Skorzystaj z pomocy eksperta

Dziękujemy!
Paweł Łaniewski
Redaktor SMART Bankier.pl


Opóźnienia w płatnościach to problem, z którym boryka się wielu przedsiębiorców, jednocześnie często zdarzają się również osobom prywatnym. Zwykle spotykamy się wówczas z odsetkami za opóźnienie.

Pewnie niemal każdemu z nas w życiu zdarzyło się spóźnić z opłaceniem rachunków czy faktur. Powodem nie musi być wcale brak funduszy. Najczęściej to zwykła nieuwaga lub zapominalstwo. W przypadku opóźnień należy się jednak liczyć z dodatkowymi kosztami. Podstawowymi będą odsetki ustawowe, a więc odsetki, które zgodnie z obowiązującym prawem wierzyciel może naliczać dłużnikowi, na ich podstawie obliczane są również dopuszczalne odsetki maksymalne. Warto pamiętać, że odsetki ustawowe za opóźnienie możemy wykorzystać także wtedy, kiedy to my nie uzyskamy należności w terminie. Aby skorzystać z tego prawa, warto dowiedzieć się, w jaki sposób działają, i jak oblicza się ich wymiar. Dzięki temu możliwe stanie się skuteczniejsze egzekwowanie zobowiązania i przekonanie kontrahenta do wywiązania się z postanowień umowy.

Odsetki ustawowe. Jakie odsetki za opóźnienie trzeba będzie zapłacić? (fot. iStockphoto / )

Czym są odsetki ustawowe?

Odsetki ustawowe to najchętniej wykorzystywana postać odszkodowania za zwłokę w regulowaniu świadczeń pieniężnych. Ich duża popularność wynika przede wszystkim z prostej formy realizacji. Obowiązujące prawo umożliwia naliczanie ich bez dodatkowych formalności i procedur, które wiążą się nie tylko z czasem, ale również koniecznością angażowania środków. Odsetki ustawowe za opóźnienie znajdują zresztą bardzo konkretne umocowanie prawne: dokładny tryb i sposób ich naliczania znajdziemy w art. 359 i art. 481 Kodeksu Cywilnego oraz Ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych z 8 marca 2013 roku. Stanowią one, że:

§ 1 Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. § 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

Ich wysokość ustalana jest raz w roku poprzez obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości. Przed ich zastosowaniem należy więc sprawdzić, jakie odsetki przysługują nam w konkretnej sytuacji oraz jakie odsetki maksymalne można ustalić w umowie.

Rodzaje odsetek ustawowych

W polskim systemie prawnym mamy do czynienia z trzema rodzajami odsetek ustawowych:

  • Odsetki za opóźnienie: to właśnie z nimi stykamy się, kiedy nie uregulujemy w terminie płatności. Jeżeli ich wysokość nie była zdefiniowana w umowie, reguluje ją Kodeks Cywilny.
  • Odsetki kapitałowe (odsetki z czynności prawnych): nalicza się je w przypadku możliwości korzystania z kapitału należącego do osoby trzeciej, więc najczęściej spotykają się z nimi kredytobiorcy spłacający różnego typu zobowiązania. W tym przypadku również najważniejsza jest umowa, jeżeli w niej nie wskazano ich wysokości, należy oprzeć się na odsetkach ustawowych i zależnych od nich odsetkach maksymalnych.
  • Odsetki za opóźnienia w transakcjach handlowych: te są kluczowe zwłaszcza dla przedsiębiorców, choć korzystać mogą z nich również osoby prywatne np. realizujące umowy cywilnoprawne.

Kiedy można naliczać odsetki za opóźnienie?

Co ważne, ustawodawca określa, że odsetki za opóźnienie mogą zostać naliczone nawet, jeżeli z powodu zwłoki wierzyciel nie odniósł jakichkolwiek strat, a opóźnienie wynika z okoliczności, na jakie dłużnik nie miał wpływu. Oznacza to, że już następnego dnia po upłynięciu terminu płatności można rozpocząć naliczanie odsetek ustawowych, nie dochodząc przy tym, z jakiego powodu nie doszło do płatności, ani nie wdrażając dodatkowych procedur.

Wysokość odsetek ustawowych

Wpływ na wysokość odsetek ustawowych ma przede wszystkim stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego, ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej, oraz wysokość punktu procentowego zdefiniowana w przywołanych ustawach.

  • Wysokość odsetek ustawowych kapitałowych można obliczyć, sumując stopę referencyjną NBP (1,50%) i 3,5 pp., wobec czego te wynoszą 5%. Odsetki maksymalne to ich dwukrotność, a więc 10% w skali roku.
  • Odsetki za opóźnienie to natomiast stopa referencyjna NBP (1,50%) i 5,5 pp., wobec czego wynoszą one 7%. Odsetki maksymalne, jakie mogą zostać ujęte w umowie, wynoszą jednak dwukrotność odsetek za opóźnienie, wobec czego można zastosować oprocentowanie na poziomie 14% w skali roku.
  • Odsetki ustawowe za opóźnienia w transakcjach handlowych oblicza się, wykorzystując stopę referencyjną NBP i 10 pp., wobec tego wynoszą w standardowych przypadkach 11,5%. Ustawodawca przewidział jednak specjalną ulgę dla instytucji leczniczych, dla których dolicza się 8 pp., wobec czego odsetki ustawowe wynoszą wówczas 9,5%.

Jak naliczać odsetki za opóźnienie?

Podane odsetki maksymalne wskazują, jakie oprocentowanie zadłużenia w skali roku możemy zastosować wobec dłużnika, który ociąga się z regulowaniem płatności. Aby skutecznie naliczać jednak odsetki za opóźnienie, należy obliczyć, ile wyniosą odsetki za konkretny okres zwłoki. Zrobimy to dzięki stosunkowo prostemu wzorowi:

Suma należności x liczba dni opóźnienia x wysokość odsetek ustawowych / 365 dni

Co ważne – ze współczynnika 365 korzysta się nawet, jeżeli zadłużenie ma miejsce w roku przestępnym.

Warto prześledzić to na przykładzie: jeżeli suma należności wynosi 1000 zł, a od dnia płatności upłynęło 10 dni przy obecnych odsetkach za opóźnienie wynoszących 7% daje to 1,92 zł.

Odsetki od zaległości podatkowych

Obowiązkiem każdego z nas jest regulowanie podatków. Niestety czasami zdarzy nam się zapomnieć o wpłaceniu na konto skarbówki niezbędnej kwoty, także z tytułu zaliczek. Wówczas mamy do czynienia z odsetkami od zaległości podatkowych. Ich obliczanie wygląda nieco inaczej niż w przypadku odsetek za opóźnienia, z którego korzystać mogą obywatele. Odsetki od zaległości podatkowych wynoszą 200% stopy oprocentowania kredytu lombardowego, jednak nie mniej niż 8%. Warto mieć jednak świadomość, że zastosowanie ma również obniżona stawka podatkowa (w wysokości 50%), jeżeli samodzielnie złożymy w ciągu 6 miesięcy korektę deklaracji i w ciągu 7 dni uregulujemy rachunek. Jednocześnie jednak funkcjonuje również podwyższona stawka odsetek od zaległości podatkowych (150%), która ma zastosowanie w przypadku zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku, a także korekty deklaracji złożonej po otrzymaniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli lub po dokonaniu czynności sprawdzających, jeżeli kwota zaniżenia zobowiązania lub zawyżenia kwoty nadpłaty przekracza 25% należnej sumy lub jest wyższa od pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia.

Odsetki ZUS

Płatnicy ZUS mają na głowie kolejne obowiązki. Niestety również w tym przypadku mogą przydarzyć nam się problemy z terminowością, a co za tym idzie również dodatkowe odsetki za opóźnienie. Co ważne: obliczenie i uregulowanie odsetek za opóźnienie jest obowiązkiem płatnika, jednak te nie są naliczane do kwoty 6,60 zł. Sposób obliczania odsetek ZUS jest natomiast taki sam, jak w Ordynacji podatkowej. Rozliczenia trzeba prowadzić oddzielnie dla każdego okresu, w którym nastąpiło opóźnienie płatności.

Skorzystaj z pomocy eksperta

2020-08-06

Kredytobiorca idealny: czym się wyróżnia? Maksymalny wiek kredytobiorcy

Nie tylko kredytobiorcy posiadają rozbudowane oczekiwania względem banków, ale również banki oczekują sporo od nich. Na ich ocenę wpływ ma wiele czynników, w tym wiek osób ubiegających się o środki.

2020-08-06

Kredyt bez prowizji. Czy zawsze będzie korzystny?

Klientom banków zależy przede wszystkim na uzyskaniu jak najtańszych zobowiązań. Bardzo dużą popularnością cieszą się więc kredyty bez prowizji. Nie zawsze oznacza to jednak realne oszczędności.

2020-08-06

Kredyt z poręczycielem. Jakie są obowiązki żyranta?

W niektórych przypadkach zdolność kredytowa nie pozwala na uzyskanie finansowania we wnioskowanej wysokości. Wówczas z pomocą może przyjść poręczyciel, zwany również żyrantem.

Egzekucja komornicza - jak wygląda? Ile wynoszą koszty komornicze?

Zetknięcie się z komornikiem jest bardzo stresujące. Niestety przekłada się nie tylko na komfort życia, ale również dodatkowe koszty komornicze, które w większości przypadków ponosi dłużnik.

Ogrzewanie gazowe - ile kosztuje? Koszt ogrzewania gazem

Ogrzewanie gazowe staje się coraz bardziej popularne zarówno w domach, jak i mieszkaniach. Przed decyzją o jego montażu warto poznać przede wszystkim koszty z jakimi się wiąże.

Zwrot towaru. Odstąpienie od umowy zawartej na odległość

Zakupy przez internet są niezwykle proste i dają nam dużo nowych możliwości. Z drugiej strony wiążą się jednak z dodatkowym ryzykiem. Warto mieć świadomość, że na określonych warunkach konsumentowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość i zwrotu towaru.

Ranking hulajnóg elektrycznych. Jaką hulajnogę elektryczną wybrać?

Hulajnogi elektryczne zdobywają coraz większą popularność. Wbrew pozorom nie muszą także dużo kosztować. Warto przyjrzeć się rankingowi hulajnóg elektrycznych.

Ikona informacji
poradniki