Skorzystaj z pomocy eksperta

Dziękujemy!
Paweł Łaniewski
Redaktor SMART Bankier.pl


Niezależnie od wykonywanego zawodu czy stanowiska każdy z nas jest również konsumentem. Wcielamy się w tę rolę niemal każdego dnia. Warto poznać więc prawa konsumenta i regulujące je przepisy. Także w odniesieniu do usług finansowych.

Nabywanie towarów i usług jest dla nas jednym z najważniejszych elementów codzienności. To właśnie dzięki niemu gospodarka może się rozwijać, a my zyskujemy dostęp do innowacyjnych rozwiązań. Często jednak nie wiemy, jakie prawa konsumenta nam przysługują, a to prosta droga do finansowej katastrofy. Rzeczywiście: brak świadomości dotyczącej zapisów widniejących w ustawie o prawach konsumenta i innych aktach prawnych może wiązać się z poważnymi problemami, których można jednak w łatwy sposób uniknąć. Bez wątpienia warto poznać przynajmniej kilka podstawowych informacji na ten temat, aby skuteczniej dochodzić swoich praw i we właściwy sposób chronić swoje interesy. W końcu dosyć często spotykamy się chociażby z potrzebą zwrotu towaru, skorzystania z rękojmi czy złożenia reklamacji. Każda z tych czynności ma natomiast konkretne umocowanie i często daje klientowi spore możliwości. Nie inaczej jest również z klientami banków i innych instytucji, którzy zawierają umowy na odległość.

Prawa konsumenta: jakie prawa daje ustawa o prawach konsumenta? (fot. thinkhubstudio / Shutterstock)

Prawa konsumenta, czyli prawa każdego z nas

Każdego dnia, np. dokonując zakupów czy podpisując umowy na wybrane usługi, stajemy się konsumentami. Zwykle nie analizujemy przysługujących nam praw, o ile wszystko przebiega po naszej myśli. Bardzo często jest jednak inaczej, przy czym nie zawsze musi wynikać to ze złej woli sprzedawcy. Prawa konsumenta w szczegółowy sposób omawia ustawa o prawach konsumenta z dnia 30 maja 2014 r. Znajdujące się w niej zapisy odnoszą się do wielu kwestii ważnych z punktu widzenia klienta, choć jednocześnie często po prostu nie zdajemy sobie z tego sprawy. Obowiązujące przepisy dotyczą również segmentu rynku skupionego na sprzedaży online, która staje się coraz popularniejsza. Jednocześnie prawa konsumenta w tym zakresie znacząco różnią się od tych, którymi dysponują klienci stacjonarnych sklepów. Przed przystąpieniem do e-zakupów należy dowiedzieć się więcej na ten temat.

Kim jest konsument?

Oczywiście ustawa o prawach konsumenta odnosi się wyłącznie do relacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, co znajduje odzwierciedlenie w artykule pierwszym dokumentu. Zrozumienie, kim jest konsument w świetle przepisów prawa, jest wobec tego bardzo ważne, a zgodnie z nimi to „osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej (np. zawarcia umowy) niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”. Prawa konsumenta dotyczą więc wyłącznie umów niezwiązanych z prowadzoną przez kupującego działalnością gospodarczą. Przedsiębiorca, który dokonuje zakupów na potrzeby swojej firmy, nie jest wobec tego konsumentem, a więc traci możliwość odwoływania się do katalogu praw konsumenta.

Prawo konsumenta do zwrotu towaru w sklepie stacjonarnym

Zwrot towaru zakupionego w tradycyjny sposób, czyli w siedzibie przedsiębiorcy, to z pewnością zagadnienie wokół którego narosło wiele mitów. Pomimo tego, że – przynajmniej teoretycznie – mamy czas i możliwość na weryfikację nabywanych przedmiotów – bardzo często okazuje się, że te nie spełniają naszych oczekiwań. Zwrot towaru niestety nie zawsze będzie możliwy: o ile nie posiada wad fizycznych lub prawnych, zależy wyłącznie od dobrej woli sprzedawcy. Choć ustawa o prawach konsumenta nie zobowiązuje go do przyjęcia takiego towaru, jednocześnie jednak coraz więcej podmiotów decyduje się udostępnienie takiej możliwości i wyznacza termin na dokonanie zwrotu. Warto mieć jednak świadomość, że jeżeli sklep nie oferuje takiej możliwości, nie będzie do tego zobligowany zgodnie z przepisami ustawy.

Składanie reklamacji: gwarancja i rękojmia

Zwrot towaru będzie oczywiście możliwy, jeżeli ujawnimy jego wadę. W takim przypadku można skorzystać z dwóch mechanizmów:

  • Rękojmia: jeżeli towar jest wadliwy, konsument ma prawo do złożenia reklamacji na podstawie rękojmi. Do takich sytuacji odnosimy m.in. niewłaściwe działanie towaru albo wydanie go w stanie niezupełnym. Warto mieć jednak świadomość, że może być to również związane z wprowadzeniem w błąd przez sprzedawcę: jeżeli ten zapewniał np., że urządzenie posiada funkcje, które tak naprawdę są niedostępne, również jest to podstawa do złożenia reklamacji. Konsument może na tej podstawie domagać się wymiany towaru na nowy, jego naprawy, obniżenia ceny, a w przypadku istotnej wady także odstąpienia od umowy.
  • Gwarancja: konsument ma również prawo skorzystać z gwarancji. Co ważne: nie wyłącza ona, nie ogranicza i nie zawiesza uprawnień wynikających z rękojmi. Gwarant przy tym określa samodzielnie czas trwania gwarancji (jeżeli nie zrobił tego, domyślnie trwa ona dwa lata) czy zakres ochrony. Jako deklarację sprzedawcy przyjmuje się również m.in. materiały reklamowe.

Prawa konsumenta a odpowiedzialność sprzedawcy

Sprzedawca odpowiada za sprzedany towar przez dwa lata od momentu jego wydania (w przypadku nieruchomości okres ten wynosi 5 lat). W pierwszym roku domniemuje się ponadto, że wada istniała w momencie zakupu, w drugim to konsument musi wykazać, że miało to miejsce. Klient powinien skorzystać z rękojmi w ciągu roku od zauważenia wady (warto jednak zrobić to jak najszybciej). Co ważne: okres rękojmi może w takim przypadku ulec wydłużeniu. Jeżeli np. wada zostanie stwierdzona w 23 miesiącu od zakupu towaru, nadal będzie miał 12 miesięcy na złożenie reklamacji. Ta może przybrać różną postać, jednak najlepiej zrobić to w formie pisemnej i udokumentować cały proces. Inaczej cała procedura wygląda, jeżeli przedsiębiorca zataił przed kupującym istotną wadę: wówczas reklamacja z tytułu rękojmi jest bezterminowa, chyba że konsument wiedział o tym w momencie zawierania umowy.

Przedsiębiorca ma 14 dni na rozpatrzenie reklamacji. Jeżeli tego nie zrobi, zostaje ona uznana za zasadną. To sprzedawca ponosi również koszty wymiany, naprawy, a nawet transportu przedmiotu.

Czy paragon jest niezbędny przy zwrocie towaru?

Popularny mit głosi, że aby móc dokonać zwrotu towaru, konieczne jest posiadanie paragonu. Nie jest to jednak prawda: możemy posłużyć się również innymi dowodami, takimi jak np. potwierdzenie transakcji, e-mail, nagrania czy nawet oświadczenia świadków. Bez wątpienia warto jednak archiwizować paragony, ponieważ są one najlepszym sposobem na udowodnienie zakupu towaru u konkretnego sprzedawcy. Ten nie może jednak uzależniać uznania reklamacji od jego dostarczenia.

Umowa zawierana na odległość a prawa konsumenta

Ustawa o prawach konsumenta odnosi się w szczególny sposób do umów zawieranych na odległość. Mamy z nimi do czynienia coraz częściej przede wszystkim dzięki rozwojowi branży e-commerce. W czasach, w których sklepy internetowe proponują nam coraz więcej interesujących towarów, szybkie metody płatności, atrakcyjne ceny i elastyczne sposoby dostawy, dla wielu z nas to podstawowy wybór dotyczący różnego przekroju produktów. Dodatkową zaletą jest jednak szansa na sprawdzenie towaru, której jesteśmy pozbawieni ze względu na zawieranie umowy na odległość. Konsument ma 14 dni na zwrot towaru bez podania przyczyny. Nie dotyczy to wyłącznie urządzeń wykonanych na indywidualne zamówienie czy służących do higieny. Jednym z praw konsumenta jest również sprawdzenie nabywanego przedmiotu: może więc np. otworzyć fabryczne opakowanie i przetestować jego działanie.

Prawa konsumenta a usługi finansowe

Ustawa o prawach konsumenta odnosi się także do zawieranych na odległość umów dotyczących usług finansowych. W ich przypadku klient ma również dodatkowy czas na przemyślenie swojej decyzji: ten wynosi 14 dni (30 dni w przypadku umów ubezpieczenia) od dnia zawarcia umowy. W tym celu należy przesłać stosowne oświadczenie na piśmie. Wyjątkami są umowy całkowicie wykonane na żądanie konsumenta przed tym terminem, dotyczące instrumentów, dla których ustalono cenę, kurs czy indeks, oraz ubezpieczenia podróży i bagażu zawarte na okres krótszy od 30 dni.


2020-10-09

Blogi finansowe, które warto czytać. Bankier Smart poleca

Zarządzanie własnymi finansami to trudne zadanie. Dlatego warto być na bieżąco i wzbogacać swoją wiedzę. Znakomitym (i darmowym) sposobem okaże się lektura blogów finansowych.

2020-10-08

Jak założyć profil zaufany?

Już na samą myśl o konieczności załatwienia jakiejś sprawy w urzędzie, wiele osób zaczyna się denerwować. Dobrym rozwiązaniem okaże się skorzystanie z profilu zaufanego.

2020-10-07

Bezpieczna wpłata na konto. Jak wpłacić pieniądze na konto?

Konta osobiste należą do podstawowych narzędzi niezbędnych w codziennym życiu, a płatności bezgotówkowe coraz częściej zastępują nam te wykorzystujące gotówkę. Warto dowiedzieć się, jak wpłacić pieniądze na konto w szybki i bezpieczny sposób.

Fintech - co to? Co musisz wiedzieć o fintechach?

Rynek usług finansowych zmienia się w bardzo szybkim tempie. Wiele nowoczesnych rozwiązań dostarczają fintechy. Warto dowiedzieć się, czym są, i z jakich narzędzi możemy korzystać.

Jak zamknąć konto w banku? Zamknij konto bez stresu

Oferta kont osobistych w bankach jest bardzo bogata. Czasami siłą rzeczy koniecznością staje się likwidacja dotychczasowego rachunku. Warto dowiedzieć się, jak zamknąć konto w banku.

PayPass i payWave: jak działa karta zbliżeniowa i co musisz o niej wiedzieć?

Karty zbliżeniowe zmieniły sposób, w jaki regulujemy płatności. Jest to możliwe dzięki technologiom MasterCard PayPass i Visa payWave. Warto dowiedzieć się, jak płacić kartą zbliżeniową w bezpieczny sposób oraz jak wygląda cała procedura.

Wypłata z bankomatu bez karty. Jak wypłacić pieniądze z bankomatu bez karty?

Nowe technologie w niezwykły sposób wpływają na nasze funkcjonowanie. Nie inaczej jest również ze sposobem, w jaki korzystamy z bankowości. Jednym z rozwiązań jest wypłata z bankomatu bez karty.