Przychód a dochód: czym różni się przychód od dochodu?

Spis treści
Advertisement

Przychód i dochód to jedne z najczęściej pojawiających się terminów, zyskujących znaczenie zwłaszcza w kontekście rozliczania podatków. Warto dowiedzieć się, czym się różnią i na co mają wpływ.

W obiegowej opinii przychód i dochód bywają często ze sobą mylone. W ten sposób określa się np. zarobki osiągane przez konkretną osobę. To jednak spory błąd. Przychód i dochód bardzo wiele dzieli, a każdy z nas dostrzega tę różnicę przede wszystkim w zawartości własnego portfela. Pomylenie dochodu z przychodem może mieć też inne konsekwencje, zwłaszcza w kontekście obowiązkowych rozliczeń z fiskusem. Podatek dochodowy opłaca się właśnie od kwoty osiągniętego dochodu, jednocześnie jednak istnieją formy opodatkowania, które będą się opierać na przychodzie. Dokładną różnicę pomiędzy oboma terminami powinni poznać wobec tego wszyscy podatnicy: zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby zatrudnione np. na podstawie umowy o pracę czy umów cywilnoprawnych. Pozwoli to także na świadome poruszanie się na rynku i wybór najlepszych ofert pracodawców czy zleceniodawców.

Co to jest przychód?

Przychód to wszystkie otrzymane przysporzenia pieniężne. W dużym uproszczeniu to całość środków, które otrzymała dana osoba np. z tytułu:

  • Stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczej,
  • Działalności wykonywanej osobiście,
  • Wynajmu nieruchomości,
  • Sprzedaży nieruchomości.

Kwota przychodu nie określa jednak tego, jakimi środkami faktycznie dysponuje konkretna osoba. Ważnym aspektem są koszty uzyskania przychodu, pozwalające na obliczenie dochodu.

Co to jest dochód?

Zdecydowanie bardziej miarodajnym pojęciem jest dochód, a więc przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. O dochodzie będzie można wobec tego mówić zasadniczo wtedy, kiedy kwota przychodu będzie wyższa od kosztów jego uzyskania.

Przykładowo: jeżeli krawcowa sprzedała garnitur za 1000 zł, a materiał kosztował ją 500 zł, przychód będzie wynosił 1000 zł, jednak dochód to 500 zł, ponieważ poniesione koszty zostaną zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Jeżeli natomiast materiały kosztowałyby ją z jakiegoś powodu 1500 zł, przychód nadal kształtowałby się na poziomie 1000 zł (taki wpływ gotówki otrzymałaby od klienta), jednak zamiast dochodu odnotowałaby stratę w wysokości 500 zł. Ma to kluczowe znaczenie zwłaszcza w kontekście podatku dochodowego: ponieważ w pierwszym scenariuszu zapłaciłaby go od kwoty 500 zł, a w drugim wykazała stratę.

Koszty uzyskania przychodu

Przy określeniu dochodu kluczową rolę odgrywają koszty uzyskania przychodu. To je należy odliczyć, aby poznać wysokość dochodu. Definiuje je art. 22 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z nim to „koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów […]”. Jak widać w poprzednim przykładzie, koszty uzyskania przychodu mają decydujący wpływ na to, jak będzie kształtował się dochód, a więc faktyczna kwota, którą otrzymuje konkretna osoba. W przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę koszty uzyskania przychodu są jasne i wynoszą obecnie:

  • 250 zł miesięcznie w przypadku osób pracujących w tej samej miejscowości, w której mieszkają,
  • 300 zł miesięcznie w przypadku osób dojeżdżających do pracy z innej miejscowości.

Oprócz tego istnieje także pewna grupa osób uprawnionych do korzystania z wyższej, 50 procentowej stawki kosztów uzyskania przychodu. Należą do niej przede wszystkim przedstawiciele zawodów bazujących na działalności twórczej, naukowej, publicystycznej i naukowo-rozwojowej.

