Czy rozwód chroni przed komornikiem skarbowym?

Małżonkowie rozwodzą się z zamiarem, że orzeczenie rozwodowe na trwale rozdzieli ich losy. Ich intencje mogą jednak okazać się płonne, jeśli jeden z nich jest dłużnikiem fiskusa. Niezapłacone przez niego podatki mogą połączyć małżonków rozdzielonych przez rozwód - przynajmniej na jakiś czas. Urząd skarbowy ma bowiem prawo zażądać spłaty długów podatkowych od byłego małżonka podatnika. Kiedy to uczyni?

Wspólny majątek to podstawa

Rozwód - chociaż dzieli losy małżonków - niekoniecznie uwalnia od odpowiedzialności za długi podatkowe jednego z nich. O tym, co i w jakim zakresie zmienia rozwód w życiu podatkowym byłych już małżonków, decyduje przede wszystkim to, jak kształtowały się ich relacje majątkowe przed rozwodem. Rozpatrzmy trzy najpopularniejsze opcje. Pierwsza opcja: przez cały okres małżeństwa małżonków łączyła wspólność majątkowa. Druga opcja: małżonkowie przed ślubem sporządzili intercyzę i ten stan rzeczy utrzymał się do orzeczenia rozwodu. Trzecia opcja: małżonkowie zdecydowali się na rozdzielność majątkową już w trakcie trwania małżeństwa. Zacznijmy od sytuacji pierwszej - najbardziej typowej dla polskich małżonków.

Większość polskich małżeństw kształtuje swoje stosunki majątkowe w oparciu o ustawową wspólność majątkową. Powstaje ona z mocy prawa z chwilą zawarcia związku małżeńskiego (oczywiście pod warunkiem, że przed ślubem nie zostanie podpisana intercyza) i trwa do orzeczenia rozwodu (o ile w trakcie małżeństwa małżonkowie nie zdecydują się na rozdzielność majątkową). W takiej sytuacji majątek przez nich gromadzony w czasie małżeństwa stanowi ich majątek wspólny. Nie wszystko jest jednak wspólne. Wspólne nie są rzeczy i prawa tworzące ich majątki osobiste, np. przedmioty nabyte jeszcze przed ślubem, spadki, darowizny, prawa autorskie czy przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

Wspólność majątkowa między małżonkami to korzystny układ z punktu widzenia interesów fiskusa. Rzec by można: wspólny majątek - wspólna odpowiedzialność, a to w większości przypadków daje większe możliwości wyegzekwowania podatku niezapłaconego przez jednego z małżonków. Zobowiązania podatkowe jednego z małżonków obciążają bowiem ich wspólny dorobek. Urząd skarbowy może prowadzić egzekucję nie tylko z majątku podatnika--dłużnika, ale także z tego, czego wspólnie się dorobili on i jego małżonek. "Pod młotek" nie mogą jedynie pójść przedmioty stanowiące majątek osobisty małżonka, który nie jest uwikłany w długi podatkowe.

Odpowiedzialny mimo rozwodu

Taki jest zakres odpowiedzialności podatkowej małżonków, których łączy wspólność majątkowa. Rozwód nie uwalnia rozwiedzionego małżonka od odpowiedzialności za długi podatkowe współmałżonka. Nie uwalnia, ale w znaczny sposób ją ogranicza. Były małżonek może liczyć na trojakiego rodzaju ograniczenia swojej odpowiedzialności.

Po pierwsze, odpowiada on tylko za zaległości podatkowe byłego męża czy byłej żony z tytułu zobowiązań powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej - w uproszczeniu za te zaległości, które powstały po ślubie, a przed orzeczeniem rozwodu. Po drugie, ograniczony jest zakres przedmiotowy tej odpowiedzialności. Były małżonek nie musi martwić się należnościami niepobranymi przez małżonka w związku z pełnieniem przez niego funkcji płatnika lub inkasenta oraz odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi powstałymi po dniu uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie. Zapłaty tych należności urząd skarbowy nie może się od niego domagać. Po trzecie w końcu, odpowiedzialność eksmałżonka ograniczona jest kwotowo. Wysokość egzekwowanych od niego zobowiązań nie może przewyższać wartości jego udziału w majątku wspólnym - niezależnie od tego, jak duże jest zadłużenie byłego małżonka. Komornik skarbowy ma jednak prawo ściągać zaległości z całego jego majątku, a nie tylko z tego, który wcześniej stanowił majątek wspólny małżonków.

Rozwód w parze z intercyzą

Małżonków przed rozwodem nie zawsze łączy wspólność ustawowa. Niekiedy sporządzają intercyzę. Siłą rzeczy wpływa to na ich odpowiedzialność wobec fiskusa - również po rozwodzie. To, w jakim zakresie oddziałuje to na odpowiedzialność podatkową byłego małżonka podatnika, zależy od tego, kiedy małżonkowie zdecydują się na spisanie intercyzy.

Sytuacja jest klarowna, jeśli małżonkowie umówili się na rozdzielność majątkową jeszcze przed ślubem i taki stan rzeczy utrzymał się do rozwodu. Nie muszą wówczas przejmować się nie swoimi zobowiązaniami wobec fiskusa. Nie posiadają bowiem tego, co jest podstawą odpowiedzialności jednego małżonka za długi podatkowe drugiego - nie dysponują wspólnym majątkiem. I rozwód nie zmienia tego stanu rzeczy.

Problemy z komornikiem skarbowym mogą pojawić się wtedy, gdy małżonkowie zdecydowali się na sporządzenie intercyzy w trakcie trwania małżeństwa. O tym, czy jeden małżonek będzie ponosił odpowiedzialność za długi podatkowe drugiego, decyduje wówczas data spisania intercyzy oraz data powstania zaległości. Skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia intercyzy. Rozwód nie chroni przed tą odpowiedzialnością. Podobnie jednak jak w przypadku zniesienia wspólności majątkowej dopiero wskutek orzeczenia rozwodu małżonek taki odpowiada tylko do wysokości udziału przypadającego mu w majątku wspólnym. Z tym że egzekucja może być prowadzona z całego jego majątku. Urząd skarbowy nie może żądać od niego spłaty zaległości, które powstały już po zniesieniu wspólności majątkowej między małżonkami. W konsekwencji nie będzie mógł się tego domagać również po rozwodzie.

Rozwód nie chroni byłego małżonka podatnika przed komornikiem skarbowym, jeśli długi podatnika powstały w czasie, kiedy gromadzili oni wspólny dorobek. To, czy i kiedy małżonkowie dorobili się wspólnego majątku jest wyznacznikiem odpowiedzialności rozwiedzionego małżonka wobec fiskusa. Musi się on jednak liczyć z tym, że egzekucja może być prowadzona z całego jego majątku, a nie z tego, co wcześniej stanowiło majątek wspólny - chociaż do wartości jego udziału w majątku wspólnym.

Zakres odpowiedzialności podatkowej rozwiedzionego małżonka podatnika

Charakter stosunków majątkowych między małżonkami

Zakres odpowiedzialności podatkowej rozwiedzionego małżonka podatnika

ustawowa wspólność majątkowa od ślubu do orzeczenia rozwodu

rozwiedziony małżonek odpowiada za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w całym okresie trwania małżeństwa

umowna rozdzielność majątkowa wprowadzona w trakcie trwania małżeństwa i trwające do rozwodu

rozwiedziony małżonek odpowiada za zobowiązania podatkowe powstałe do dnia zawarcia umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej (intercyzy)

umowna rozdzielność majątkowa od ślubu do orzeczenia rozwodu

rozwiedziony małżonek nie odpowiada za długi podatnika

Podstawa prawna:

  • art. 29, 110 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.),

  • art. 33 ustawy z dnia 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.).


autor: Małgorzata Żujewska
Gazeta Podatkowa Nr 180 z dnia 2005-09-29
Źródło:
Potrzebujesz szybkiej gotówki?
Weź Mini Ratkę z niskim oprocentowaniem 9,99%.
Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj

Znajdź nas na Facebooku