Zadatek a zaliczka. Jakie są różnice? Co jest zwracane?

Spis treści

Zadatek stanowi zabezpieczenie umowne interesów obu stron. Strony ustanawiają w umowie kwotę pieniędzy, która stanowi taki zadatek. Gdy nie dojdzie do wykonania umowy, jest zwracany temu, kto go dał. Jeśli jednak nie doszło do wykonania umowy z winy drugiej strony to dający zadatek ma prawo uzyskać jego dwukrotność. Tej postaci obostrzenie nie występuje w przypadku zaliczki.

Zadatek jest więc bardziej sformalizowany i zwracana kwota ulega podwojeniu, gdy otrzymujący zadatek nie wykona umowy. Przy zaliczce nigdy nie dochodzi do podwojenia kwoty zwracanej. Zadatek najczęściej w praktyce funkcjonuje przy umowach kupna np. nieruchomości, samochodów czy innych nieruchomości. Tym samym znakomicie chroni obie strony transakcji oraz podnosi wiarygodność, że umowa zostanie wykonana.

Sprawdź: Jak dostać szybką pożyczkę w Zaliczka.pl?

Zadatek a zaliczka różnica – jaka jest?

Zadatek to wprowadzenie w treści umowy między stronami zastrzeżenia, że ustanawiają tej postaci zabezpieczenie w określonej kwocie na wypadek niewykonania umowy. Jest on ustanawiany w określonej wysokości, praktykowane jest np. 10% wartości przedmiotu umowy. Przykładowo, gdy zadatek jest ustanawiany w umowie przedwstępnej kupna pojazdu samochodowego o wartości 10 tys. PLN, kwota zadatku jest ustanowiona na poziomie 1 tys. PLN. Kiedy jednak nie dojdzie do wykonania takiej przykładowo umowy, tj. sprzedający pojazd wycofa się z transakcji, musi oddać uiszczającemu zadatek w podwójnej wysokości, tj. 2 tys. PLN.

Jeśli dający zadatek sam wycofa się z transakcji, straci 1 tys. PLN.  Zdatek zdecydowanie chroni interes tego, kto dokonał jego wpłaty przed sytuacjami, gdy druga strona wycofa się z wykonania danej umowy. Wówczas uzyskanie podwójnej wysokości kwoty wpłaconego zadatku spełnia funkcje kompensacyjne, odszkodowawcze. Z drugiej strony chroniony jest również sprzedający, ponieważ w przypadku wycofania się kupującego, zachowuje wpłaconą gotówkę.

Zaliczka - jak wygląda?

Czymś zupełnie innym jest zaliczka, jest to w pewien sposób przedpłata, zapłata pewnej części przyszłej płatności za dany produkt czy usługę. Przykładowo, gdy strona zamówiła usługę naprawy ogrodzenia za 2000 zł, rezerwując  w tej firmie termin, powinna wpłacić zaliczkę np. 200 zł tytułem zarezerwowania wykonania usługi w tej firmie. Kiedy usługa jest wykonana, kwota zaliczki najczęściej jest odliczana od kwoty do zapłaty. Za wykonanie usługi zamawiający płaci ustaloną kwotę po pomniejszeniu zaliczki. Zaliczka jest zwracana w kwocie, która została uiszczona, gdy nie dojdzie do wykonania umowy. W przypadku zaliczki nie występuje aspekt odszkodowawczy, trudno też mówić o tym, że silnie zabezpiecza wykonanie danej umowy.

Zadatek a zaliczka - co przepada?

Zadatek regulują przepisy Kodeksu Cywilnego i  ulega on przepadkowi, gdy któraś ze stron umowy jej nie wykona, jak wskazywano wyżej. Jeśli wpłacający zadatek (np. kupujący pojazd) wycofa się z transakcji, uiszczona kwota zostaje przy drugiej stronie (sprzedającym pojazd). Wpłacający zadatek nie ma w takim przypadku możliwości odzyskania pieniędzy. Przy zaliczce nie ma takiej restrykcji prawnej, po prostu jest zwracana, gdy nie dojdzie do wykonania umowy.

