O agentach ubezpieczeniowych ich przełożeni zwykle mówią, iż wykonują najprostsze pod słońcem zajęcie, wystarczy, że ruszą z domu dupę (stąd słynna w środowisku reguła RD), a jeśli już to uczynią, to efekty przychodzą same, dodając, że trzeba być ubezwłasnowolnionym, by nie zarabiać przynajmniej 10 – 30 tysięcy zł miesięcznie. Mniej więcej w tym samym stylu agenci opiniują swoich kierowników, niezachowujących umiaru w ocenie podwładnych. Teoretycznie podwładnych, wszak wciąż należy mieć na uwadze, iż agent ubezpieczeniowy jest przedsiębiorcą samodzielnie rozliczającym się z powinności podatkowych wobec państwa.
Zarówno agent, jak i jego przełożony z cywilnoprawnej umowy agencyjnej, mogą być idiotami, ale nie oznacza to, iż są ubezwłasnowolnieni. W każdym razie z formalnego punktu widzenia. Idiota i ubezwłasnowolniony to nie to samo. Póki idiota, człowiek nieodpowiedzialny, nieprzewidujący skutków swojego działania, w szczególności skutków składania oświadczeń woli, nie zostanie uznany za takowego wskutek decyzji sądu, nie będzie ubezwłasnowolnionym.
Ubezwłasnowolnienie oznacza pozbawienie lub ograniczenie zdolności do czynności prawnych określonej osoby prawomocnym orzeczeniem sądu. Każdy pośrednik finansowy, agent lub doradca, miał obowiązek poznać pewien minimalny zakres wiedzy z zakresu prawa cywilnego i zaliczyć test, ten zaś uwzględniał między innymi zagadnienia zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych oraz konsekwencji wynikających z jej ograniczenia.
Zatem małe resume. Każdej osobie fizycznej, bo ta pozostaje przedmiotem niniejszego opracowania, przysługuje zdolność prawna (może być podmiotem praw i obowiązków na gruncie przepisów prawa cywilnego, np. może być spadkobiercą), która rozpoczyna się w chwili urodzenia, zaś kończy w chwili śmierci, oznaczonej aktem zgonu.
Można więc stwierdzić, że zdolność prawną ma każdy człowiek od chwili przyjścia na świat i przysługuje mu ona niezależnie od tego, czy jest dzieckiem, czy osobą pełnoletnią. Z kolei zdolność do czynności prawnych jest już wynikiem osiągnięcia przez osobę fizyczną określonego wieku. Zdolność do czynności prawnych oznacza możliwość skutecznego składania oświadczeń woli i może być:
- Ograniczona – posiadają ją osoby, które ukończyły lat 13 a nie ukończyły lat 18, jak również te, które są pełnoletnie (ukończyły 18 lat), jednakże na mocy prawomocnego orzeczenia sądu zostały częściowo ubezwłasnowolnione. Czynności prawne dokonywane przez osobę posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych, które powodują powstanie po jej stronie zobowiązania albo prowadzą do rozporządzenia jej prawami, wymagają dla ich ważności zgody jej przedstawiciela.
- Pełna – posiadają ją osoby pełnoletnie oraz małoletni, którzy zawarli związek małżeński (nie tracą jej nawet mimo jego rozwiązania).
Jak się mają do siebie: ograniczona zdolność do czynności prawnych, pełna zdolność do czynności prawnych i ubezwłasnowolnienie? Otóż instytucja ubezwłasnowolnienia ma na celu pozbawienie lub ograniczenie zdolności do czynności prawnej osoby, która z określonych przyczyn, na przykład z powodu choroby psychicznej, alkoholizmu, nie zdaje sobie sprawy ze skutków swojego działania, narażając dobra własne i osób najbliższych na szwank. Ubezwłasnowolnienie ma na celu pomoc takiej osobie w załatwianiu lub prowadzeniu spraw osobistych oraz majątkowych, a nie zawładnięcie jej majątkiem przez żądnych pieniędzy członków rodziny. Ubezwłasnowolnienie może być całkowite lub częściowe.
Ubezwłasnowolnienie całkowite może mieć zastosowanie wobec osoby, która ukończyła lat 13 i na skutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego, alkoholizmu, narkomanii lub innych zaburzeń psychicznych, nie może kierować własnym postępowaniem. Skutki ubezwłasnowolnienia całkowitego określa art. 13 Kodeksu cywilnego. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.
Nie dotyczy to umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego (np. zakup podstawowych artykułów żywnościowych). Warto pamiętać o tym, że wszelkie umowy zawarte przed uprawomocnieniem wyroku w tej sprawie przez ubezwłasnowolnionego są skuteczne i ważne. W imieniu osób całkowicie ubezwłasnowolnionych czynności dokonują ich przedstawiciele, którymi mogą być przedstawiciele ustawowi, np. rodzice albo ustanowieni przez sąd opiekunowie.
Ubezwłasnowolnienie częściowe może mieć zastosowanie w stosunku do osoby pełnoletniej, gdy stan zdrowia osoby chorej nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, jednakże potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. Dla takiej osoby sąd ustanawia kuratelę. Jej podstawowym celem jest ochrona praw majątkowych, co odróżnia ją od opieki, której celem jest nie tylko ochrona praw majątkowych, ale również stwarzanie pieczy nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną.
Ubezwłasnowolnioną może być osoba, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie pokierować swoim postępowaniem. Nie chodzi zatem o samą chorobę lecz stan, w którym nie może ona pokierować swoim postępowaniem. O ubezwłasnowolnienie mogą wystąpić: małżonek, krewni w linii prostej, czyli dzieci, rodzice, wnuki, dziadkowie, jak również rodzeństwo oraz przedstawiciel ustawowy. To może jest przykra wiadomość dla osób zainteresowanych, ale pośród osób uprawnionych nie ma podwładnych i przełożonych, chyba, że łączy ich pokrewieństwo …
Sławomir Dąblewski
Źródło:
