Skorzystaj z pomocy eksperta

Dziękujemy!
Paweł Łaniewski
Redaktor SMART Bankier.pl


Część terminów używanych przez ekonomistów wydaje nam się obca lub wręcz kompletnie nieprzydatna. Inaczej jest z inflacją, która w znaczącym stopniu wpływa na nasze codzienne życie.

Z punktu widzenia przeciętnego Kowalskiego liczy się nie tylko to, ile zarabia, ale przede wszystkim to, co będzie w stanie kupić za zgromadzone fundusze. Obserwowany od dłuższego czasu wzrost cen towarów i usług oraz zmniejszenie siły nabywczej pieniądza sprawiają, że – nawet pomimo wzrostu wynagrodzeń – jesteśmy w stanie kupić za nie coraz mniej produktów. Za ten stan odpowiada inflacja, która staje się coraz poważniejszym wyzwaniem dla całej gospodarki. Według danych GUS osiągnęła w marcu 2020 roku poziom 4,60%, co w znaczący sposób odczuwamy, robiąc codzienne zakupy. Aby świadomie odnosić się do tej kwestii, warto dowiedzieć się, czym jest inflacja, jak wygląda kształtowanie się stopy inflacji oraz w jaki sposób się ją reguluje.

Inflacja: jak inflacja w Polsce wpływa na Twój portfel? (fot. Voyagerix / Shutterstock)

Co to jest inflacja?

Inflacja to jeden z podstawowych terminów ekonomicznych, który ma realny wpływ na nasze życie i bezpieczeństwo finansowe. Jej definicja jest przy tym bardzo prosta: inflacja to wzrost przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Choć niemal każdy z nas zdaje sobie sprawę z tego, że im wyższa, tym mniej jesteśmy w stanie kupić, warto zastanowić się także nad jej przyczynami oraz możliwymi konsekwencjami zarówno dla całego rynku, jak i naszego budżetu domowego. Rosnąca stopa inflacji jest poważnym powodem do niepokoju. Przekłada się przede wszystkim na spadek siły nabywczej pieniądza, w związku z czym realna wartość zgromadzonego przez nas kapitału staje się coraz niższa. To zwłaszcza spore wyzwanie dla osób zainteresowanych oszczędzaniem: ochrona oszczędności przed inflacją to kluczowe, ale niełatwe zadanie.

Jak określa się stopę inflacji?

Oczywiście samo mierzenie poziomu inflacji nie należy do łatwych zadań. Aby oddawało stan faktyczny, konieczne staje się porównanie cen wybranych produktów w wybranym odcinku czasu. Najpopularniejszym indeksem, wskazującym na stopę inflacji, jest wskaźnik CPI, czyli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. W tym celu wykorzystuje się statystyczny koszyk zakupów, który bierze pod uwagę artykuły nabywane przez przeciętne gospodarstwo domowe. Za mierzenie w Polsce inflacji w ten sposób odpowiada GUS, który formułuje listę produktów znajdujących się w koszyku oraz obserwuje ich ceny, ustalając tym samym wskaźnik CPI.

Inflacja w Polsce

W przypadku Polski inflacja zauważalnie rośnie od dłuższego czasu, wskaźnik ten znacząco podniósł się na początku 2020 roku. Według danych GUS w lutym sięgnął poziomu 4,7 procent w odniesieniu do tego samego miesiąca w roku poprzednim, natomiast w marcu 4,6 procent.

przewiń, aby zobaczyć całą tabelę
przewiń, aby zobaczyć całą tabelę

2017

2018

2019

2020

Styczeń

1.7

1.9

0.7

4.3

Luty

2.2

1.4

1.2

4.7

Marzec

2.0

1.3

1.7

4.6

Kwiecień

2.0

1.6

2.2

Maj

1.9

1.7

2.4

Czerwiec

1.5

2.0

2.6

Lipiec

1.7

2.0

2.9

Sierpień

1.8

2.0

2.9

Wrzesień

2.2

1.9

2.6

Październik

2.1

1.8

2.5

Listopad

2.5

1.3

2.6

Grudzień

2.1

1.1

3.4

Źródło: stat.gov.pl

Co wpływa na inflację?

Na wzrost stopy inflacji wpływ ma kilka czynników. Jest w znacznym stopniu uzależniona zwłaszcza od polityki monetarnej państwa oraz jego podejścia do życia gospodarczego, ale może mieć również genezę czysto ekonomiczną. Do najważniejszych przyczyn inflacji należą:

  • Nadmierne zwiększenie podaży pieniądza: mówimy wówczas o inflacji pieniężnej. Dochodzi do niej, kiedy w obiegu znajduje się zbyt dużo pieniędzy. Zazwyczaj wynika to z emisji środków, które nie mają pokrycia w dostępnych na rynku towarach i usługach.
  • Wzrost kosztów produkcji, kosztów pracy, opodatkowania lub towarów importowanych: za powstanie inflacji może również odpowiadać strona podażowa. O inflacji kosztowej mówimy, kiedy np. w wyniku wzrostu kosztów surowców, pracy albo importu towarów dochodzi do podwyższenia cen. Wpływ na tę sytuację mają także oczywiście obciążenia podatkowe producentów i dystrybutorów.
  • Niedostosowanie produkcji do zmian w popycie: o inflacji strukturalnej mówimy, kiedy producenci nie są w stanie dostosować się do zmieniających się oczekiwań odbiorców.
  • Brak zrównoważonego budżetu: jedną z przyczyn inflacji jest również niezrównoważony budżet państwa, w którym wydatki znacząco przekraczają dochody.

Inflacja: z czym się wiąże?

Z punktu widzenia przeciętnego konsumenta zdecydowanie ważniejsze od przyczyn są jednak skutki. Te odczuwa na sobie każdy z nas. Podstawowym z nich jest spadek siły nabywczej pieniądza, a więc jego realnej wartości. W dużym uproszczeniu okazuje się więc, że za tę samą kwotę pod wpływem inflacji możemy nabyć zdecydowanie mniej towarów czy usług. Poza tym wartość tracą również zobowiązania niepodlegające waloryzacji. Inflacja wpływa jednak w pośredni sposób na zdecydowanie więcej sektorów naszego życia i przede wszystkim z czasem staje się problemem, z którym walka staje się bardzo trudna: wzrost cen wymusza wzrost wynagrodzeń i kosztów, które dodatkowo napędzają inflację.

Inflacja może być pozytywna

Samej inflacji nie należy jednak demonizować. Jeżeli utrzymuje się na niskim i kontrolowanym poziomie, ma pozytywny wpływ na całą gospodarkę. Za najzdrowszy uznaje się poziom inflacji wynoszący 2-4% i jeżeli nie przewyższa progu 5% określa się go mianem inflacji pełzającej, która nie jest groźna dla gospodarki i nie prowadzi do większych problemów z utrzymaniem wartości pieniądza. Zwykle w takiej sytuacji oprocentowanie depozytów pozwala także na ochronę oszczędności. Jeżeli poziom inflacji rośnie, bank centralny może obniżyć go, podwyższając stopy procentowe. Jeżeli jest niższy, grozi to natomiast deflacją, która również może mieć tragiczny wpływ na gospodarkę i bezpieczeństwo finansowe konsumentów.

Deflacja – po drugiej stronie

Zjawiskiem odwrotnym do inflacji jest deflacja, a więc spadek cen i wzrost siły nabywczej pieniądza. Choć pozornie wydaje się, że to sytuacja idealna dla konsumentów, w rzeczywistości deflacja zwykle towarzyszy recesji i dodatkowo ją napędza: produkcja staje się wówczas nieopłacalna, a zamówienia są odkładane w czasie. W takich sytuacjach rząd decyduje się na cięcie stóp procentowych, aby pobudzić gospodarkę. W związku z tym inwestowanie i zadłużanie się staje się atrakcyjniejsze od oszczędzania. Oprócz tego zwiększana jest również podaż pieniądza, którego brakuje na rynku.

Ochrona oszczędności przed inflacją

Aktualnej stosunkowo wysokiej inflacji w Polsce towarzyszą do tego rekordowo niskie stopy procentowe. Taka sytuacja to wyjątkowo negatywna informacja dla osób, którym zależy na oszczędzaniu. Średnie oprocentowanie bankowych depozytów (1,21%) jest znacząco niższe od wskaźnika inflacji. Oznacza to, że przekazując pieniądze na przeciętną lokatę, nie uda się nam ochronić ich przed obniżeniem realnej wartości na skutek inflacji (warto jednak poszukać najlepszych ofert w rankingu lokat). Jak wobec tego skutecznie oszczędzać? Warto szukać atrakcyjnych propozycji, także w ramach promocji bankowych. Poza tym bardzo ciekawym rozwiązaniem stają się obligacje skarbu państwa indeksowane o wskaźnik inflacji. W takim przypadku oprocentowanie zwiększane jest o tę wartość. Dobrym sposobem na ochronę oszczędności przed inflacją może być również inwestycja w metale szlachetne.

przewiń, aby zobaczyć całą tabelę
przewiń, aby zobaczyć całą tabelę

2017

2018

2019

2020

Styczeń

1.7

1.9

0.7

4.3

Luty

2.2

1.4

1.2

4.7

Marzec

2.0

1.3

1.7

4.6

Kwiecień

2.0

1.6

2.2

Maj

1.9

1.7

2.4

Czerwiec

1.5

2.0

2.6

Lipiec

1.7

2.0

2.9


2020-05-15

Inflacja: jak inflacja w Polsce wpływa na Twój portfel?

Część terminów używanych przez ekonomistów wydaje nam się obca lub wręcz kompletnie nieprzydatna. Inaczej jest z inflacją, która w znaczącym stopniu wpływa na nasze codzienne życie.

2020-03-02

Jak oszczędzać pieniądze? Sposoby na regularne oszczędzanie

Oszczędzanie to coś, co już dziś może zacząć praktycznie każdy. Dowiedz się, jak zacząć oszczędzać, i poznaj sprawdzone sposoby, które ci to ułatwią!

2020-02-03

BFG. Co daje Bankowy Fundusz Gwarancyjny?

Wiele osób obawia się o to, co stanie się z ich środkami w przypadku bankructwa banku. Pieniędzy nie należy jednak składować w skarpecie – o bezpieczeństwo dba Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

Lokaty długoterminowe - rodzaje i oferty banków lokat

Lokaty długoterminowe to depozyty, których okres zapadalności jest dłuższy niż rok. Większość banków oferuje lokaty długoterminowe na okres 12, 24 i 36 miesięcy, ale można spotkać oferty nawet na 48 czy 60 miesięcy.

Lokata odnawialna - czym jest? Różnice z nieodnawialną

W momencie zakładania lokaty, bank zapyta nas czy chcemy by nasza lokata odnowiła się automatycznie czy nie. Jeśli wybierzemy lokatę odnawialną, po jej wygaśnięciu, bank założy kolejny depozyt. Z kolei lokata nieodnawialna wróci od razu na nasze konto.

Lokata jednodniowa - jak działa? Ranking i porównanie ofert

Lokata jednodniowa jest to depozyt zakładany na okres jednego dnia. Lokatę jednodniową najwygodniej jest obsługiwać z poziomu bankowości elektronicznej. Zaletą lokat jednodniowych jest dzienna kapitalizacja odsetek.

Lokaty internetowe - z kontem i bez konta. Oferty lokat online

Lokaty internetowe dostępne są w dwóch wariantach – z kontem osobistym i bez konta. Osoby, które zdecydują się założyć lokatę internetową z kontem, mogą liczyć na nieco lepsze oprocentowanie depozytu.

Ikona informacji
poradniki