Postępowanie sądowo-administracyjne. O czym pamiętać?

Podatnik, który decyduje się złożyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę na decyzje podejmowane przez urzędników skarbowych, musi zapłacić wpis. Niedopełnienie tego obowiązku może oznaczać dla niego koniec sprawy. Może, ale nie musi. Ten, kto nie jest w stanie dotrzymać terminu zapłaty wpisu, może poprosić o jego przywrócenie.

Jaka sprawa, taki wpis

Wpis może przysporzyć sporo problemów podatnikowi, który wnosi skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie korzysta z usług adwokata czy doradcy podatkowego. Jak sobie z nim poradzić? Zacznijmy od tego, że wpis może być stosunkowy lub stały. Wynika to z art. 230 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wpis stosunkowy pobierany jest w sprawach dotyczących należności pieniężnych. Jego wysokość zależy od kwoty należności objętej zaskarżoną decyzją - stanowi jego określony procent. Wpis taki nie może być jednak niższy niż 100 zł i wyższy niż 100 tys. zł. Jeżeli podatnik nie neguje całego zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji, lecz jego część, przy obliczaniu wpisu bierze się pod uwagę tylko zakwestionowaną kwotę.

W przypadkach, w których nie pobiera się wpisu stosunkowego, uiszcza się wpis stały. Jego wysokość jest z góry określona w zależności od rodzaju sprawy. Najniższy taki wpis to 100 zł, najwyższy - 10 tys. zł.

Przykład

Podatnik złożył wniosek o umorzenie zaległego podatku dochodowego za 2007 r. Urząd skarbowy wydał decyzję odmowną, izba skarbową ją podtrzymała. Podatnik wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Będzie musiał uiścić wpis stały pobierany w sprawach skarg z zakresu zobowiązań podatkowych, nieobjętych wpisem stosunkowym. Wynosi on 500 zł. Skarga nie dotyczy bowiem wysokości zobowiązania podatkowego. Podatnik nie kwestionuje jego kwoty.

Wezwanie do zapłaty

Ustalenie, jaki rodzaj wpisu i w jakiej wysokości ma być uiszczony, może być kłopotliwe. Z pomocą przychodzi jednak sąd. Teoretycznie opłatę sądową - a wpis nią jest - należy uiścić przy wnoszeniu pisma do sądu. W praktyce czeka się z tym do czasu otrzymania wezwania do zapłaty. Kiedy już jednak otrzyma się wezwanie, na uiszczenie wpisu jest 7 dni. Wynika to z art. 220 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Inaczej jest w przypadku, gdy wnoszący skargę mieszka lub ma siedzibę za granicą, a nie ma w kraju przedstawiciela. Na zapłatę wpisu przysługuje mu termin nie krótszy niż dwa miesiące.

Przy obliczaniu terminu do uiszczenia wpisu nie bierze się pod uwagę dnia, w którym otrzymało się wezwanie. Liczy się go od dnia następnego. Na dokonanie wpłaty zyskuje się więcej czasu, gdy termin płatności upływa w sobotę, niedzielę lub święto, będące ustawowym dniem wolnym od pracy. W takiej sytuacji ostatnim dniem terminu jest następny dzień po dniu lub dniach wolnych.

Przykład

Były prezes spółki z o.o. wniósł do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę na decyzję o przeniesieniu na niego odpowiedzialności za długi podatkowe spółki. Sąd wezwał go do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. Wezwanie zostało mu doręczone 29 czerwca 2009 r. Na uiszczenie wpisu były prezes spółki z o.o. ma więc czas do 6 lipca 2009 r.

Wpis można uregulować w dwojaki sposób: gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego albo na jego rachunek bankowy. Bez względu na formę płatności należy podać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych.

Płatność po terminie

Termin do uiszczenia wpisu jest stosunkowo krótki. Nietrudno o spóźnienie. Wiążą się z tym jednak poważne konsekwencje. Nieuregulowanie wpisu w terminie kończy się odrzuceniem skargi. Sąd nie odniesie się do przedstawionych w niej zarzutów. Można tego uniknąć, jeżeli termin do uiszczenia wpisu zostanie przywrócony. Aby tak się stało, muszą być spełnione warunki określone w art. 86 i 87 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przede wszystkim trzeba przygotować wniosek, który przekona sąd, że nie ponosi się winy za niedotrzymanie terminu do uiszczenia wpisu. O braku winy mówi się wtedy, gdy uchybienia nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Niedbalstwo, nieuwaga, zaniedbanie wykluczają możliwość przywrócenia terminu.

Wniosek wnosi się do sądu, do którego miał wpłynąć wpis. Należy go złożyć w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Warto jednak pamiętać, że po upływie roku od niedotrzymanego terminu jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach.

Wniosek to nie wszystko. Trzeba jeszcze uiścić wpis. Równocześnie z wniesieniem wniosku należy bowiem dokonać czynności, która nie została wykonana w terminie.

Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu można złożyć zażalenie.

Przykład

Podatnik zaskarżył do wojewódzkiego sądu administracyjnego decyzję określającą wysokość podatku VAT. Sąd wysłał do niego wezwanie do uiszczenia wpisu. Pismo było dwa razy awizowane - 1 i 8 czerwca 2009 r. Podatnik go nie odebrał. W dniu 29 czerwca 2009 r. wniósł wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i uregulował należną opłatę. We wniosku podał, że 26 maja 2009 r. musiał na miesiąc wyjechać za granicę. Nie mógł więc w tym czasie odbierać korespondencji z sądu.

W podobnej sprawie WSA w Krakowie orzekł, że nie jest to wystarczający powód, aby termin do uiszczenia wpisu został przywrócony (postanowienie z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 244/09). Skarżący powinien zadbać o odbiór pism sądowych. Jeżeli w czasie postępowania sądowo-administracyjnego musi wyjechać, powinien ustanowić pełnomocnika do odbioru korespondencji lub wskazać adres do doręczeń.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).