2009-09-08 06:00 Źródło: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
Jak banki zarabiają na małych firmach?
W ostatnich latach widoczny jest stopniowy wzrost zainteresowania banków obsługą mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. O ile bowiem podmioty te charakteryzują się zazwyczaj niższą siłą kapitałową oraz mniejszą stabilnością niż podmioty duże, niewątpliwą ich przewagą jest duża liczebność. Jak pokazują bowiem dane GUS, wśród podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce, ponad 99,8% stanowią przedsiębiorstwa z sektora MSP oraz mikroprzedsiębiorstwa. W tym kontekście, mikro, małe oraz średnie przedsiębiorstwa stanowią atrakcyjny segment klientów dla instytucji bankowych.
Obecnie, produktami generującymi największą część dochodów dla banków są produkty kredytowe. Jak wynika z badań ankietowych przeprowadzonych przez IBnGR, zarówno w przypadku mikroprzedsiębiorstw, jak i podmiotów z sektora MSP, odpowiadają one za ok. 35-40% dochodów. Dla porównania, z usług rozliczeniowych banki uzyskują ok. 30% dochodów, a ok. 25% ze sprzedaży produktów depozytowo-lokacyjnych.
Rysunek 1.
Struktura dochodów osiąganych przez banki z tytułu obsługi mikroprzedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw z sektora MSP
Źródło: Badania ankietowe IBnGR.
W opinii IBnGR, w perspektywie najbliższych kilku lat oczekiwać należy jednak zmiany struktury dochodów uzyskiwanych przez banki z tytułu obsługi podmiotów z sektora MSP oraz mikroprzedsiębiorstw, w tym przede wszystkim spadku znaczenia produktów kredytowych w całkowitych przychodach z tytułu obsługi tego segmentu klientów przy jednoczesnym wzroście znaczenia usług rozliczeniowych.
Mniejszy udział przychodów z produktów kredytowych w całkowitych przychodach z tytułu obsługi segmentu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw będzie wynikiem nałożenia się na siebie trzech negatywnych czynników:
- spadku jakości portfela kredytowego, przejawiającego się we wzroście szkodowości w już istniejącym portfelu przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu wzrostu nowo udzielanych kredytów
- zaostrzenia polityki kredytowej banków wobec segmentu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw jako wynik wzrostu ryzyka kredytowego,
- rozbieżności pomiędzy wysokością stawki WIBOR, a rzeczywistym kosztem pieniądza.
Dodać należy, że zgodnie z opinią banków, wśród omawianej grupy potrzeb finansowych, produktem kredytowym charakteryzującym się najwyższą rentownością dla banków oraz jednocześnie najmniejszym ryzykiem są krótkoterminowe kredyty złotowe (do 1 roku). Dotyczy to zarówno krótkoterminowych kredytów złotowych oferowanych mikroprzedsiębiorcom, jak i przedsiębiorstwom z sektora MSP. Jednocześnie, jak pokazują badania ankietowe przeprowadzone zarówno wśród przedsiębiorstw, jak i instytucji bankowych, kredyty te charakteryzują się relatywnie wysokim potencjałem sprzedażowym do 2013 r.
Rysunek 2.
Dochodowość poszczególnych produktów kredytowych oferowanych mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom w opinii banków*
*rentowność oraz ryzyko oceniono w skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza niską rentowność/niskie ryzyko a 5 wysoką rentowność/wysokie ryzyko; wielkość koła reprezentuje potencjał sprzedażowy poszczególnych produktów kredytowych
Źródło: Badania ankietowe IBnGR.
Wysoki potencjał sprzedaży kredytów krótkoterminowych związany jest ze wzrostem zapotrzebowania przedsiębiorstw na bieżące finansowanie działalności gospodarczej. Ponadto, jest wynikiem ograniczenia przez banki finansowania długoterminowego. Przedsiębiorstwa finansują bowiem działalność inwestycyjną m.in. poprzez rolowanie kredytów krótkoterminowych.
Istotną zmianą w zakresie struktury dochodów uzyskiwanych przez banki z tytułu obsługi mikro, małych i średnich przedsiębiorstw będzie również spadek znaczenia przychodów odsetkowych uzyskiwanych przez banki z depozytów bieżących oraz terminowych. W obliczu rosnących trudności w pozyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania, przedsiębiorstwa w większym zakresie korzystać będą ze środków własnych, co przełoży się na znacznie niższą wartość utrzymywanych przez te podmioty depozytów bieżących.
Ponadto, spadek dochodów odsetkowych uzyskiwanych z produktów depozytowych wynikać będzie ze spadku marż realizowanych przez banki na depozytach przedsiębiorstw. Będzie to wynikiem trudności w pozyskaniu przez banki środków na rynku międzybankowym, a co za tym idzie konieczności finansowania działalności kredytowej drogimi środkami pozyskanymi na rynku depozytowym. Należy oczekiwać, że spadek marż w połączeniu ze wzrostem ryzyka stopy procentowej przełoży się na zmniejszenie dochodowości produktów depozytowych dla banków.
W perspektywie najbliższych 5 lat wzrośnie natomiast znaczenie usług rozliczeniowych. W obliczu spadku dochodów odsetkowych osiąganych przez banki z usług depozytowo-lokacyjnych, banki będą koncentrowały się na zwiększaniu przychodów związanych z rozliczeniami krajowymi oraz zagranicznymi. Należy więc oczekiwać, że spadek dochodowości będzie rekompensowany m.in. wzrostem cen usług rozliczeniowych dla przedsiębiorstw w latach 2009-2010.
W opinii banków, szczególnie atrakcyjną grupą usług rozliczeniowych są produkty związane z rozliczeniami zagranicznymi. Jednocześnie banki zdecydowanie lepiej oceniają potencjał sprzedaży zagranicznych produktów rozliczeniowych w segmencie MSP, niż w segmencie mikroprzedsiębiorstw. Zbieżne z powyższymi wynikami są badania popytu przeprowadzone przez IBnGR wśród tych dwóch grup przedsiębiorstw.
Rysunek 3.
Ocena dochodowości produktów rozliczeniowych dla banków*
* rentowność oraz potencjał sprzedaży oceniano w skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza niską rentowność/niski potencjał sprzedaży a 5 wysoką rentowność/wysoki potencjał sprzedaży
Źródło: Badania ankietowe IBnGR.
Wysokim potencjałem sprzedaży charakteryzują się również rozliczenia krajowe. W porównaniu z rozliczeniami zagranicznymi, są one jednak postrzegane przez banki jako produkty mniej rentowne.
Podsumowując, w perspektywie najbliższych pięciu lat, oczekiwać należy zmian struktury dochodów uzyskiwanych przez banki z tytułu obsługi mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Ponadto, niekorzystna sytuacja gospodarcza, a co za tym idzie pogarszająca się kondycja finansowa przedsiębiorstw powoduje, że w najbliższym czasie oczekiwać należy nie tylko zmiany struktury, ale również spadku dochodowości tego segmentu klientów dla instytucji bankowych.
MONIKA LITKIEWICZ
Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
Obecnie, produktami generującymi największą część dochodów dla banków są produkty kredytowe. Jak wynika z badań ankietowych przeprowadzonych przez IBnGR, zarówno w przypadku mikroprzedsiębiorstw, jak i podmiotów z sektora MSP, odpowiadają one za ok. 35-40% dochodów. Dla porównania, z usług rozliczeniowych banki uzyskują ok. 30% dochodów, a ok. 25% ze sprzedaży produktów depozytowo-lokacyjnych.
Struktura dochodów osiąganych przez banki z tytułu obsługi mikroprzedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw z sektora MSP
Źródło: Badania ankietowe IBnGR.
W opinii IBnGR, w perspektywie najbliższych kilku lat oczekiwać należy jednak zmiany struktury dochodów uzyskiwanych przez banki z tytułu obsługi podmiotów z sektora MSP oraz mikroprzedsiębiorstw, w tym przede wszystkim spadku znaczenia produktów kredytowych w całkowitych przychodach z tytułu obsługi tego segmentu klientów przy jednoczesnym wzroście znaczenia usług rozliczeniowych.
Mniejszy udział przychodów z produktów kredytowych w całkowitych przychodach z tytułu obsługi segmentu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw będzie wynikiem nałożenia się na siebie trzech negatywnych czynników:
- spadku jakości portfela kredytowego, przejawiającego się we wzroście szkodowości w już istniejącym portfelu przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu wzrostu nowo udzielanych kredytów
- zaostrzenia polityki kredytowej banków wobec segmentu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw jako wynik wzrostu ryzyka kredytowego,
- rozbieżności pomiędzy wysokością stawki WIBOR, a rzeczywistym kosztem pieniądza.
Dodać należy, że zgodnie z opinią banków, wśród omawianej grupy potrzeb finansowych, produktem kredytowym charakteryzującym się najwyższą rentownością dla banków oraz jednocześnie najmniejszym ryzykiem są krótkoterminowe kredyty złotowe (do 1 roku). Dotyczy to zarówno krótkoterminowych kredytów złotowych oferowanych mikroprzedsiębiorcom, jak i przedsiębiorstwom z sektora MSP. Jednocześnie, jak pokazują badania ankietowe przeprowadzone zarówno wśród przedsiębiorstw, jak i instytucji bankowych, kredyty te charakteryzują się relatywnie wysokim potencjałem sprzedażowym do 2013 r.
Dochodowość poszczególnych produktów kredytowych oferowanych mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom w opinii banków*
*rentowność oraz ryzyko oceniono w skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza niską rentowność/niskie ryzyko a 5 wysoką rentowność/wysokie ryzyko; wielkość koła reprezentuje potencjał sprzedażowy poszczególnych produktów kredytowych
Źródło: Badania ankietowe IBnGR.
