Podatek Belki. Czym jest podatek od zysków kapitałowych?

Spis treści

Lista podatków, które regulujemy, jest stosunkowo długa i nie ogranicza się wyłącznie do najbardziej popularnych zobowiązań względem fiskusa. Wśród nich szczególne znaczenie dla inwestorów i osób zainteresowanych efektywnym oszczędzaniem zajmuje podatek od zysków kapitałowych, czyli podatek Belki.

Pomnażanie zgromadzonego kapitału to trudne zadanie, zwłaszcza w czasach rekordowo niskich stóp procentowych. Te oznaczają mniejsze wydatki dla osób spłacających zobowiązania, jednak są przeszkodą w bezpiecznym i efektywnym oszczędzaniu. Dodatkowym utrudnieniem jest przy tym podatek od zysków kapitałowych, nazywany zdecydowanie częściej podatkiem Belki. Wypracowanym zyskiem trzeba będzie podzielić się z fiskusem. Dotyczy to przy tym bardzo szerokiego zakresu konsumentów: zarówno tych, którzy inwestują środki np. na giełdzie, jak i tych, którzy wybierają podstawowe narzędzia oferowane przez banki, takie jak lokaty i konta oszczędnościowe. Podatek Belki to spore obciążenie, które może również zniechęcać do regularnego odkładania środków na przyszłość. Warto mieć jednak świadomość, że istnieją sposoby na uniknięcie obowiązku jego zapłaty, zwłaszcza w kontekście oszczędności emerytalnych.

Podatek Belki: czym jest podatek od zysków kapitałowych?

Zobowiązanie, które najczęściej zyskuje miano podatku Belki, zostało wprowadzone w 2002 roku. Pierwotnie dotyczył on wyłącznie zysków z depozytów bankowych (a więc np. lokat i kont oszczędnościowych), a stawka podatku Belki wynosiła 20%. Nowelizacja z 2004 roku obniżyła stawkę zryczałtowaną do 19%, jednak podatek od dochodów kapitałowych objął również inwestycje w papiery wartościowe. Na samym początku nowe zobowiązanie określano w związku z tym terminem podatek od lokat, przez pewien czas do dyspozycji klientów pozostawały również produkty, które co prawda zachowywały charakter standardowej lokaty, jednak wykorzystywały formę np. pakietów ubezpieczeniowych. Obecnie podatek Belki – z małymi wyjątkami – dotyczy praktycznie wszystkich produktów, które umożliwiają efektywne pomnażanie majątku.

Jakich dochodów dotyczy podatek Belki?

Podatek od zysków kapitałowych jest szczegółowo opisany w Ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. W art. 30 a można znaleźć także wyczerpujące określenie dochodów, których dotyczy. Należą do nich zwłaszcza zyski z tytułu:

  • Odsetek od pożyczek (nie dotyczy to przedsiębiorców zajmujących się udzielaniem pożyczek),
  • Odsetek i dyskonta od papierów wartościowych,
  • Odsetek i innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach podatnika,
  • Innych form oszczędzania, inwestowania lub przechowywania, prowadzonych przez uprawnione podmioty,
  • Dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych,
  • Udziału w funduszach kapitałowych,
  • Umów ubezpieczenia,
  • Funduszy wypłacanych spadkobiercom po śmierci członka OFE, z subkonta emerytalnego,
  • Dochodu oszczędzającego w ramach IKE, PPE z tytułu zwrotu lub częściowego zwrotu środków zgromadzonych na koncie.

W dużym uproszczeniu przeciętny podatnik najczęściej zetknie się z podatkiem Belki w przypadku odniesienia zysków m.in. z tytułu lokat, kont oszczędnościowych, papierów wartościowych, funduszy kapitałowych i dywidend.

Ile wynosi podatek Belki?

Podatek od zysków kapitałowych wiąże się ze zryczałtowaną stawką, wynoszącą 19% osiągniętego dochodu. Nie ma przy tym znaczenia, jakie jest pochodzenie zysku, niemożliwe jest także odliczenie kosztów uzyskania przychodu. Samo rozliczenie podatku jest natomiast stosunkowo proste i w wielu przypadkach nie będzie wymagało od podatnika podejmowania jakichkolwiek czynności.

Przykładowo: odkładając 10.000 zł na okres 2 lat na lokatę z oprocentowaniem 3% i kapitalizacją miesięczną, uda się wypracować łącznie 614,18 zł. Podatek od zysków kapitałowych będzie wynosił 19% z tej kwoty, bank wobec tego odliczy go, a zysk netto (suma, która trafi na konto klienta) wyniesie 497,31 zł.

Jeżeli natomiast konsument w wyniku sprzedaży np. akcji spółki odniesie zysk w wysokości 1000 zł, będzie zobowiązany do zapłacenia podatku Belki w wysokości 190 zł. Zysk netto wyniesie wobec tego 810 zł.

Kto rozlicza podatek od zysków kapitałowych?

Sporym ułatwieniem dla podatnika jest fakt, że w przypadku korzystania z wielu najpopularniejszych produktów płatnikiem podatku będzie instytucja umożliwiająca oszczędzanie. Stanie się tak zwłaszcza w przypadku lokat i kont oszczędnościowych. Bank samodzielnie rozliczy się z urzędem skarbowym, a na konto odbiorcy trafi kwota uszczuplona o podatek Belki. Nie trzeba więc samodzielnie rozliczać kwoty zobowiązania czy zgłaszać jej w deklaracji podatkowej.

Inaczej ta sytuacja będzie prezentować się w przypadku np. zysków osiągniętych z tytułu sprzedaży papierów wartościowych, pożyczonych papierów wartościowych, pochodnych instrumentów finansowych czy udziałów w spółkach. Wówczas podatnik jest zobowiązany do rozliczenia się z urzędem skarbowym, składając przy tym deklarację PIT-38. Zazwyczaj można to zrobić w łatwy sposób na podstawie druku PIT-8C, który powinien zostać dostarczony podatnikowi np. przez obsługujące go biuro maklerskie. W przypadku braku takiego dokumentu albo inwestowania poprzez instytucje, które nie są zobligowane do ich wystawiania, podatnik powinien natomiast rozliczyć się samodzielnie, stosując przy tym wynoszącą 19% stawkę podatku Belki.

Jak uniknąć podatku Belki? Oszczędzanie na emeryturę

Podatek od zysków kapitałowych nie bez przyczyny jest nielubiany przez inwestorów i osoby starające się oszczędzać środki. Do dyspozycji pozostają jednak proste i zupełnie legalne sposoby na pomnażanie majątku bez konieczności uregulowania podatku Belki. W tym celu można skorzystać z:

  • IKE: indywidualne konto emerytalne pozwala na korzystanie z różnych narzędzi inwestycyjnych (zarówno bezpiecznych lokat, jak i różnego typu papierów wartościowych). Największą zaletą IKE jest jednak możliwość uzyskania zwolnienia z podatku od zysków kapitałowych. W tym celu należy spełnić dwa warunki: wypłata musi mieć miejsce po ukończeniu przez klienta 60 roku życia, a wpłat należy dokonywać albo przez 5 dowolnych lat kalendarzowych, albo ponad połowa wartości wpłat musi zostać dokonana na 5 lat przed złożeniem wniosku o wypłatę.
  • IKZE: drugim podobnym produktem (można przy tym korzystać z obu równocześnie) jest indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, czyli IKZE. Podatku Belki nie trzeba będzie opłacać, jeżeli klient ukończy 65 rok życia, a oszczędzał przy tym minimum od 5 lat. W takim przypadku konieczne będzie jedynie opłacenie zryczałtowanego podatku w wysokości 10%.

Warto mieć przy okazji świadomość, że zarówno osoby korzystające z IKE, jak i z IKZE mogą wypłacić zgromadzone środki wcześniej, nie czekając do ukończenia wskazanego wieku. W takim przypadku konieczne będzie jednak zapłacenie podatku od zysków kapitałowych. Fundusze mogą być przy tym wykorzystane również w inny sposób, np. jako wkład własny kredytu hipotecznego.

Poradniki