Europejski Bank Inwestycyjny na pomoc Polsce

W ubiegłym roku Europejski Bank Inwestycyjny udzielił w Polsce 2,84 mld euro kredytów przeznaczonych na finansowanie inwestycji.

Była to największa roczna suma kredytów od czasu, gdy EBI rozpoczął wspieranie projektów realizowanych w Polsce. Od początku, tj. od 1990 r. bank przyznał 18,3 mld euro. Szacuje się, że w bieżącym roku może znów paść rekord – suma kredytów może sięgnąć 5-6 mld euro.

EBI jest instytucją finansową UE, został utworzony w 1958 r. na mocy Traktatu Rzymskiego. Właścicielami banku jest 27 państw członkowskich Unii. Głównym jego zadaniem jest udzielanie długoterminowych kredytów na solidne projekty inwestycyjne.

Bank stawia sobie za cel przeznaczenie 40-45 proc. kredytów na rozwój priorytetowych regionów UE. Jest to dla nas korzystne, bo cały obszar Polski składa się z regionów, które mogą otrzymać tego rodzaju kredyty oraz pomoc z funduszy unijnych. Dotychczas skorzystano z tych kredytów na sumę 1,4 mld euro przeznaczonych na rozwój i modernizację infrastruktury miejskiej. W 2008 r. bank podpisał nowe umowy kredytowe na usprawnienie infrastruktury transportowej i miejskiej w Warszawie (118 mln euro), w Bydgoszczy (64 mln), Poznaniu (48 mln) i woj., mazowieckim (88 mln euro). W sektorze przedsiębiorstw zostały podpisane umowy kredytowe na produkcję energooszczędnych urządzeń AGD (150 mln euro), na budowę linii opakowań tekturowych w fabryce w Świeciu (141 mln euro) i budowę fabryki opon do ciężarówek i autobusów w Stargardzie Szczecińskim (100 mln euro).

Państwowe instytucje naukowe i uniwersytety otrzymały w 2008 r. łącznie 600 mln kredytu na cele związane z realizacją strategii lizbońskiej.

Jednym z priorytetów na liście EBI jest kredytowanie remontu i rozbudowy europejskich sieci transportowych. W Polsce do końca ub. roku bank przeznaczył na ten cel ok. 6,7 mld euro. W tym współfinansował także projekty realizowane w ramach PPP. W ubiegłym roku podpisana została umowa kredytowa na drugi etap budowy autostrady A1 (575 mln euro), będącej jedną z ważniejszych europejskich dróg łączących północną Polskę z Wiedniem. Podpisano również umowę na kredytowanie (400 mln euro) modernizacji linii kolejowej Warszawa – Gdynia. Po zakończeniu prac będą tu jeździć pociągi rozwijające prędkość 200 km/godz.

Do końca ubiegłego roku EBI pożyczył 1,9 mld euro na projekty dotyczące wody, ścieków i ochrony środowiska. W tymże roku podpisano następną, nową umowę (318 mln euro) na kredytowanie modernizacji i rozbudowy tzw. infrastruktury ściekowej w Warszawie (może po latach zastoju coś wreszcie się zmieni).

EBI zajmuje się także kredytowaniem mniejszych projektów inwestycyjnych samorządów lokalnych, przemysłu i usług zwłaszcza w takich dziedzinach jak turystyka, oszczędność energii, ochrona środowiska, zdrowie, edukacja, ochrona miast i budownictwo społeczne. Od 1990 r. udzielono takich kredytów na sumę 2,86 mld euro.

Jak wynika z tego przeglądu, EBI dysponuje dużą paletą różnorodnych kredytów. Możliwości korzystania z nich przez Polskę są jednak wciąż dalekie od wyczerpania. Jak twierdzi Marta Gajęcka, wiceprezes EBI odpowiedzialna za kredyty dla krajów Europy Środkowej – potrzebne są nowe dobre projekty inwestycyjne. Jeśli byłoby ich więcej, to i możliwości kredytowania przez bank byłyby znacznie szerzej wykorzystane. Dobrze przynajmniej, że wzrasta zainteresowanie polskich władz współpracą i wspólfinansowaniem przez EBI naszych inwestycji. W tym roku podpisano nowe umowy (na razie nie ujawnia się ich ze względu na tajemnicę bankową; więcej będzie wiadomo na ten temat po I półroczu).

Przygotowanie inwestycji jest jednak ciągle wąskim gardłem, chociaż w kluczowych dziedzinach nasze potrzeby są ogromne; dotyczy to np. infrastruktury kolejowej, sektora energetycznego, nie mówiąc już o drogach, lotniskach, infrastrukturze miejskiej, środowisku itp.

Pomoc kredytowa EBI może tu odegrać wielką rolę. Bank może finansować połowę kwalifikowanych kosztów projektów, a na resztę konieczne są oprócz własnych, dodatkowe środki z innych źródeł. Mogą to być pieniądze z banków komercyjnych, a także mogą być wykorzystane unijne fundusze pomocowe (w latach 2007 – 2013 Polska jest uprawniona do otrzymania ok. 67 mld euro). W takim przypadku EBI, przez różne produkty kredytowe może dostarczać środki niezbędne do współfinansowania projektów z funduszy UE. Jest to propozycja szczególnie interesująca dla inwestycji gmin i MSP, bo bank może łączyć swoje kredyty z dotacjami unijnymi, o które te jednostki mogą się starać.

M. Mak.