Każdy, kto nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych orzeczonych przez sąd administracyjny, ma prawo ubiegać się o przyznanie ulgi w ich uregulowaniu. Można uzyskać umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie płatności. Od czego zależy pozytywny finał sprawy?
Koszty sprawy
Podatnik, który postanawia zaskarżyć niekorzystną decyzję podatkową do sądu administracyjnego, musi liczyć się z kosztami sądowymi. Wpis, opłaty kancelaryjne, należności tłumaczy, koszty ogłoszeń - to tylko niektóre z nich. Można jednak ubiegać się o ulgę w ich spłacie: umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty. Stanowi tak art. 229 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy podkreślić, że umorzeniem, odroczeniem lub rozłożeniem na raty mogą być objęte koszty sądowe orzeczone w postępowaniu przed sądem administracyjnym, np. w prawomocnym zarządzeniu o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręczony na wniosek o sporządzenie tego uzasadnienia. Jeżeli koszty sądowe nie zostaną zapłacone w należytej wysokości, ściąga je komornik sądowy. Na ulgę nie można liczyć, gdy nieuiszczenie opłaty skutkuje odrzuceniem wniesionego pisma lub pozostawieniem go bez rozpoznania. Przykładem tego jest wpis od skargi. Jego nieuiszczenie kończy się odrzuceniem skargi. Nie jest wszczynane sądowe postępowanie egzekucyjne. Opłata ta nie podlega więc umorzeniu. Jej zapłaty nie można również odroczyć lub rozłożyć na raty. Można natomiast uzyskać zwolnienie z obowiązku jej uiszczenia w ramach tzw. prawa pomocy.
Formy pomocy
Umorzenie orzeczonych kosztów sądowych - w całości lub w części - możliwe jest na wniosek dłużnika lub z urzędu. Umorzenie na wniosek dłużnika wchodzi w rachubę w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie uiścić wymaganych należności ze względu na sytuację rodzinną, stan majątkowy i wysokość dochodów. Ściągnięcie ich w trybie przymusowym wiązałoby się natomiast dla niego i jego najbliższych z nadmiernym obciążeniem finansowym lub powodowałoby inne ciężkie skutki. Nie ma definicji przykładów "innych ciężkich skutków". Można więc założyć, że chodzi o szeroko rozumiane negatywne następstwa przeprowadzenia egzekucji, np. utratę zaufania klientów.
Umorzenie kosztów sądowych z urzędu jest dopuszczalne w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy ich przymusowe ściągnięcie okazało się bezskuteczne, a ponawianie tej procedury jest bezcelowe. Po drugie, gdy wszczęcie egzekucji było niemożliwe albo nie przyniosłoby spodziewanych rezultatów, ponieważ uzyskana w ten sposób kwota i tak nie wystarczyłaby na pokrycie kosztów egzekucyjnych.
Odroczenie zapłaty lub rozłożenie na raty kosztów sądowych może nastąpić tylko na wniosek dłużnika. Zostanie on pozytywnie rozpatrzony, jeżeli okaże się, że natychmiastowe ściągnięcie należności byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami, wiązałoby się z nadmiernymi obciążeniami majątkowymi lub powodowałoby inne ciężkie skutki. Okres odroczenia lub rozłożenia na raty nie może przekraczać trzech lat. Przy czym przyznana ulga może być cofnięta. Jest to dopuszczalne w przypadku niezapłacenia w terminie którejkolwiek raty. Wchodzi to w rachubę także w razie ustalenia, że możliwe jest wcześniejsze uiszczenie należności.
Weryfikacja wniosku
O przyznaniu ulgi w spłacie kosztów sądowych rozstrzyga prezes tego wojewódzkiego sądu administracyjnego, który orzekał w sprawie w pierwszej instancji. Do niego albo do dyrektora administracyjnego sądu należy skierować wniosek o umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie. Wniosek powinien zawierać oświadczenie dłużnika obejmujące dokładne dane o jego stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli składa go osoba fizyczna - także o jej stanie rodzinnym i dochodach małżonka pozostającego we wspólności majątkowej.
Trzeba być przygotowanym na to, że sąd zechce zweryfikować informacje zawarte we wniosku. Może wezwać dłużnika do złożenia uzupełniającego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej, dochodów, stanu rodzinnego. Należy liczyć się z tym, gdy wniosek budzi wątpliwości lub okaże się niewystarczający do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych i stanu rodzinnego wnioskodawcy. Przykładami dokumentów źródłowych, których przedstawienia może zażądać sąd, są: zeznania podatkowe, informacje o posiadanych gruntach, wyciągi z rachunków bankowych, odpisy aktualnych bilansów, odpisy orzeczeń alimentacyjnych, zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, odpisy wywiadów środowiskowych sporządzonych przez ośrodki pomocy społecznej.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.),
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16.12.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. nr 221, poz. 2194).
Gazeta Podatkowa Nr 633 z dnia 2010-02-01
Wybrane koszty w księgach rachunkowych i przepisach podatkowych Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl
