Firmowe długi: Kiedy można naliczać odsetki od odsetek

Czy dopuszczalne jest doliczanie (kapitalizowanie) zaległych odsetek do kwoty długu głównego i naliczanie dalszych odsetek od tak obliczonej sumy? Byłoby to niewątpliwie korzystne dla wierzycieli. Dłużnikowi natomiast, nawet przy pozornie niskiej stopie procentowej, groziłaby ruina finansowa spowodowana nadmiernymi obciążeniami. Dlatego Kodeks cywilny w art. 482 § 1 przewiduje zakaz anatocyzmu, czyli umawiania się o zapłatę odsetek od zaległych odsetek.

Zabronione ale są wyjątki

Naruszenie zakazu umawiania się o odsetki od odsetek nie musi oznaczać nieważności całej umowy, lecz jedynie jej części dotyczącej odsetek. Wierzyciel, który pobrał je wbrew zakazowi będzie miał obowiązek ich zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. K.c.).

Należy też pamiętać o tym, że zakaz anatocyzmu nie jest bezwzględny. Istnieją trzy wyjątki, kiedy pobieranie odsetek od zaległych odsetek jest możliwe i w pełni zgodne z przepisami. Są one wyliczone w art. 482 K.c.

Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy po powstaniu zaległości w płatności odsetek strony umówiły się o doliczenie zaległych odsetek do kwoty długu. Dopuszcza się zatem tylko takie umowy o odsetki od odsetek, które zawarto po tym, jak zaległość powstała.

Drugi wyjątek znajdzie zastosowanie, gdy wierzyciel wytoczył powództwo o zapłatę zaległych odsetek. Może w pozwie żądać również odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek, ale tylko od chwili wytoczenia o nie powództwa.

Trzeci wyjątek dotyczy sytuacji, gdy instytucja kredytowa udzieliła pożyczki długoterminowej . W takich przypadkach raty spłacane przez dłużnika na ogół zawierają łącznie odsetki i spłatę kapitału.

Z pozoru jasna treść art. 482 K.c. rodzi wiele wątpliwości, sprawia trudności w jego stosowaniu. Czy przepis ten dotyczy tylko odsetek kapitałowych, czy również odsetek za opóźnienie?

Sama treść przepisu nie daje podstaw do zróżnicowania jego stosowania w zależności od rodzaju odsetek. Przedmiotem umowy doliczającej zaległe odsetki do dłużnej sumy mogą być odsetki zwykłe (tzw. kapitałowe) i odsetki za opóźnienie. Nie ma podstaw do ograniczenia pojęcia "zaległych odsetek" tylko do jednego rodzaju odsetek. W Kodeksie cywilnym w wielu przepisach używa się różnych określeń: "odsetki", "odsetki za opóźnienie", "odsetki ustawowe", "odsetki maksymalne". W interesującym nas art. 482 § 1 K.c. nie zróżnicowano pojęcia "zaległe odsetki". Dlatego uzasadniony jest wniosek, że chodzi tu o "zaległe odsetki", bez względu na tytuł prawny ich naliczania. Całkowicie bezpodstawne jest ograniczanie pojęcia "zaległych odsetek" tylko do odsetek za opóźnienie, co także zdarzało się w praktyce sądowej.

Umowa o procent składany

Dopuszczalne są w prawie polskim tylko takie umowy o doliczenie zaległych odsetek do długu, które zostały zawarte już po powstaniu zaległości w płatności odsetek. Od chwili zawarcia takiej umowy wierzycielowi przysługuje prawo pobierania odsetek za opóźnienie od sumy zwiększonej o zaległe, skapitalizowane odsetki. Podkreślmy jednak, że na takie rozwiązanie muszą się zgodzić obie strony, w tym oczywiście dłużnik i to już po powstaniu zaległości. Tego typu umowy nazywane są też umowami o procent składany.

Kapitalizacja zaległych odsetek może nastąpić także poprzez uznanie przez dłużnika długu z tytułu zaległych odsetek, po przeprowadzeniu rozrachunku i zobowiązania się do zapłacenia całej należności wierzyciela. W takiej czynności dłużnika musiałaby być zawarta wyraźna, a nie jedynie dorozumiana wola doliczenia zaległych odsetek do długu głównego. Za takim stanowiskiem przemawia sens zakazu anatocyzmu, który chroni dłużnika przed nieopatrzną zgodą na nadmierny wzrost obciążenia kapitału.

Od kiedy odsetki są zaległe?

W przypadku odsetek zwykłych (kapitałowych) kwestię określenia terminu płatności odsetek pozostawiono do określenia stronom. Jeśli umowa nie zawiera odpowiedniego zastrzeżenia, odsetki takie są płatne co roku z dołu. W przypadku gdy termin płatności długu pieniężnego jest krótszy niż rok, odsetki są płatne jednocześnie z zapłatą sumy głównej (art. 360 K.c.). Odsetki zwykłe stają się zaległe po upływie pierwszego dnia następującego po terminie ich płatności.

Natomiast w kwestii wymagalności odsetek za opóźnienie słuszne jest stanowisko zaprezentowane przez Sąd Najwyższy (uchwała z dnia 5 kwietnia 1991 r., sygn. akt III CZP 20/91), że odsetki za opóźnienie stają się zaległe w dniu, w którym upłynął termin wymagalności roszczenia głównego. Z każdym następnym dniem opóźnienia zaległe stają się odsetki za poprzedni dzień. Oznacza to, że odsetki te sukcesywnie stają się zaległe, osobno za każdy dzień opóźnienia.