Koszty uzyskania przychodu w działalności gospodarczej

Przychód a dochód zupełnie inaczej prezentuje się natomiast w przypadku przedsiębiorców. Jako koszty uzyskania przychodu mogą zostać zakwalifikowane wydatki poniesione w związku z prowadzoną działalnością, a przed odprowadzeniem podatku dochodowego podatnik ma prawo do dokonania ich odliczenia od dochodu.

W podanym wyżej przykładzie jako koszty uzyskania przychodu potraktowane zostały materiały niezbędne do wykonania usługi. Możliwe jest jednak odliczanie również innych narzędzi czy usług niezbędnych do wykonywania działalności. Krawcowa może więc odliczyć od przychodu np. zakup maszyny do szycia, koszt energii elektrycznej, wynajmu pracowni, zakupu komputera niezbędnego do obsługi zamówień, telefonu komórkowego, abonamentu telefonicznego czy inne wydatki powiązane ze swoim biznesem. Może się wobec tego okazać, że pomimo wykazywania stosunkowo wysokiego przychodu realny dochód będzie zdecydowanie niższy ze względu na konieczność poniesienia wysokich kosztów.

Przychód z działalności gospodarczej

W przypadku przedsiębiorców znaczenie ma jeszcze kilka dodatkowych czynników. Zgodnie z art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych „Za przychód z działalności […] uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług”. Przychodem będą więc nie tylko realne wpływy, ale także należności. Jeżeli krawcowa wydała klientowi garnitur, a ten nie dokonał zapłaty, nadal w odbiorze fiskusa będzie to przychód (a po odliczeniu kosztów jego uzyskania również dochód, za który należy odprowadzić podatek). Może być to szczególnym problemem w kontekście powstawania zatorów płatniczych, zwłaszcza w relacjach pomiędzy przedsiębiorcami, kiedy terminy płatności faktur są znacznie oddalone od faktycznego dokonania usługi czy dostarczenia towaru, co wcale nie oznacza braku obowiązku odprowadzenia podatku. Jeżeli przedsiębiorca jest płatnikiem podatku VAT, musi również go opłacić, chociaż ten sam w sobie nie jest zaliczany ani do przychodu, ani do dochodu.

Przychód, dochód a podatek

Kwestie przychodu a dochodu w przypadku osób np. zatrudnionych na podstawie umowy o prace są stosunkowo proste do określenia. Co więcej: podatnik odprowadza zarówno podatek dochodowy, jak i zaliczki z jego tytułu za pośrednictwem płatnika, którym jest pracodawca. W dzisiejszych czasach rozliczanie deklaracji PIT jest natomiast bardzo proste i intuicyjne. Można to zrobić chociażby za pośrednictwem usługi Twój e-PIT, pozwalającej na automatyczne rozliczenie deklaracji, albo łatwych w obsłudze programów PIT. To jednak nie jedyna grupa osób, która jest objęta obowiązkiem podatkowym. Przedsiębiorcy muszą samodzielnie obliczać zarówno przychód, jak i dochód, a także odprowadzać z tego tytułu zaliczki (w trybie miesięcznym lub kwartalnym, jeżeli przedsiębiorca może korzystać z takiej opcji), a następnie rozliczać stosowną deklarację podatkową.

Co ważne, zgodnie z Ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Art. 3. 1. Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).

Może dojść więc do sytuacji, w której podatek od osiągniętych dochodów będzie musiała zapłacić również osoba, która ma na terytorium Polski jedynie centrum interesów życiowych, jednak osiąga dochody ze źródeł położonych w innym państwie.

Podatek od przychodu

Kwota przychodu może mieć szczególne znaczenie w przypadku osób, które płacą podatek nie od dochodu, a od osiągniętego przychodu. Niektórzy przedsiębiorcy mogą wybrać opodatkowanie w postaci ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Wówczas będą mogli cieszyć się niższą stawką podatku, jednak nie będą mogli uszczuplać przychodu o koszty jego uzyskania. Na podobnej zasadzie możliwe jest również rozliczanie prywatnego najmu nieruchomości: podatnicy mają możliwość wybrania, czy będą opłacać podatek na podstawie skali podatkowej i doliczać go do innych osiąganych dochodów, czy korzystniejsze będzie opodatkowanie przychodu ujednoliconą stawką ryczałtu.

Poradniki