Wysoki potencjał sprzedaży kredytów krótkoterminowych związany jest ze wzrostem zapotrzebowania przedsiębiorstw na bieżące finansowanie działalności gospodarczej. Ponadto, jest wynikiem ograniczenia przez banki finansowania długoterminowego. Przedsiębiorstwa finansują bowiem działalność inwestycyjną m.in. poprzez rolowanie kredytów krótkoterminowych.
Istotną zmianą w zakresie struktury dochodów uzyskiwanych przez banki z tytułu obsługi mikro, małych i średnich przedsiębiorstw będzie również spadek znaczenia przychodów odsetkowych uzyskiwanych przez banki z depozytów bieżących oraz terminowych. W obliczu rosnących trudności w pozyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania, przedsiębiorstwa w większym zakresie korzystać będą ze środków własnych, co przełoży się na znacznie niższą wartość utrzymywanych przez te podmioty depozytów bieżących.
Ponadto, spadek dochodów odsetkowych uzyskiwanych z produktów depozytowych wynikać będzie ze spadku marż realizowanych przez banki na depozytach przedsiębiorstw. Będzie to wynikiem trudności w pozyskaniu przez banki środków na rynku międzybankowym, a co za tym idzie konieczności finansowania działalności kredytowej drogimi środkami pozyskanymi na rynku depozytowym. Należy oczekiwać, że spadek marż w połączeniu ze wzrostem ryzyka stopy procentowej przełoży się na zmniejszenie dochodowości produktów depozytowych dla banków.
W perspektywie najbliższych 5 lat wzrośnie natomiast znaczenie usług rozliczeniowych. W obliczu spadku dochodów odsetkowych osiąganych przez banki z usług depozytowo-lokacyjnych, banki będą koncentrowały się na zwiększaniu przychodów związanych z rozliczeniami krajowymi oraz zagranicznymi. Należy więc oczekiwać, że spadek dochodowości będzie rekompensowany m.in. wzrostem cen usług rozliczeniowych dla przedsiębiorstw w latach 2009-2010.
W opinii banków, szczególnie atrakcyjną grupą usług rozliczeniowych są produkty związane z rozliczeniami zagranicznymi. Jednocześnie banki zdecydowanie lepiej oceniają potencjał sprzedaży zagranicznych produktów rozliczeniowych w segmencie MSP, niż w segmencie mikroprzedsiębiorstw. Zbieżne z powyższymi wynikami są badania popytu przeprowadzone przez IBnGR wśród tych dwóch grup przedsiębiorstw.
Ocena dochodowości produktów rozliczeniowych dla banków*
* rentowność oraz potencjał sprzedaży oceniano w skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza niską rentowność/niski potencjał sprzedaży a 5 wysoką rentowność/wysoki potencjał sprzedaży
Źródło: Badania ankietowe IBnGR.
Wysokim potencjałem sprzedaży charakteryzują się również rozliczenia krajowe. W porównaniu z rozliczeniami zagranicznymi, są one jednak postrzegane przez banki jako produkty mniej rentowne.
Podsumowując, w perspektywie najbliższych pięciu lat, oczekiwać należy zmian struktury dochodów uzyskiwanych przez banki z tytułu obsługi mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Ponadto, niekorzystna sytuacja gospodarcza, a co za tym idzie pogarszająca się kondycja finansowa przedsiębiorstw powoduje, że w najbliższym czasie oczekiwać należy nie tylko zmiany struktury, ale również spadku dochodowości tego segmentu klientów dla instytucji bankowych.
MONIKA LITKIEWICZ
Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
Dodaj komentarz
- Re: Jak banki zarabiają na małych firmach? Autor: ~Bankier 2009-09-11 00:14
- Rozumiem że pozostałe to nie złodzieje ? :)))) Nie bronię DnB...tylko należy się zastanowić co robią pozostali...bo generalnie większość banków chce od nas naszych pieniędzy :)
- Jak banki zarabiają na małych firmach? Autor: biznesgold 2009-09-08 15:21
- Lepszy jest B Millennium, wyrwali mi 800,00 PLN bez mojej wiedzy i zgody, ale zgodnie z wewnętrznym regulaminem. Nie jestem już ich klientem.
- (wiadomość usunięta przez moderatora) Autor: (usunięty) 2009-09-08 12:58
- (wiadomość usunięta przez moderatora)
- Jak banki zarabiają na małych firmach? Autor: ~qwerty 2009-09-08 12:57
- DnB Nord-złodziej pierwsza klasa!cichaczem wprowadził płatne wyciągi (100 zł m-cznie), zaś za rezygnację z arcydrogiego konta-opłatę 200 pln. Czy ktoś to przebije?