Jak to robią banki?

W umowach z bankami częste jest kapitalizowanie odsetek na przyszłość. Praktyka umów o rachunek bankowy, w której bank - dłużnik oferuje kapitalizację odsetek od zdeponowanych w nim kwot, jest przykładem na akceptację tego typu praktyk. Co więcej, częstotliwość kapitalizacji stanowi o atrakcyjności lokat i rachunków bankowych. Klient, kierując się chęcią zysku, wybiera ten bank, w którym okresy kapitalizacji są możliwie jak najkrótsze, co wpływa na szybkość przyrastania odsetek od zdeponowanych kwot. Umowy takie, które przewidują odsetki od odsetek należnych i pozostawionych do dyspozycji wierzyciela (lub stosownie do jego woli dopisywanych do kwoty zdeponowanej), nie są objęte zakazem z art. 482 § 1 K.c. Nie są to bowiem umowy o odsetki od odsetek zaległych.

Nie ma też przeszkód prawnych, aby bank, tym razem występując w roli kredytodawcy, określał wysokość odsetek od kredytu i sposób ich naliczania z kapitalizacją lub bez. Zależy to od sytuacji na rynku kapitałowym i od techniki kredytowania przyjętej przez bank.

Obowiązujący zakaz anatocyzmu sprawia jednak, że przy kredytach krótkoterminowych umowa nie może zawierać zastrzeżenia, że dopuszczenie przez dłużnika do zaległości w zapłacie doliczonej do kapitału sumy odsetek daje automatycznie prawo bezpośredniego żądania przez bank odsetek od tej zaległej kwoty. W takim przypadku umowa może przewidywać inne instrumenty nacisku na dłużnika, np. podwyższenie stopy procentowej od kapitału albo natychmiastową wymagalność całości sumy kredytu. Aby jednak objąć oprocentowaniem kwotę zaległych, skapitalizowanych odsetek zwykłych przy kredytach krótkoterminowych, bank musiałby:

  • zawrzeć z klientem już po powstaniu zaległości umowę, w której ten się na to godzi lub

  • wytoczyć powództwo o zapłatę zaległych odsetek.

Natomiast przy kredytach długoterminowych sprawa wygląda inaczej - przepisy w takich przypadkach wyraźnie zezwalają instytucjom kredytowym na pobieranie odsetek od zaległych odsetek.

autor: Miłosz Janiak
Gazeta Podatkowa Nr 86 z dnia 2004-11-04
Źródło:
Tematy: podatki firmowe

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 0 ~Madera

Takie prawo, jest tylko i wyłącznie dla adwokatów i to ze znajomościami( nie koniecznie prawa) ! Zezwala się na manipulowanie art.k.c . Takie prawo, nie jest prawem! Nie ma jednoznacznego kodeksu który, albo zabrania, albo zezwala. Inna kwestia to same odsetki od odsetek ! Konia z rzędem temu, kto wskaże taki Kraj, z takim rozporządzeniem nie mówiąc o kodeksie! Dalej co w Polsce wyprawiają KOMORNICY, a nie mówię o e- Sądach ! Tu jest nagminne łamanie prawa ! Na ten sam dług, różni kupujący długi otrzymują kilka wyroków, albo naliczanie odsetek od odsetek i jeszcze odsetek tak, że przy zobowiązaniu 1000,- zł komornik potrafi wyciągnąć nawet 8000 PLN. Dlaczego komornik nie spłaca zobowiązań wg. dat. tytułu wykonawczego co pozwala przy większej ilości tytułów (zostaliśmy okradzeni) manipulować spłatami, przez takie działanie straciliśmy już ok. 90000PLN. To jest nieludzkie postępowanie, a te manipulacje trwają nadal ! Tak samo jak, pozwalanie oszustom na działalność przestępczą! Ale to już inny art.i kodeks!

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
0 0 ~sofii

z not obciązeniowych wynika iż dług został sprzedany w 2006 roku był z roku 2004 wraz z odsetkami do mnie dotarł nakaz zapłaty w lutym 2010 r. dług w wys. z nakazu zapłaty 2.628 zł. + koszty procesowe i sądowe dał mi go komornik gdy poszłam w swojej sprawie sprzedany dług wynosił 2537 przeczytałam to w zawiadomieniu o sprzedży cesji komornik obliczł iż muszę zapłacić wraz z jego kosztami 5.200 czy to możliwe nie opisałam dokładnie sprawy jak to się toczyło ale to potem sofii dziękuję za odpowiedż czy to prawidłowe

!

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

    Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.

  • Składkę na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odprowadzają jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze.

  • Termin uiszczenia podatku dochodowego od podatników rozliczających się w formie karty podatkowej.

    Termin wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego pobranego od wpłaconych w poprzednim miesiącu dochodów z udziałów w zysku. Termin złożenia deklaracji oraz wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od zagranicznych osób prawnych, czyli osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terenie Polski.

  • W tym terminie z ZUS rozliczają się przedsiębiorcy opłacający składki za siebie. Składka na Fundusz Pracy.

    Termin przekazania sprawozdania do systemu INTRASTAT, za poprzedni miesiąc kalendarzowy, gdy realizowano transakcje wewnątrzwspólnotowe podlegające obciążeniu podatkiem od towarów i usług (VAT).

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.

Księgarnia Bankier.pl

Giełda. Skuteczne strategie nie tylko dla początkujących Giełda. Skuteczne strategie nie tylko dla początkujących Cena: 39,90 zł  Zamów książkę

Znajdź nas na Facebooku