Zadatek a zaliczka przy kupnie samochodu, na mieszkanie

Znając specyfikę zadatku i zaliczki,  budzi zastanowienie, co należy wpłacić przy realizowaniu transakcji kupna samochodu i mieszkania.  Przy kupowaniu nieruchomości pojawia się dylemat, co będzie lepsze: zadatek czy zaliczka. Zaliczka to kwota uiszczana na poczet ceny sprzedaży, kiedy jednak dojdzie do wykonania umowy jest ona zaliczona na poczet zapłaty ceny. Zaliczka nie spełnia funkcji odszkodowawczych, nie umożliwia prawidłowego zabezpieczenia wykonania umowy. W świetle tego, przy transakcji tak ważnej jak nabycie nieruchomości rozsądniejsze jest zapisanie w umowie przedwstępnej i wręczenie zadatku.

W przypadku umowy sprzedaży samochodu sytuacja wygląda podobnie, skuteczniejszym zabezpieczeniem wykonania tej umowy jest zadatek. Tutaj jednak, zwłaszcza jeśli strony mają pewne obiekcje, ustanawianie zadatku może być bardziej ryzykowne. Wycofanie się z transakcji oznacza, że sprzedający auto musi wypłacić dwukrotność zadatku dla kupującego, który wpłacił zadatek. Zaliczka jest więc bezpieczniejszym rozwiązaniem, bo nie spełnia funkcji odszkodowawczej, jest zwracana dokładnie w kwocie, w jakiej ją wpłacono.

Sprawdź: Jak dostać kredyt na remont i kredyt na budowę domu?

Zadatek a zaliczka – co lepsze?

Jednoznacznie ustalenie odpowiedzi na to pytanie nie jest możliwe. Ta wynika bowiem z ogółu czynników. Strony powinny ustalić, co jest dla nich priorytetem. Należy tutaj rozważyć cztery scenariusze:

  • Jeśli sprzedający dane dobro bierze pod uwagę, że może wycofać się jeszcze z transakcji sprzedaży, powinien dążyć do ustanowienia zaliczki, ustanowienie zadatku powoduje, że przy wycofaniu się z transakcji będzie musiał wypłacić kupującemu podwójną wysokość zadatku.
  • Jeśli kupujący nie wie, czy może ufać sprzedającemu, powinien dążyć do ustanowienia zadatku, a nie zaliczki. W przypadku niesfinalizowania transakcji będzie uprawniony do uzyskania dwukrotności zadatku, który wpłacił, dzięki czemu uzyska chociaż częściową rekompensatę finansową za to, że prowadził negocjacje, wykazał zainteresowanie zawarciem umowy, formułował w związku z tym określone plany, a do tego nie z jego winy nie doszło,
  • Zaliczka generalnie jest rekomendowana do stosowania wtedy, gdy strony uczciwie przyznają, że jeszcze analizują pewne aspekty wykonania danej umowy, dopuszczają możliwość wycofania się z jej wykonania.

W świetle powyższych rozważań zasadne jest stwierdzić, że powszechne synonimicznie posługiwanie się pojęciem zadatku i zaliczki jest błędne. Te rozwiązania mają zupełnie inne skutki, gdy nie dojdzie do wykonania umowy między stronami. Zadatek zdecydowanie spełnia funkcje odszkodowawcze, silniej zabezpiecza wykonanie umowy. Zaliczka tych cech nie posiada, to raczej typowa przedpłata wykonania umowy, gdy do tego nie dojdzie jest zwracana w równowartości kwoty uiszczonej pierwotnie.

Przeczytaj:

Jak szukać najlepszej szybkiej chwilówki przez internet?

Poradniki