2009-11-02 09:45 Źródło: Twoja-Firma.pl
Ubezpieczenia w małej firmie cz.1 - rzeczowe i finansowe
W fazie wzrostu wraz ze wzrostem majątku wzrastać powinna skala wykorzystania ubezpieczeń rzeczowych, które dają małemu przedsiębiorstwu możliwość ochrony nie tylko już posiadanych zasobów majątku, ale także realizowanych przedsięwzięć inwestycyjnych.
Ubezpieczenia rzeczowe umożliwiają małemu przedsiębiorstwu odtworzenie składnika majątku utraconego lub uszkodzonego w wyniku wystąpienia zdarzenia, które zostało objęte ochroną ubezpieczeniową. Małe przedsiębiorstwo w takiej sytuacji wyposażone zostaje w środki finansowe (w postaci odszkodowania), które pozwalają odtworzyć uszkodzone bądź zniszczone składniki majątku. Możliwość ich odtworzenia pozwala natomiast skrócić czas zmniejszenia skali działania.
Ubezpieczenia rzeczowe
Ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych służą ochronie mienia ruchomego i nieruchomego (środków trwałych, środków obrotowych, tzw. nakładów adaptacyjnych), należącego do ubezpieczonego przedsiębiorstwa (ewentualnie powierzonego przedsiębiorstwu przez inne podmioty), przed szkodami będącymi następstwem określonego katalogu zdarzeń losowych. Katalog ten może być określony poprzez enumeratywne wymienienie zdarzeń losowych, które składają się na zakres ochrony. W podstawowym wariancie katalog ten tworzy tzw. FLEXA, czyli ogień, uderzenie pioruna, wybuch i upadek statku powietrznego. W wariancie rozszerzonym katalog ten to tzw. FLEXA-EC (lub FLEXA-EX) i ponad zdarzenia losowe w wariancie podstawowym obejmuje zazwyczaj huragan, deszcz nawalny, trzęsienie ziemi, grad, lawinę, zapadanie i osuwanie się ziemi, zalania, powódź, ciężar śniegu lub lodu, dym, falę uderzeniową, uderzenie pojazdu lądowego. Zdarzeń tych jednak może być więcej. Drugi model określania katalogu zdarzeń losowych objętych ochroną to katalog warunkowy, tzw. all risks (ubezpieczenie od wszystkich rodzajów ryzyka). Ochroną objęte są wówczas szkody, jakie mogą spotkać ubezpieczonego w wyniku jakiegokolwiek zdarzenia losowego, z wyjątkiem wyraźnie określonych zdarzeń podlegających wyłączeniu.
Ubezpieczenia od kradzieży z włamaniem i rabunku stanowią formę ochrony mienia przedsiębiorstwa przed negatywnymi skutkami ekonomicznymi spowodowanymi utratą tego mienia na skutek działalności przestępczej. Przedmiotem ubezpieczenia od kradzieży z włamaniem i rabunku może być mienie ruchome stanowiące własność ubezpieczonego. Ubezpieczyciele często umożliwiają rozszerzanie zakresu ubezpieczenia o ryzyko wandalizmu, rozumianego jako zniszczenie lub uszkodzenie mienia podczas kradzieży.
Ubezpieczenia transportowe obejmują swym zakresem skutki zdarzeń losowych, jakie mogą wystąpić w związku z transportem, czyli ruchem środków transportu oraz przewożonych nimi osób czy ładunków. Z uwagi na przedmiot ubezpieczenia wyróżnia się ubezpieczenia:
- casco czyli ubezpieczenie upadku, rozbicia bądź kraksy środka transportu,
- cargo czyli ubezpieczenie ładunków w transporcie od uszkodzenia, zniszczenie lub utrata przewożonego ładunku wskutek tzw. ryzyka elementarnego (np. pożar, powódź, huragan, deszcz nawalny i inne związane ze zjawiskami naturalnymi), wypadku, jakiemu uległ środek transportu, zaginięcia, kradzieży i rabunku, innych przyczyn, jeśli w ich następstwie doszło do połamania, potłuczenia, rozbicia, zgniecenia, zamoczenia bądź porysowania przewożonego mienia.
Do ubezpieczeń technicznych zalicza się ubezpieczenia budowlano-montażowe, ubezpieczenia sprzętu elektronicznego oraz ubezpieczenia maszyn i urządzeń od awarii i szkód elektrycznych. Ubezpieczenia budowlano-montażowe obejmują ochroną kontrakt budowlany lub montażowy oraz jego zaplecze techniczne od wszelkiego ryzyka mogącego zakłócić realizowany proces inwestycyjny. Ubezpieczenia te mogą być zawierane przez dowolną stronę kontraktu (wykonawca, inwestor itp.), ale koszt obciąża zwykle wykonawcę jako odpowiedzialnego za kontrakt. Przedmiotem ubezpieczenia jest głównie pełna wartość robót kontraktowych (włącznie z materiałami, płacami, frachtem, opłatami celnymi) oraz zaplecze budowy (wszelkie używane maszyny i urządzenia). Zakres ubezpieczenia obejmuje ogień i inne zdarzenia losowe, kradzież z włamaniem i dewastację, szkody techniczne, szkody spowodowane błędem ludzkim. Ubezpieczenia te znajdują więc zastosowanie w trakcie realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych.
Ubezpieczenia sprzętu elektronicznego są przykładem dostosowania istniejących produktów ubezpieczeniowych do zmieniających się potrzeb klientów. Przedmiotem tego ubezpieczenia jest zarówno stacjonarny, jak i przenośny sprzęt elektroniczny. Można nim objąć również dane, nośniki danych, oprogramowanie, wzrost kosztów działalności. Ochroną obejmowane są zagrożenia standardowe (np. ogniowe) oraz zdarzenia specyficzne dla sprzętu elektronicznego, a mianowicie:
- działanie człowieka (zaniedbanie, błąd w obsłudze, brak kwalifikacji, kradzież, rabunek),
- wszelkiego rodzaju szkody techniczne i technologiczne (wahania napięcia prądu, spięcie, indukcja, wady materiałowe, wady konstrukcyjne).
Ubezpieczenia maszyn od awarii obejmują ochroną wszelkie szkody w maszynach, aparatach i urządzeniach używanych przez przedsiębiorstwo, wynikające z takich przyczyn, jak: działanie człowieka (np. jego niedbalstwo czy błędy operatora), wady produkcyjne czy przyczyny eksploatacyjne (np. wybuch, zwarcie, wadliwa eksploatacja). Ubezpieczenie maszyn od szkód elektrycznych uwzględnia zagrożenia charakterystyczne dla maszyn elektrycznych, tj. spięcie, uszkodzenie izolacji, zanik lub zmiana napięcia zasilania.
Przy ubezpieczaniu składników majątku rzeczowego ogromne znaczenie ma prawidłowość ustalenia wartości przedmiotu ubezpieczenia, która jest podstawą określenia sumy ubezpieczenia zapisanej w polisie ubezpieczeniowej oraz podstawą do wyliczania wysokości należnego ewentualnie odszkodowania. Wartość przedmiotu ubezpieczenia (tzw. wartość ubezpieczeniowa) szacowana jest na podstawie kategorii księgowych lub rynkowych.
Ubezpieczenia finansowe
Potrzeba wykorzystania ubezpieczeń finansowych może w małym przedsiębiorstwie pojawić się po osiągnięciu fazy wzrostu i dojrzałości. Ubezpieczenia te pozwalają chronić zasoby finansowe małego przedsiębiorstwa, co przejawia się dwojako. Po pierwsze, ubezpieczenia finansowe chronią przed sytuacją, w której przedsiębiorstwo nie uzyskuje zasobów finansowych w związku z prowadzoną działalnością (np. z powodu niewypłacalności kontrahenta czy nieosiągnięcia zysku operacyjnego). Po drugie, ubezpieczenia finansowe polepszają dostęp do obcych źródeł finansowania działalności, jeżeli wykorzystane zostaną jako dodatkowe zabezpieczenie.
Idea ubezpieczenia kredytu sprowadza się do zapewnienia przez zakład ubezpieczeń pokrycia strat majątkowych, powstałych w przedsiębiorstwie z powodu nieotrzymania należności wynikających z udzielonych kredytów. Ubezpieczenie kredytu może znaleźć zastosowanie zarówno w odniesieniu do kredytów udzielanych przez banki, jak i kredytów kupieckich. W pierwszym przypadku ubezpieczeniu może podlegać spłata kredytu bankowego udzielanego przedsiębiorcom i przeznaczonego na prowadzoną przez nich działalność gospodarczą. Suma ubezpieczenia, która nie może być większa od kwoty kredytu powiększonej o należne odsetki, prowizje i inne opłaty bankowe, stanowi górną granicę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Okres ubezpieczenia pokrywa się zwykle z okresem, na jaki został udzielony kredyt, a polisa ubezpieczeniowa jest jednym z przyjmowanych przez bank zabezpieczeń spłaty kredytu.
W drugim przypadku ubezpieczeniem może być objęta spłata kredytu kupieckiego (krajowego bądź eksportowego) powstałego w wyniku sprzedaży wyrobów i towarów lub świadczenia usług z odroczonym terminem płatności. Przedmiotem ubezpieczenia są należności wynikające z wystawionych przez przedsiębiorstwo faktur. Suma ubezpieczenia stanowi górny limit odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i jednocześnie jest limitem kredytu kupieckiego objętego ochroną ubezpieczeniową.
Ubezpieczenie kredytu znajduje uzasadnione zastosowanie w małym przedsiębiorstwie w dwóch przypadkach. Po pierwsze, małe przedsiębiorstwo może zabezpieczyć się przed ewentualną niewypłacalnością swoich partnerów rynkowych, którym udzieliło kredytu kupieckiego. Ubezpieczenie chroni w takim wypadku małe przedsiębiorstwo-wierzyciela. Po drugie, odpowiednie ubezpieczenie kredytu może stanowić istotną formę zabezpieczenia kredytów bankowych i kupieckich, w których małe przedsiębiorstwo jest dłużnikiem. Ubezpieczenie kredytu w takim wypadku, pełniąc funkcję zabezpieczenia kredytu, staje się instrumentem zwiększającym wiarygodność kredytową małego przedsiębiorstwa i dzięki temu może poprawić dostępność obcych źródeł finansowania.
Gwarancja ubezpieczeniowa stanowi dla jej beneficjenta (a więc wierzyciela) dodatkowe zabezpieczenie właściwego wykonania zobowiązania przez kontrahenta (dłużnika). A zatem gwarancje ubezpieczeniowe wykorzystuje się jako formę zabezpieczenia realizacji zobowiązań. Ubezpieczyciele oferują aktualnie bardzo wiele różnorodnych gwarancji, które małe przedsiębiorstwo może nabyć w określonych sytuacjach. Do najczęściej udzielanych gwarancji ubezpieczeniowych należą gwarancje handlowe (płatnicze), kontraktowe, kaucyjne, koncesyjne oraz spłaty należności celnych i podatkowych.
Gwarancje spłaty należności handlowych zabezpieczają otrzymanie odroczonej zapłaty przez przedsiębiorstwo-beneficjenta gwarancji za dostarczony towar bądź wykonaną usługę. Zabezpieczają przedsiębiorstwo udzielające kredytu kupieckiego przed niewypłacalnością dłużnika. A zatem stanowią alternatywę dla ubezpieczenia kredytu kupieckiego.
Gwarancje kontraktowe obejmują liczne gwarancje stosowane dla wzmożenia bezpieczeństwa pomiędzy stronami różnych umów. Gwarancje wadialne (przetargowe) – jako formę wniesienia wadium – przedsiębiorstwa mogą zastosować, przystępując do przetargów. Gwarancje należytego wykonania kontraktu zabezpieczają właściwe wykonanie zobowiązań niepieniężnych wynikających z umowy pomiędzy dwoma podmiotami. Treść gwarancji może przewidywać, że w razie niewłaściwego wykonania kontraktu gwarant (którym jest ubezpieczyciel) pokryje wynikające z tego tytułu roszczenia inwestora-beneficjenta gwarancji (tzw. gwarancja zapłaty roszczenia). Możliwa jest również gwarancja, która zobowiąże gwaranta-ubezpieczyciela do wykonania świadczenia w miejsce wykonawcy kontraktu (tzw. gwarancja wykonania świadczenia) . Odbiór końcowy przedmiotu kontraktu może być natomiast uzależniony od złożenia przez wykonawcę gwarancji usunięcia wad i usterek (tzw. gwarancja dobrego działania). Zabezpiecza ona inwestora przed szkodami, jakie mogą wystąpić, gdy zajdzie konieczność usunięcia ujawnionych wad czy usterek. Gwarant pokrywa wówczas koszty poniesione z tego tytułu przez inwestora. Gwarancje zwrotu zaliczki znajdują natomiast zastosowanie wówczas, gdy inwestor finansuje wykonanie umowy poprzez zaliczkę i ponosi ryzyko, że zaliczka ta nie zostanie właściwie wydatkowana, a kontrakt wykonany. Gwarancja zabezpiecza zwrot nierozliczonej zaliczki w sytuacji braku wykonania kontraktu lub niemożliwości zwrotu zaliczki przez wykonawcę kontraktu (np. w wyniku jego bankructwa). Gwarancja kaucyjna może być składana w miejsce kaucji w umowach najmu lub dzierżawy. Zabezpiecza ewentualne roszczenia właściciela rzeczy, powstałe w związku z niewłaściwym wykonywaniem obowiązków korzystającego z rzeczy, w tym także obowiązków związanych z regulowaniem czynszu.
W małym przedsiębiorstwie istotne zastosowanie znaleźć może także gwarancja koncesyjna. Pozwolenie na wykonywanie niektórych rodzajów działalności uzależnione może być od przedłożenia organom administracji zabezpieczenia określonych obowiązków przedsiębiorstwa pragnącego taką działalność rozpocząć. Gwarancja koncesyjna może zostać wykorzystana jako forma zabezpieczenia realizacji tychże obowiązków.
Przedmiotem gwarancji spłaty należności celnych i podatkowych są ustalone przez urząd celny należności celne i podatkowe (tj. cło, akcyza i VAT) oraz inne opłaty przewidziane Kodeksem celnym, jakie ciążą na przedsiębiorcy dokonującym importu (eksportu) w związku z dopuszczeniem do wwozu na polski obszar celny (wywozu z tego obszaru). Treści gwarancji zapłaty długu celnego są ujednolicone i muszą odpowiadać wzorcom ustalonym przez Główny Urząd Ceł. Beneficjentem gwarancji jest Skarb Państwa reprezentowany przez ograny celne.
Ubezpieczenie utraty zysku, zwane także ubezpieczeniem przerw w działalności (tzw. business interruption insurance), powinno stanowić element systemu ochrony już w fazie powstawania i uruchamiania małego przedsiębiorstwa. Ubezpieczenie to dotyczy dwóch wielkości ekonomicznych mających zasadnicze znaczenie dla działalności każdego przedsiębiorstwa, a mianowicie zysku operacyjnego oraz kosztów stałych (czyli kosztów, których wielkość nie zależy od wielkości wolumenu produkcji, ponoszonych przez przedsiębiorstwo we względnie stałej kwocie również wówczas, gdy występuje zakłócenie lub przerwa w jego działalności). Przedmiotem tego ubezpieczenia jest szacowany zysk operacyjny, który przedsiębiorstwo osiągnęłoby z tytułu sprzedaży wytwarzanych produktów, świadczonych usług lub towarów, gdyby prowadzona przez niego działalność nie została przerwana lub zakłócona na skutek zdarzenia objętego ochroną w ramach tzw. polisy bazowej. Rolę polisy bazowej spełnia najczęściej ubezpieczenie od ognia i innych zdarzeń losowych, a jego posiadanie lub jednoczesne zawarcie jest wymogiem wstępnym zawarcia ubezpieczenia utraty zysku. Ubezpieczenie utraty zysku powinno stanowić element systemu ochrony już w fazie powstawania i uruchamiania małego przedsiębiorstwa, ponieważ neutralizuje skutki zakłócenia i przerwy w działalności wywołanej zrealizowaniem się ryzyka. Tym bardziej, że w tej fazie cyklu życia utrzymanie kontaktów rynkowych, szczególnie po stronie zbytu, ma znaczenie fundamentalne. Ponadto, przerwa w działaniu oznacza dla małego przedsiębiorstwa niemożność generowania przychodów ze sprzedaży, a w obliczu braku rezerw finansowych mogą pojawić się problemy z zachowaniem płynności i groźba bankructwa. Otrzymane od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie umożliwia małemu przedsiębiorstwu sfinansowanie procesów odtwarzania mocy produkcyjnych. W efekcie, mimo wystąpienia zdarzenia losowego, małe przedsiębiorstwo może osiągnąć poziom wyniku finansowego zbliżony do planowanego. Oczywiście nie eliminuje to ewentualnych innych konsekwencji przerwy w działalności, takich jak np. utrata klientów na rzecz konkurentów, pozwala jednak w miarę szybko i bez obciążeń finansowych powrócić do stanu umożliwiającego odbudowanie pozycji rynkowej, oddalając groźbę bankructwa małego przedsiębiorstwa.
Więcej przydatnych informacji związanych z pieniędzmi, kosztami i finansami małej firmy znajdziesz w książce „Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce” Haliny Zadory (red. nauk.) (Wydawnictwo C.H. Beck, 2009). Książkę możesz nabyć np. w księgarni internetowej www.ksiegarnia.beck.pl – w pole „wyszukiwarka” wpisz tytuł książki.
Źródło: Mariusz Ludwiński dla Wydawnictwa C.H. Beck
/ Mariusz Ludwiński
| Więcej! Ubezpieczenia w małej firmie cz.2 - cywilne i osobowe |
Dodaj komentarz
