Do utrzymania pozytywnego sentymentu na rynkach finansowych przyczyniło się bez wątpienia rozstrzygnięcie sprawy greckiej. Po wielomiesięcznej batalii Aten, na spotkaniu Eurogrupy 20 lutego przyznany został drugi pakiet ratunkowy o wartości 130 mld EUR. Stało się to dopiero po uchwaleniu przez grecki parlament oszczędności budżetowych wymaganych przez europejskich decydentów. Wstępna zgoda prywatnych wierzycieli na umorzenie długów Hellady ma skutkować obniżeniem zadłużenia do 120,5 PKB w 2020 roku. Są to jednak bardzo optymistyczne założenia i istnieje wiele zagrożeń mogących zakłócić te prognozy.
Widoczną poprawę oglądaliśmy w ostatnich tygodniach także na rynku długu. Znaczące spadki rentowności europejskich obligacji, w tym portugalskich poniżej 12%, odsunęły tymczasowo obawy o to, że kolejny kraj z grupy PIIGS poprosi o pomoc.
Wydarzeniem, którym rynki „żyły” przez cały miesiąc była druga aukcja krótkoterminowych pożyczek przeprowadzona przez ECB. Banki komercyjne pożyczyły w ramach LTRO prawie 530 mld EUR, czyli o ponad 40 mld więcej niż w ramach pierwszej oferty. Pokazuje to, że zapotrzebowanie na gotówkę wśród instytucji finansowych nadal było duże, choć pieniądze które dziś napłynęły na rynek powinny rozwiązać problem płynności w perspektywie najbliższych miesięcy.
Z uwagi na zejście „greckiej tragedii” na dalszy plan i chwilowe wygaszenie problemów pozostałych PIGS’ów można oczekiwać, że dobre nastroje utrzymają się na rynkach giełdowych do końca I kwartału. Bardzo ważne będą jednak postępy w realizowaniu reform przez Ateny, a także zbliżające się w tym kraju wybory parlamentarne. Co prawda wszyscy przywódcy partyjni, poza partią LAOS, zadeklarowali, że zamierzają realizować przyjęte programy oszczędnościowe, ale pod presją oporu społecznego stanowiska te mogą zostać złagodzone. Kluczowe dla strefy euro będą również wybory prezydenckie nad Sekwaną i to jak będzie działać duet Francja-Niemcy w zależności od ich wyniku.
Tabela grupująca najważniejsze dane makro opublikowane w ostatnim miesiącu, które mają największy wpływ na kształtowanie trendów na głównych rynkach finansowych:
| Wskaźnik makro | Miesiąc | Wartość z danego miesiąca | Poprzednia wartość | Trend |
| Indeks FED z Filadelfii | luty | 10,2 pkt. | 7,3 pkt. |  |
| Indeks nastrojów konsumentów Uniwersytetu Michigan | luty | 75,3 pkt. | 75 pkt. | |
| Indeks zaufania konsumentów – Conference Board | luty | 70,8 pkt. | 61,5 pkt. | |
| Indeks wskaźników wyprzedzających - Conference Board | styczeń | 0,4% m/m | 0,5% m/m | |
| Indeks NY Empire State | luty | 19,53 pkt. | 13,48 pkt. | |
| Indeks instytutu IFO | luty | 109,6 pkt. | 108,3 pkt. |  |
| Indeks instytutu ZEW | luty | 5,4 pkt. | -21,6 pkt. | |
| Sprzedaż detaliczna USA | styczeń | 0,4% m/m | 0% m/m | |
| Produkcja przemysłowa USA | styczeń | 0% m/m | 1% m/m | |
| Dynamika PKB USA (anualizowany) – rewizja | IV kwartał | 3,0% | 1,8% | |
| Bazowa stopa procentowa USA | luty | 0,25% | 0,25% |  |
| Inflacja CPI USA | styczeń | 2,9% r/r | 3,0% r/r | |
| Realna stopa procentowa USA | styczeń | -2,65% r/r | -2,75% r/r | |
| Inflacja PPI USA | styczeń | 4,1% r/r | 4,8% r/r | |
| Inflacja HICP | styczeń | 2,6% r/r | 2,7% r/r | |
| Inflacja PPI strefa euro | grudzień | 4,3% r/r | 5,4% r/r | |
| Stopa bezrobocia USA | styczeń | 8,3% | 8,5% | |
| Zmiana zatrudnienia w sektorze pozarolniczym USA | styczeń | 243 tys. | 203 tys. | |
- trend wzrostowy - trend spadkowy
- trend boczny
Odczyty makro lepsze z każdym miesiącem
Nie tylko wydarzenia w Europie przyczyniły się do utrzymania dobrych nastrojów rynkowych. Wpływ na to miała także kontynuacja pozytywnych tendencji w publikacjach makroekonomicznych zarówno tych zza oceanu, jak i na Starym Kontynencie. Dalsze systematyczne wzrosty indeksów sentymentu sugerują lepsze postrzeganie sytuacji gospodarczej nie tylko wśród konsumentów, ale także producentów. Zarówno indeks Uniwersytetu Michigan, jak i indeks zaufania konsumentów – Conference Board zanotowały najlepszy wynik od roku. Najwyżej od czterech miesięcy znajduje się z kolei indeks FED z Filadelfii, a indeks NY Empire State w lutym miał odczyt najlepszy od czerwca 2010 roku. Nadal poprawiają się również twarde dane makro. Rewizja PKB w USA podniosła wcześniejsze szacunki z 2,8% do 3% w IV kwartale 2011, stopa bezrobocia spadła w styczniu do poziomu najniższego prawie od trzech lat, w tym miesiącu także gospodarka amerykańska stworzyła najwięcej miejsc pracy od kwietnia minionego roku. Całkiem pozytywna jest także wymowa Beżowej Księgi opublikowanej na koniec lutego przez oddział FED z St. Louis – perspektywy na najbliższą przyszłość delikatnie optymistyczne.
Grecja – czy o ateńskiej tragedii można już zapomnieć?
Rozgrywane na arenie europejskiej od kilku miesięcy akty greckiej tragedii zostały zwieńczone pozytywnym zakończeniem, a przynajmniej tak to jest przedstawiane. Aby jednak zakończenie to pozostało pozytywne, kraj ten musi sprostać wielu wyzwaniom, niektórym w pewnym sensie niezależnym od prowadzonej polityki przez rządzących. Przede wszystkim Grecja musi realizować reformy, z naciskiem na te strukturalne. To jednak może nie wystarczyć do obniżenia długu tego kraju do 120,5% PKB w 2020 roku. Wiele bowiem zależeć będzie od wzrostu gospodarczego nie tylko w Helladzie, ale w całej Europie oraz tego, czy drastyczne cięcia budżetowe nie zduszą kompletnie PKB i nie wpędzą Grecji w recesję na najbliższą dekadę. Wreszcie czy opór społeczeństwa z uwagi na załamującą się gospodarkę i silny wzrost bezrobocia nie spowoduje zmiany priorytetów wśród rządzących.
Wśród niewiadomych w dalszym ciągu pozostaje także ilość prywatnych wierzycieli, która zgodzi się na umorzenie długu. Mają oni na to czas do 8 marca. Tutaj jednak problem jest o tyle niegroźny, że dyrektor Instytutu Finansów Międzynarodowych, zrzeszającego instytucje posiadające greckie obligacje, wynegocjował te warunki w ich imieniu. Oczywiście nie znaczy to automatycznej zgody wszystkich wierzycieli, jednak na taką ewentualność Ateny też są gotowe. Specjalnie uchwalona przez parlament tego kraju klauzula, zmieniająca prawo wstecz, zmusi inwestorów do zaakceptowania tych warunków, jeśli nie zgłoszą się posiadacze minimum 90% zadłużenia. Realna strata poniesiona przez wierzycieli będzie na poziomie 74%. Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem wymiana obligacji na te o terminie zapadalności od 11 do 30 lat powinna zakończyć się 12 marca. Osiem dni później prawdopodobnie wypłacona zostanie pierwsza transza z drugiego pakietu pomocowego. Pozostaje zatem czekać na rozwój wydarzeń zarówno w tym kraju, jak i pozostałych z grupy PIIGS i nie popadać w przesadną euforię. Wszak problem zadłużenia w Europie nie zniknął i jeszcze nie raz da o sobie znać.
ECB, BoE, BoJ – luzowanie ilościowe pieniądza przez banki centralne
Ekspansywna polityka monetarna dominuje na świecie od kilku lat. Jednak to, że na ostatnim posiedzeniu zarówno Banku Anglii, jak i Banku Japonii zapadła decyzja o rozszerzeniu programu skupu aktywów w zamach luzowania ilościowego pieniądza, trochę zaskoczyło rynki. Z opublikowanego później protokołu wynika, że przedstawiciele Komitetu Polityki Pieniężnej w Wielkiej Brytanii byli jednogłośni w tej kwestii, a dwóch opowiedziało się nawet za luzowaniem na większą skalę (75 zamiast 50 mld GBP uchwalonych).
Kraj Kwitnącej Wiśni boryka się ze zbyt silną walutą od kilku lat, jednak ostatnie miesiące sprawiają, że coraz dotkliwiej zaczyna to odczuwać gospodarka. Pierwszy raz od 31 lat Japonia odnotowała ujemny bilans handlu zagranicznego w 2011 roku, rekordowo słaby odczyt tej publikacji mieliśmy także w styczniu tego roku. Na taki stan rzeczy wpłynęło również spowolnienie w światowej gospodarce, lecz tu kraj ten niewiele może poradzić. Walka z mocnym jenem przybrała szczególne natężenie po największym od 140 lat trzęsieniu ziemi w marcu 2011. Interwencje walutowe odnosiły jednak niewielki i raczej krótkotrwały skutek. Od tej pory BoJ systematycznie zwiększał także program skupu aktywów, który po ostatnim rozszerzeniu wynosi 65 bln JPY. Niektórzy sugerują, że bank centralny ugiął się pod naciskami rządu (w IV kwartale gospodarka skurczyła się o 2,3%) i tym podyktowana była ostatnia decyzja. Podobnie jak swój amerykański odpowiednik wyznaczył również cel inflacyjny, choć na trochę niższym poziomie 1%.
Za luzowanie ilościowe pieniądza, przejawiające się zwiększaniem bilansu banku centralnego, można uznać również nielimitowane, niskooprocentowane, 3-letnie pożyczki oferowane bankom komercyjnym przez ECB. W wyniku obu przetargów na rynek trafiło ponad bilion euro. W drugim przetargu, w porównaniu z grudniową aukcją, nie tylko pula pieniędzy była większa, zdecydowanie więcej było także chętnych. Paradoksalnie jednak rynki finansowe nie odebrały tego jako złą wiadomość – takie zasilenie systemu bankowego uspokoiło inwestorów. Część z tych środków została, i pewnie w przyszłości będzie to kontynuowane, przeznaczona na zakup europejskich obligacji. Tym samym obniżone zostały rentowności długu nie tylko państw z grupy PIIGS – Hiszpanii, Włoch i Portugalii, ale również takich krajów jak Francja, czy Belgia. Europejski Bank Centralny mógł zatem wycofać się ze skupu tych aktywów. Gospodarka została zasilona miliardami euro i obniżone zostało długoterminowe oprocentowanie zadłużenia państw strefy euro. Czym to się różni od zwykłego dodruku pieniądza? Zasadniczo niczym – metoda może trochę inna, ale efekt i cel w dłuższym terminie bardzo podobny, żeby nie powiedzieć ten sam.
Karolina Bojko
EFIX Dom Maklerski S.A.
karolina.bojko@efixdm.pl
Źródło:
