Kontrola może być prowadzona zarówno przez Dyrektorów Urzędów Kontroli Skarbowej (kontrola skarbowa), jak również Naczelników Urzędów Skarbowych (kontrola podatkowa). W odniesieniu np. do podatku akcyzowego lub ceł kontrolę prowadzić może także Naczelnik Urzędu Celnego.
Warto również wskazać na dwoistość regulacji uprawniających do kontroli. Kontrola skarbowa oparta jest bowiem o ustawę o kontroli skarbowej, podczas gdy kontrola podatkowa regulowana jest przepisami Ordynacji podatkowej (art. 281-292). Mimo takiego stanu prawnego sam tok postępowania kontrolnego jest bardzo zbliżony i można go na wysokim poziomie ogólności podzielić na następujące etapy:
- zawiadomienie o kontroli, które co do zasady powinno poprzedzać każdą kontrolę i dostarcza się je kontrolowanemu na co najmniej siedem dni przed dniem jej rozpoczęcia;
- czynności kontrolne, w ramach których weryfikowane są czynności podatników i zbierane są materiały dowodowe;
- zakończenie kontroli, które następuje w formie protokołu, zaleceń pokontrolnych lub decyzji;
- możliwość złożenia korekty deklaracji za okres objęty kontrolą.
Masz problem prawny lub finansowy? Napisz do ekspertów Bankier.pl |
Pozostałe środki ochrony procesowej określone są przede wszystkim w przepisach Ordynacji. Zgodnie z art. 31 ust 1 UoKS do postępowania kontrolnego stosuje się bowiem przepisy Ordynacji zarówno w zakresie postępowania podatkowego, jak również kontroli podatkowej. Zgodnie natomiast z art. 292 Ordynacji w zakresie kontroli podatkowej stosuje się większość przepisów o postępowaniu podatkowym. W konsekwencji środki ochrony procesowej wymienione w Dziale IV Ordynacji, dotyczącym postępowania podatkowego, stosować można zarówno w kontroli podatkowej, jak również kontroli skarbowej.
Wśród tych instrumentów warto zwróć uwagę na żądania kontrolowanego do przeprowadzenia przez kontrolujących dowodu (art. 188 Ordynacji w związku z wymienionymi wyżej przepisami). W praktyce umożliwia to zebranie materiału dowodowego szerszego niż dane zawarte w księgach podatkowych kontrolowanego, co ma istotne znaczenie przy niemożności udowodnienia na podstawie samych dokumentów dokonania określonych czynności. Jako przykład można wskazać oględziny inwestycji prowadzonej przez podatnika.
| Potrzebujesz rzetelnego źródła informacji podatkowej? www.PIT.pl Kompendium praktycznych narzędzi i informacji podatkowych skierowane do osób fizycznych i firm sektora MSP. |  |
Po zebraniu materiałów dowodowych, a przed zakończeniem kontroli, kontrolowany ma prawo ustosunkować się do wstępnej opinii wyrażonej przez kontrolujących. Przy kontroli skarbowej organ wyznacza kontrolowanemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji (art. 24 ust 4 UoKS). Natomiast kontrola podatkowa kończy się protokołem, w stosunku do którego kontrolowany ma w terminie 14 dni prawo zgłoszenia zastrzeżeń lub wyjaśnień co do jego treści (art. 291 ust 1 Ordynacji). W obu przypadkach jest to realizacja zasady czynnego udziału kontrolowanego podatnika w postępowaniu, która w przypadku jej niewykorzystania może w ramach postępowania odwoławczego być podnoszona jako swoistego rodzaju „przyznanie” przez podatnika do ustaleń organu kontrolującego. Warto zatem z tej możliwości korzystać.
Zakończenie kontroli przy braku korekty deklaracji przez podatnika skutkuje najczęściej wydaniem decyzji przez organ podatkowy, która niesie ryzyko egzekucji administracyjnej określonej w jej treści zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Stąd też o postępowaniu egzekucyjnym w stosunku do zobowiązań podatkowych będzie mowa w kolejnym opracowaniu.
Podstawa prawna:
- Ustawa z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. Nr 100, poz. 442 ze zm., dalej jako UoKS)
- Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej jako Ordynacja)
- Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm., dalej jako UoSDG)
Dr Krzysztof Biernacki
doradca podatkowy
Źródło:
