2004-03-10 06:01 Źródło: Gazeta Finansowa
Dostęp do kapitału główną barierą rozwoju sektora MSP
Zestawienie wyników badań przeprowadzonych wśród małych i średnich przedsiębiorstw z krajów Unii Europejskiej oraz wśród przedsiębiorstw polskich mówi wiele o barierach ich rozwoju. W krajach Unii rozwój MSP hamują rynki zbytu, w Polsce – dostęp do kapitału.
Warunkiem rozwoju sektora MSP jest dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania. Dostęp ten jest jednak w warunkach rynkowych ograniczany przez wiele czynników. W gospodarce polskiej do najważniejszych czynników należą konkurowanie Skarbu Państwa i przedsiębiorstw o kapitał oraz podwyższony poziom ryzyka związany z kredytowaniem działalności MSP.
Instytucje finansowe zasilające przedsiębiorstwa w środki finansowe kierują się w swych decyzjach kryterium dochodowości i ryzyka. W polskiej gospodarce na koszt kapitału w bardzo dużym stopniu wpływa Skarb Państwa, poprzez emisję skarbowych papierów wartościowych. Skarb Państwa oferuje bowiem papiery wartościowe o niskim poziomie ryzyka i relatywnie wysokiej dochodowości. Podnosi to próg wymagań banków komercyjnych dotyczący ceny udzielanego kredytu do poziomu przekraczającego możliwą do osiągnięcia przez dużą część przedsiębiorstw efektywność wykorzystania pożyczonych środków finansowych.
Wartość emisji wynikająca z potrzeb budżetu jest tak duża, że destabilizuje rynek kapitałowy. Potrzeby pożyczkowe państwa w 2004 i 2005 r. wyniosą 365 mld zł i będą rocznie wyższe o 17-20 mld zł niż w 2003 r. Pieniądze z sektora finansowego, zamiast kredytować inwestycje w przedsiębiorstwach, będą kredytowały budżet. Jednocześnie w wyniku wzrostu udziału w portfelu kredytowym banków komercyjnych „złych długów” (ponad 20 proc.) banki zaostrzają procedury weryfikacyjne, eliminując w ten sposób kolejne grupy małych i średnich przedsiębiorstw poszukujących środków na działalność gospodarczą.
W celu ograniczania ryzyka banki wymagają od przedsiębiorstw wysokich i płynnych zabezpieczeń spłat kredytu. Większość MSP takimi zabezpieczeniami nie dysponuje, co wyklucza je z grupy podmiotów zasilanych kredytami bankowymi. Z badań przeprowadzonych przez Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych wynika, że średnio niemal 11 proc. MSP nie korzysta z kredytów z powodu braku odpowiednich zabezpieczeń.
W obecnych warunkach banki mogą sobie świetnie radzić bez małych i średnich przedsiębiorstw, ale MSP nie poradzą sobie bez banków – tym bardziej, że dostęp tych ostatnich do kapitału przez rynek papierów wartościowych (emisje akcji i obligacji) jest ograniczony ex definitione. Dla ponad 99 proc. polskich przedsiębiorstw wykorzystanie drogi emisji papierów wartościowych do pozyskania kapitału jest niemożliwe ze względów formalno-prawnych – ze względu na formę własności, wielkość obrotów, osiągane zyski itd.
Rynek papierów wartościowych emitowanych przez przedsiębiorstwa w Polsce jest relatywnie mały i charakteryzuje się niską płynnością. Wynika to nie tylko z tego, że ciągle jest w fazie rozwoju, ale także z samego modelu systemu finansowego funkcjonującego w Polsce – system oparty jest na uniwersalnych bankach, a nie na rynku kapitałowym. A to oznacza, że nasz rynek nigdy nie będzie rynkiem bardzo dużym i bardzo płynnym.
Przy małej kapitalizacji i niskiej płynności obrotu na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych pozyskiwać kapitał w drodze emisji akcji lub wierzycielskich papierów wartościowych mogą tylko firmy największe. MSP skazane są na finansowanie kredytem bankowym. Tu jednak dostęp do środków finansowych ogranicza im państwo, składając bankom komercyjnym propozycję nie do odrzucenia – możliwość zakupu skarbowych papierów wartościowych, które dają bankom gwarancję relatywnie wysokiego dochodu przy minimalnym ryzyku. I dlatego banki wolą państwo.
Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek
Warunkiem rozwoju sektora MSP jest dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania. Dostęp ten jest jednak w warunkach rynkowych ograniczany przez wiele czynników. W gospodarce polskiej do najważniejszych czynników należą konkurowanie Skarbu Państwa i przedsiębiorstw o kapitał oraz podwyższony poziom ryzyka związany z kredytowaniem działalności MSP.
Instytucje finansowe zasilające przedsiębiorstwa w środki finansowe kierują się w swych decyzjach kryterium dochodowości i ryzyka. W polskiej gospodarce na koszt kapitału w bardzo dużym stopniu wpływa Skarb Państwa, poprzez emisję skarbowych papierów wartościowych. Skarb Państwa oferuje bowiem papiery wartościowe o niskim poziomie ryzyka i relatywnie wysokiej dochodowości. Podnosi to próg wymagań banków komercyjnych dotyczący ceny udzielanego kredytu do poziomu przekraczającego możliwą do osiągnięcia przez dużą część przedsiębiorstw efektywność wykorzystania pożyczonych środków finansowych.
Wartość emisji wynikająca z potrzeb budżetu jest tak duża, że destabilizuje rynek kapitałowy. Potrzeby pożyczkowe państwa w 2004 i 2005 r. wyniosą 365 mld zł i będą rocznie wyższe o 17-20 mld zł niż w 2003 r. Pieniądze z sektora finansowego, zamiast kredytować inwestycje w przedsiębiorstwach, będą kredytowały budżet. Jednocześnie w wyniku wzrostu udziału w portfelu kredytowym banków komercyjnych „złych długów” (ponad 20 proc.) banki zaostrzają procedury weryfikacyjne, eliminując w ten sposób kolejne grupy małych i średnich przedsiębiorstw poszukujących środków na działalność gospodarczą.
W celu ograniczania ryzyka banki wymagają od przedsiębiorstw wysokich i płynnych zabezpieczeń spłat kredytu. Większość MSP takimi zabezpieczeniami nie dysponuje, co wyklucza je z grupy podmiotów zasilanych kredytami bankowymi. Z badań przeprowadzonych przez Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych wynika, że średnio niemal 11 proc. MSP nie korzysta z kredytów z powodu braku odpowiednich zabezpieczeń.
W obecnych warunkach banki mogą sobie świetnie radzić bez małych i średnich przedsiębiorstw, ale MSP nie poradzą sobie bez banków – tym bardziej, że dostęp tych ostatnich do kapitału przez rynek papierów wartościowych (emisje akcji i obligacji) jest ograniczony ex definitione. Dla ponad 99 proc. polskich przedsiębiorstw wykorzystanie drogi emisji papierów wartościowych do pozyskania kapitału jest niemożliwe ze względów formalno-prawnych – ze względu na formę własności, wielkość obrotów, osiągane zyski itd.
Rynek papierów wartościowych emitowanych przez przedsiębiorstwa w Polsce jest relatywnie mały i charakteryzuje się niską płynnością. Wynika to nie tylko z tego, że ciągle jest w fazie rozwoju, ale także z samego modelu systemu finansowego funkcjonującego w Polsce – system oparty jest na uniwersalnych bankach, a nie na rynku kapitałowym. A to oznacza, że nasz rynek nigdy nie będzie rynkiem bardzo dużym i bardzo płynnym.
Przy małej kapitalizacji i niskiej płynności obrotu na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych pozyskiwać kapitał w drodze emisji akcji lub wierzycielskich papierów wartościowych mogą tylko firmy największe. MSP skazane są na finansowanie kredytem bankowym. Tu jednak dostęp do środków finansowych ogranicza im państwo, składając bankom komercyjnym propozycję nie do odrzucenia – możliwość zakupu skarbowych papierów wartościowych, które dają bankom gwarancję relatywnie wysokiego dochodu przy minimalnym ryzyku. I dlatego banki wolą państwo.
Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek
Dodaj komentarz
