród jednostek samorządu terytorialnego w zakresie planowania i realizacji PPP. Wskazał on, że sukces inwestycji w formie PPP zależy przede wszystkim od dobrego przygotowania podmiotów publicznych do nawiązywania współpracy z sektorem prywatnym. A swoją drogą nowe przepisy i niedobór środków finansowych na inwestycje po stronie samorządów sprawią, że projekty PPP staną się pożądane zarówno przez stronę publiczną, jak i przedsiębiorców prywatnych.
Wnioski z ankiety
Uczestnicy konferencji wypełnili ankietę przygotowaną przez kancelarię Lovells dotyczącą zagadnień prawnych związanych z przedsięwzięciami PPP. Znakomita większość ankietowanych uznała, że istotnym problemem, utrudniającym realizację takich przedsięwzięć jest brak możliwości tworzenia spółek projektowych, które mogłyby wejść w miejsce zwycięskiego oferenta i zawrzeć umowę z zamawiającym. Za równie istotny problem ankietowani uznali obowiązek koncesjonariusza dotyczący stosowania przepisów prawa zamówień publicznych. Inne problematyczne zagadnienia prawne wskazane przez uczestników konferencji, którymi byli zarówno samorządowcy, jak i reprezentanci firm wykonawczych oraz doradczych to:
- brak spójności przepisów ustawy o PPP z innymi ustawami,
- niejednoznaczność regulacji prawnych dotyczących PPP
- zbyt skomplikowane zasady wyboru partnera prywatnego,
- brak wystarczających regulacji podatkowych,
- obowiązek stosowania prawa zamówień publicznych do wyboru partnera prywatnego.
Partnerami konferencji byli: Urząd Miasta Stołecznego Warszawy, Kancelaria Prawna Lovells, Karmar, WestLB oraz Instytut PPP.
/ Francuska Izba Przemysłowo-Handlowa w Polsce
Dodaj komentarz
